شيوه هاي دوست يابي
الف. روش احساسي
در اين روش، انتخاب دوست تنها بر اساس هيجان و احساسات لحظه اي انجام مي پذيرد و اين روش از انديشه و تعقّل تهي بوده، به عاقبت و ثمرات اين دوستي توجه كافي نمي شود و همين كه نياز نوجوان را به طور موقت برآورده مي كند، كافي است. اما اينكه در ميانه راه و يا پايان آن چه نتايجي به بار خواهد آمد، براي او اهميتي ندارد.
ب. روش عقلاني
به كارگيري اين روش استمداد از بهترين يار زندگي، يعني «عقل» است. عقل، حجّت و هدايتگر دروني است و اگر كارهاي انسان بر اساس هدايت و راهنمايي او انجام گيرند، با سعادت و پيروزي همراه مي شوند، و شخصي را كه عقل براي انسان رفيق راه مي سازد، هم در دنيا و هم در آخرت، مفيد به حال او و باعث كمال او مي گردد. عقل به عنوان هدايتگر دروني، به انسان توصيه مي كند تا از تجارب افراد بزرگسال و دلسوز، كه مورد اطمينان هم هستند، كمك بگيرد
ويژگي هاي روش عقلاني:
1. توجه به سرانجام دوستي;
2. پرهيز از شتاب زدگي در انتخاب دوست;
3. سنجش دوستان با معيارهاي عقلي.
براي وضوح مطلب، به يك مثال توجه كنيد:
اگر براي خريد گل بوته اي به گل فروشي مراجعه كنيم و ببينيم كه دو بوته از يك نوع در آنجا وجود دارند; يكي شاخ و برگ زياد و تعدادي غنچه آماده شكوفايي دارد، اما با ريشه اي سست و ضعيف، و ديگري با شاخ و برگي كم پشت و كم غنچه اما با ريشه اي قوي، در اينجا چه تصميمي خواهيم گرفت؟
احساسات به ما مي گويند: آن را كه شاخ و برگ زيادي دارد، انتخاب كن، ولي عقل مي گويد: نه، چون ريشه اش ضعيف است زود خشك مي شود و آن ديگري كه ريشه هاي قوي دارد، زود پايه هاي خودش را در زمين محكم مي كند و به زودي برگ و گل فراوان خواهد داد.
در انتخاب دوست هم مسئله بدين گونه است; دوست ريشه دار و با اصالت بسيار بهتر از رفيق خوش زبان، زيبا چهره، شيك پوش و پولدار است.
حضرت علي(عليه السلام) در تبيين روش دوست يابي عقلاني مي فرمايد: «مَن اتَّخذَ اَخاً بَعْدَ حُسنِ الاختيارِ دامَتْ صُحبَتُهُ و تَأكَدَّت مَودَّتُهُ، وَ مَنْ اتَّخَذَ اَخاً مِنْ غَيرِ اختِبار ألجأهُ الاِضطِرارُ الي مُرافَقَةِ الأشرار»; كسي كه پس از يك امتحان خوب، دوستي برگزيند رفاقت و دوستي آن ها دايمي و مودّت ايشان محكم خواهد بود، و كسي كه بدون امتحان و دقت در احوال ديگران، دوست و برادري برگزيند به افراد شرور و گم راه گرفتار مي شود.
ج. روش تركيبي (عقلاني و احساسي)
به دليل آنكه در دوستي ها، عواطف و محبت نقش تعيين كننده و ويژه اي دارد، لازم است در انتخاب دوست، به اين جنبه توجه شده و فقط از معيارهاي عقلاني محض استفاده نگردد. از اين رو، بهترين روش انتخاب دوست روش سوم است; يعني از معيارهاي عقلاني استفاده شود و به عواطف و احساسات هم توجه گردد و از آن ها غافل نشود; زيرا اگر انتخاب يك دوست و رفيق هرچند با معيارهاي عقلي سازگار باشد، ولي دوست داشتني نبوده و دل انسان به او ميل و گرايشي نداشته باشد شايسته دوستي نيست; ولي اگر بر اساس عقل و شرع و احساس (عاطفه) فردي را براي دوستي و رفاقت برگزينيم، اين دوستي پايدار، ارزشمند و واقعي خواهد بود.