تاخير نماز از اول وقت آن، موجب محروم ماندن انسان از
الأمور مرهونة باوقاتها - كارها در گرو زمان و فرصت خاص خويشند.
خورشيد به هنگام زوال (ظهر) در مداري داخل ميشود كه با ورود به آن هر چيزي كه بر عرش است خدا را تسبيح ميگويد... و اين ساعتي است كه خداوند بر من و امت من درود ميفرستد...(من لا يحضر ج 1 ص 212). در مورد نمازهاي ديگر به همين صورت است. «خواندن نماز در اول وقت» از مهمترين فضائل و ويژگيهاي افراد مؤمن است، (سوره معارج، آيه 34) و اگر در زندگي ايشان دقت كنيم، عامل اصلي سازندگي ايشان، «حفظ اوقات فضيلت» نماز است مثلاً درباره امام راحل(ره) نقل شده است كه هرگز تا پايان عمر نماز اول وقت ايشان ترك نشد، (امام در سنگر نماز، تبيان 7، نشر آثار امام راحل). در عين حال امام مي فرمايند: «مستحب است انسان نماز را در اول وقت آن بخواند»، (رساله توضيح المسائل امام راحل، م. 751) .
در روايتي ديگر مي خوانيم: «كسي كه با فكر بيدار شدن براي نماز شب به رختخواب مي رود اگر هم در خواب باشد، خداوند خوابش را صدقه و نفس كشيدنش را تسبيح قرار مي دهد و پاداش نما چه كنيم كه نماز را ترك نكنيم و نماز را اول وقت بخوانيم؟
نماز مهمترين فريضه از فرايض الهي است، اقامه آن مايه سعادت و ترك آن باعث شقاوت ميباشد امامصادق(ع) فرمود: "محبوبترين اعمال پيش خداوند عزوجل نمازاست، و آخرين وصيت پيامبران الهي نمازاست"([12]) آن حضرت در حديث ديگر فرمود: "تارك الصلاهْْ حظي از اسلام نبرده است"([13]) اگر انسان به درستي فكركند كه خداوند چرا دستور داده كه بندگانش نماز بخوانند هيچگاه نماز را ترك نميكند و چنان چه به هر علتينمازش ترك شود فوراً جبران نموده و قضا ميكند.قرآن ميفرمايد: "يا ايها الناس انتم الفقراء الي الله و الله هو الغنيالحميد؛ اي مردم شما همگي نيازمند خداييد، تنها خداوند است كه بي نياز و شايسته هر گونه حمد و ستايشاست"([14]) وقتي خداي متعال از عبادت ماسودي نميبرد و از طرفي نماز و ساير عبادتها را واجب نموده استمعلوم ميشود اين دستورات براي خوش بختي و سعادت خود ما است. هنگامي كه از عمق جان درك كرديم كهنماز در تأمين خوش بختي و سعادت ما نقش اساسي و تعيين كننده دارد با عشق و علاقه نماز ميخوانيم چرا كهنماز محور قبولي ساير اعمال است و در قيامت اولين سوال از نماز ميباشد. امام باقر(ع) فرمود: "ان اول ما يحاسببه العبد الصلاهْْ فان قبلت قبل ما سواها؛ اولين محاسبه بنده در مورد نماز انجام ميگيرد، اگر نماز مورد قبول واقعشد بقيه اعمال هم مقبول ميافتد"([15]). نماز از واجباتي است كه خداوند در هيچ حالتي حتي در هنگام بيماري،راضي به ترك آن نيست. تارك نماز بيشترين ظلم را نسبت به خود دوامي دارد و خود را از شفاعت پيامبر(ص)محروم ميكند. آن حضرت فرمود: "هر كه نماز را عمداً ترك كند از پناه خدا و پناه پيغمبرش بيزاري جستهاست"([16]). پس انساني كه معتقد به خدا و قيامت است و ميداند هر چه از خوب و بد انجام بدهد نتيجهاش بهخودش باز ميگردد عاشقانه به سوي نماز ميشتابد و آن را در اول وقت ميخواند. نبي گرامي اسلام(ص) فرمود:"فضيلت اول وقت نماز بر آخر وقت مانند فضيلت آخرت بر دنيا است"([17]).
