شبهه :

اقدام برای دفن مخفیانه حضرت فاطمه زهراء - سلام الله علیها- و مخفی گذاشتن قبرش هیچ دلیلی نداشته است.



پاسخ :

حضرت زهرا- سلام الله علیها- زمانی كه اجلشان نزدیك شد و در بسترشان به حالت احتضار بسر می‌بردند، علی ـ علیه السّلام ـ بر بالای بسترشان آمدند و بعد از صحبتهایی كه با همدیگر كردند، فاطمه- سلام الله علیها- اجازه خواستند تا چند تا وصیّت به همسرشان علی ـ علیه السّلام ـ كنند.[1]

از جمله وصایای حضرت زهرا- سلام الله علیها- به علی ـ علیه السّلام ـ این بود كه گفتند ای پسرعمو! اگر تا چند ساعت دیگر از دنیا رفتم جنازه‌ام را شبانه تشییع كن و مراسم تشییع من را اعم از غسل و كفن و نماز خواندن و دفن كردن باید در محیطی مخفی و پنهان انجام دهید و فقط به كسانی اجازه در تشییع دهید كه ظلم و جفا نسبت به من روا نداشته‌اند و حتّی به یك نقل حضرت زهرا- سلام الله علیها- تصریح كردند كه نگذارید ابی‌بكر و عمر بر من نماز بخوانند و در تشییع جنازه من شركت كنند. بعد بحث در این‌است كه علّت اجازه ندادن حضرت زهرا- سلام الله علیها- در مراسم تشییع حضرت بیانگر چیست؟

یقیناً حضرت زهرا- سلام الله علیها- با این كارشان می‌خواستند باری دیگر همانند جریان فدك مبارزه‌ای را تازه با وصیّت‌نامه سیاسی خویش شروع كنند كه ضربه سهمگینی به حكومت وقت وارد سازند.[2]

فاطمه اطهر- سلام الله علیها- با وصیّت خویش افكار خفته مردم مدینه را بیدار می‌ساختند و توجه افكار عمومی را نسبت به پایمال كردن حقّ خویش جلب می‌كردند.[3]

امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ با عمل به وصیّت زهرا- سلام الله علیها- اذهان جامعه را دچار شك و تردید كردند و مشروعیت خلیفه را زیر سؤال بردند و مظلومیت زهرا- سلام الله علیها- را بیشتر آشكار ساختند و این سؤال را همیشه برای همگان مطرح كردند كه چرا قبر زهرا- سلام الله علیها- مخفی مانده است.

بدین طریق زمانیكه حضرت زهرا- سلام الله علیها- از دنیا رفتند مردم سراسیمه به خانه زهرا- سلام الله علیها- می‌آمدند و منتظر بیرون آمدن جنازه بودند كه علی ـ علیه السّلام ـ به ابوذر گفتند: برو و با صدای بلند اعلام كن كه برگردند چرا كه تشییع جنازه دختر رسول‌خدا امشب صورت نمی‌گیرد و به تأخیر افتاده‌است. مردم كه متفرق شدند حضرت علی ـ علیه السّلام ـ با كمك اسماء بدن حضرت را غسل و كفن كردند و در نیمه شب با عده‌ای از نزدیكان و یاران خویش كه البتّه اختلافی است در این‌كه چه كسانی در تشییع جنازه حضرت حضور داشتند ولی آنهایی كه به اتّفاق نامهای آنها آمده است عبارتند از: سلمان، ابوذر، مقداد، عمار، عباس و زبیر و چند تن دیگرند كه این‌ها به همراه امام علی ـ علیه السّلام ـ جنازه دختر رسول‌خدا را شبانه تشییع كردند و شبانه به خاك سپردند و حضرت علی ـ علیه السّلام ـ قبر فاطمه- سلام الله علیها- را هم‌سطح زمین كردند و حتی روایت شده در چند نقطه در بقیع حضرت، قبر درست كردند تا متوجه نشوند كه قبر فاطمه- سلام الله علیها- كدام‌یك است و این راز مخفی ‌ماندن قبر فاطمه- سلام الله علیها- برای همیشه مانده است و كسانی هم كه حضور داشتند دیگر بعدها محل اختفاء قبر فاطمه- سلام الله علیها- را بیان نكردند.[4]

بنابر بعضی روایت‌ها عمر و ابو‌بكر از جمله كسانی بودند كه چون صبح شد به درب خانه علی ـ علیه السّلام ـ آمدند برای تشییع جنازه، كه مقداد ندا داد كه دیشب حضرت زهرا- سلام الله علیها- به خاك سپرده شده‌است، این دو تن به شدّت خشمگین شدند و بر علی ـ علیه السّلام ـ اعتراض كردند. به احتمال زیاد حضرت زهرا- سلام الله علیها- كه این وصیّت را كردند شاید به خاطر این بود كه نخواستند این دو تن در تشییع جنازه ایشان حضور پیدا كنند[5].



پی نوشتها:



[1]. احتجاج الزهرا فاطمه تألیف شیخ حجه اللّه النجفی الرضوی الامیری، چاپ دوم، انتشارات فروزان، ص 210.

[2] . شهین خشاوی، زندگانی سیاسی حضرت زهرا(س)، نشر عابد، چاپ اول، 1378، تهران، ص 280.

[3] . رنجهای زهرا(س)، علامه سید جعفر مرتضی عاملی، ترجمه محمد سپهری، نشر ایام، چاپ اول، 1378، قم، ص 223.

[4] . بحارالانوار، ترجمه محمدجواد نجفی، انتشارات اسلامیه، 1354، ترجمه، ج دهم، ص 195.

[5] . تحلیل سیره فاطمه الزهرا، علی‌اكبر بابازاده، نشرانصاریان، قم، 1374، ص 255 و فاطمه الزهرا، سید محمد‌كاظم قزوینی، ترجمه دكتر حسین فریدونی، نشر آفاق، چاپ اول، تهران، 1403، ص 590.