نماز مهمترين فريضه از فرايض الهي است، اقامه آن مايه سعادت و ترك آن باعث شقاوت ميباشد امامصادق(ع) فرمود: "محبوبترين اعمال پيش خداوند عزوجل نمازاست، و آخرين وصيت پيامبران الهي نمازاست"([12]) آن حضرت در حديث ديگر فرمود: "تارك الصلاهْْ حظي از اسلام نبرده است"([13]) اگر انسان به درستي فكركند كه خداوند چرا دستور داده كه بندگانش نماز بخوانند هيچگاه نماز را ترك نميكند و چنان چه به هر علتينمازش ترك شود فوراً جبران نموده و قضا ميكند.قرآن ميفرمايد: "يا ايها الناس انتم الفقراء الي الله و الله هو الغنيالحميد؛ اي مردم شما همگي نيازمند خداييد، تنها خداوند است كه بي نياز و شايسته هر گونه حمد و ستايشاست"([14]) وقتي خداي متعال از عبادت ماسودي نميبرد و از طرفي نماز و ساير عبادتها را واجب نموده استمعلوم ميشود اين دستورات براي خوش بختي و سعادت خود ما است. هنگامي كه از عمق جان درك كرديم كهنماز در تأمين خوش بختي و سعادت ما نقش اساسي و تعيين كننده دارد با عشق و علاقه نماز ميخوانيم چرا كهنماز محور قبولي ساير اعمال است و در قيامت اولين سوال از نماز ميباشد. امام باقر(ع) فرمود: "ان اول ما يحاسببه العبد الصلاهْْ فان قبلت قبل ما سواها؛ اولين محاسبه بنده در مورد نماز انجام ميگيرد، اگر نماز مورد قبول واقعشد بقيه اعمال هم مقبول ميافتد"([15]). نماز از واجباتي است كه خداوند در هيچ حالتي حتي در هنگام بيماري،راضي به ترك آن نيست. تارك نماز بيشترين ظلم را نسبت به خود دوامي دارد و خود را از شفاعت پيامبر(ص)محروم ميكند. آن حضرت فرمود: "هر كه نماز را عمداً ترك كند از پناه خدا و پناه پيغمبرش بيزاري جستهاست"([16]). پس انساني كه معتقد به خدا و قيامت است و ميداند هر چه از خوب و بد انجام بدهد نتيجهاش بهخودش باز ميگردد عاشقانه به سوي نماز ميشتابد و آن را در اول وقت ميخواند. نبي گرامي اسلام(ص) فرمود:"فضيلت اول وقت نماز بر آخر وقت مانند فضيلت آخرت بر دنيا است"([17]).
[17]. ه چه كنيم كه نماز را ترك نكنيم و نماز را اول وقت بخوانيم؟
نماز مهمترين فريضه از فرايض الهي است، اقامه آن مايه سعادت و ترك آن باعث شقاوت ميباشد امامصادق(ع) فرمود: "محبوبترين اعمال پيش خداوند عزوجل نمازاست، و آخرين وصيت پيامبران الهي نمازاست"([12]) آن حضرت در حديث ديگر فرمود: "تارك الصلاهْْ حظي از اسلام نبرده است"([13]) اگر انسان به درستي فكركند كه خداوند چرا دستور داده كه بندگانش نماز بخوانند هيچگاه نماز را ترك نميكند و چنان چه به هر علتينمازش ترك شود فوراً جبران نموده و قضا ميكند.قرآن ميفرمايد: "يا ايها الناس انتم الفقراء الي الله و الله هو الغنيالحميد؛ اي مردم شما همگي نيازمند خداييد، تنها خداوند است كه بي نياز و شايسته هر گونه حمد و ستايشاست"([14]) وقتي خداي متعال از عبادت ماسودي نميبرد و از طرفي نماز و ساير عبادتها را واجب نموده استمعلوم ميشود اين دستورات براي خوش بختي و سعادت خود ما است. هنگامي كه از عمق جان درك كرديم كهنماز در تأمين خوش بختي و سعادت ما نقش اساسي و تعيين كننده دارد با عشق و علاقه نماز ميخوانيم چرا كهنماز محور قبولي ساير اعمال است و در قيامت اولين سوال از نماز ميباشد. امام باقر(ع) فرمود: "ان اول ما يحاسببه العبد الصلاهْْ فان قبلت قبل ما سواها؛ اولين محاسبه بنده در مورد نماز انجام ميگيرد، اگر نماز مورد قبول واقعشد بقيه اعمال هم مقبول ميافتد"([15]). نماز از واجباتي است كه خداوند در هيچ حالتي حتي در هنگام بيماري،راضي به ترك آن نيست. تارك نماز بيشترين ظلم را نسبت به خود دوامي دارد و خود را از شفاعت پيامبر(ص)محروم ميكند. آن حضرت فرمود: "هر كه نماز را عمداً ترك كند از پناه خدا و پناه پيغمبرش بيزاري جستهاست"([16]). پس انساني كه معتقد به خدا و قيامت است و ميداند هر چه از خوب و بد انجام بدهد نتيجهاش بهخودش باز ميگردد عاشقانه به سوي نماز ميشتابد و آن را در اول وقت ميخواند. نبي گرامي اسلام(ص) فرمود:"فضيلت اول وقت نماز بر آخر وقت مانند فضيلت آخرت بر دنيا است"([17]).
[17]. همان، ص 110، حديث 15708، ح 2. مان، ص 110، حديث 15708، ح 2. فيوضات و پاداشهاي آن و عدم استفاده از بركات و آثار نماز اول وقت و
باعث تضييع و سبك شمردن نماز است.
امام صادق(ع) فرموده است: ((كسي كه نمازها را بي سبب به تاخير اندازد
و حدود آنها را حفظ نكند، فرشتهاي نماز او را سياه و تاريك به آسمان برد;
در حالي كه نماز با صداي بلند به نمازگزار گويد: ((مرا ضايع كردي، خداي تو
را ضايع كند; آن چنان كه مرا ضايع كردي)).(آداب الصلاه، ص 3 و 4)
ب)تاخير نماز از اول وقت، موجب دوري انسان از رحمت و نظر لطف
الهي است. حضرت مهدي(عج) به يكي از مشتاقان ديدارش (زهري) كه به
زيارت آن حضرت موفق شده بود، دوبار فرمود: ((از رحمت خدا دور است
كسي كه نماز صبح را چندان تاخير بيندازد تا ستارهها ناپديد شوند و نماز
مغرب را به قدري تاخير بيندازد تا ستارهها ظاهر شوند)).(حق اليقين، ص
302
ج) نخواندن نماز در اول وقت، موجب جرات و سلطه شيطان بر انسان
مي شود.
رسول خدا(ص) ميفرمايد: شيطان هميشه از مومن ميترسد تا زماني كه
بر نمازهاي پنجگانه محافظت دارد; اما هنگامي كه پنج وقت نماز را ضايع
كرد، بر او جرات پيدا ميكند و او را در گناهان بزرگ مياندازد)). (وسايل
الشيعه، ج 3، ص 18)
د) يكي ديگر از آثار شوم سستي و تهاون در نماز، محشور شدن با افراد
دوزخي در قيامت است.
پيامبر(ص) ميفرمايد: ((كسي كه نمازهاي پنجگانهاش را با طهارت كامل
در اول وقت به جا آورد، اين نماز در قيامت براي او نور و برهان است و كسي
كه نمازش را ضايع كند (اول وقت نخواند)، با فرعون و ماهان محشور
خواهد شد)).(سفينه البحار، ج 2، ص 43)
ه') نخواندن نماز در اول وقت، موجب محروم ماندن انسان از شفاعت
پيامبر(ص) و امامان معصوم است، حضرت رسول(ص) فرمود: ((فرداي
قيامت، شفاعت من به كسي كه نمازهاي واجب را از اول وقتش به تاخير
افكند، نخواهد رسيد)). (اسرار الصلاه، ص 160)
بايد او را با اهميت و فلسفه نماز اول وقت آشنا كرد.
نماز اول وقت در نصوص ديني، مورد تاكيد بسيار قرار گرفته و فضايل فراواني
براي آن نقل شده است. از نظر تاثيرات روحي، رواني و اجتماعي، ميتوان امور
زير را نام برد:
الف) عادت دادن شخص به نظم;ب) وجود نشاط و آمادگي و حضور قلب بيشتر جهت انس و ارتباط با خدا و تقويت كمالات
نفساني;
ج) زمينهسازي جهت برگزاري جماعتهاي بزرگ و انس و الفت و اتحاد بيشتر
مسلمانان.
توضيح آن كه: وقتي جامعهئ اسلامي مقيد به خواندن نماز در اول وقت باشند،
در هر منطقه غالب مردم همزمان به نماز خواهند ايستاد. اين مساله آمادگي آنان
را براي جماعت و ايجاد صفوف گسترده و پرجمعيت بيشتر ميكند. در حالي كه
نماز در غير اول وقت، در بين زمانهاي مختلف پراكنده ميشود و از اجتماع و
شكوه عبادي و انس و الفت موئمنان در مراكز ديني ميكاهد.
بايد او را با اهميت و فلسفه نماز اول وقت آشنا كرد. نماز اول وقت در نصوص ديني، مورد تاكيد بسيار قرار گرفته و فضايل فراواني براي آن نقل شده است. از نظر تاثيرات روحي، رواني و اجتماعي، ميتوان امور زير را نام برد: الف) عادت دادن شخص به نظم; ب) وجود نشاط و آمادگي و حضور قلب بيشتر جهت انس و ارتباط با خدا و تقويت كمالات نفساني; ج) زمينهسازي جهت برگزاري جماعتهاي بزرگ و انس و الفت و اتحاد بيشتر مسلمانان. توضيح آن كه: وقتي جامعهئ اسلامي مقيد به خواندن نماز در اول وقت باشند، در هر منطقه غالب مردم همزمان به نماز خواهند ايستاد. اين مساله آمادگي آنان را براي جماعت و ايجاد صفوف گسترده و پرجمعيت بيشتر ميكند. در حالي كه نماز در غير اول وقت، در بين زمانهاي مختلف پراكنده ميشود و از اجتماع و شكوه عب: هر كاري زماني ويژه دارد كه در صورت تحقق يافتن در آن زمان داراي تأثير بيشتر و مناسبتر خواهد بود. براي مثال - غذا خوردن زمان خاصي ميطلبد - اگردر شرايط و فرصت مناسب خودش باشد، بسيار گوارا و انرژي بخش است؛ ولي اگر در زمان و شرايط خاص خود نباشد نه طعم چسبندهاي دارد و نه مواد آن به طور كامل جذب ميشود و نه نشاطآور است.
غذاي روح نيز چنين است، اوقات نماز فرصت هايي هستند كه نوعاً مناسبترين شرايط براي نماز است از همين رو نماز خواندن در آن اوقات نشاط آور، انرژي بخش و داراي تأثيرات ويژه است.
مثلاً در مورد نماز ظهر در روايات آمده است "به هنگام ظهر درهاي آسمان گشوده ميشود (وسائل الشيعه ج 7 ص 66)".
شخصي از پيامبر (ص) درباره فلسفه نمازهاي پنجگانه سؤال كرد، حضرت فرمود:
ادي و با توجه به اينكه تحصيل وظيفه اصلي شما است و تشكيل كلاس درس براي كشور اسلامي هزينه هايي در بر دارد، شايسته و بايسته است كه از زمان درس و جلسه استاد كمال استفاده را نمائيد و بعد از كلاس و زمان مقرر شده آن به نماز خود بپردازيد و در زماني كه كلاس نداريد مي توانيد نماز را در اول وقت بخوانيد.
سفارش ما اين است كه نيت پاك نماز اول وقت را در وجود خود تحكيم بخشيد. در اين صورت اگر موفق به عمل هم نشويد از بركات و آثار خوب نيت خالص برخوردار خواهيد شد. خداوند به نيت كار خير پاداش آن كار خير را مي دهد. رسول خدا(ص) به ابوذر غفاري فرمود: «تصميم بر كار خير داشته باش گرچه توفيق عمل پيدا نكني زيرا اين تصميم تو را از جرگه غافلين بيرون مي آورد»، (وسائل الشيعه، ج 1، ص 39).
پاسخ:
چه كنيم كه نماز را ترك نكنيم و نماز را اول وقت بخوانيم؟
پاسخ:
[12]. محمد محمديريشهري، ميزان الحكمهْْ ، ماده صلاهْْ ، شماره 10534.
[13]. بحارالانوار، ج 79، ص 232.
[14]. فاطر (35) آيه 15.
[15]. محمد محمديريشهري، ميزان الحكمهْْ ماده صلاهْْ ، شماره 10570.
[16]. صادق احسانبخش، آثار الصادقين، ج 1، ص 133، حديث 15796 - ح 2.
پاسخ:
[12]. محمد محمديريشهري، ميزان الحكمهْْ ، ماده صلاهْْ ، شماره 10534.
[13]. بحارالانوار، ج 79، ص 232.
[14]. فاطر (35) آيه 15.
[15]. محمد محمديريشهري، ميزان الحكمهْْ ماده صلاهْْ ، شماره 10570.
[16]. صادق احسانبخش، آثار الصادقين، ج 1، ص 133، حديث 15796 - ح 2.