صفحه 1 از 2 12 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: سابقه نهیلیسم و پوچ گرایی در اشعار خیام و حافظ

  1. #1

    عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۹۵
    نوشته
    367
    حضور
    11 روز 21 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    200
    صلوات
    954

    سابقه نهیلیسم و پوچ گرایی در اشعار خیام و حافظ




    نقل قول نوشته اصلی توسط ایرانمهر نمایش پست ها
    آيا «پوچ گرايي» ویژگی جدانشدنی عصر حاضر نیست؟؟ ظاهرا قبلا نبود و الان آمده
    درود
    قبلن هم بوده
    سروده های خیام عظیم الشان و حافظ طاب ثراه را به یاد آورید


    جایی که حافظ علیه سلام می فرماید

    جهان و کار جهان جمله هیچ بر هیچ است.
    هزار بار من این نکته کرده‌ام تحقیق

    ویرایش توسط قول سدید : ۱۳۹۷/۱۲/۱۰ در ساعت ۱۸:۵۰

  2. صلوات ها 3


  3. #2

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    علاقه
    تحصیل ، تحقیق و پژوهش
    نوشته
    28,828
    حضور
    257 روز 20 ساعت 22 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    51
    صلوات
    66479



    با نام و یاد دوست



    سابقه نهیلیسم و پوچ گرایی در اشعار خیام و حافظ


    کارشناس بحث: استاد قول سدید



  4. #3

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۶
    نوشته
    1,140
    حضور
    32 روز 22 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    1641



    نقل قول نوشته اصلی توسط دکترنادرنوری نمایش پست ها
    درود
    قبلن هم بوده
    سروده های خیام عظیم الشان و حافظ طاب ثراه را به یاد آورید


    جایی که حافظ علیه سلام می فرماید

    جهان و کار جهان جمله هیچ بر هیچ است.
    هزار بار من این نکته کرده‌ام تحقیق


    با سلام و عرض ادب و آرزوي توفيق روزافزون.

    برای پاسخ به پرسش مذکور، توجه شما را به این نکات جلب می کنیم:

    ویرایش توسط قول سدید : ۱۳۹۷/۱۲/۱۰ در ساعت ۱۶:۱۷

  5. #4

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۶
    نوشته
    1,140
    حضور
    32 روز 22 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    1641



    بخش اول: تعریف پوچ گرایی

    نیهیلیسم(Nihilism = نیست انگاری) بدین معناست که «برترین ارزش‌ها، ارزش خویش را از دست می دهند. هدفی در کار نیست یا چرایی را پاسخی نیست.»(1) در نیهیلیسم اساسا ارزشی باقی نمی ماند یا بدین جهت که دلیلی ندارند یا بدین جهت که انگیزه ای برای آدمی باقی نمی ماند که به آن ارزش ها دل ببندد و آنها را اجرایی کند. نیهیلیسم در حوزه های مختلفی مطرح می شود؛ از جمله نیهیلیسم اخلاقی و نیهیلیسم معرفتی و ... در واقع، هرگاه معیارهای داوری آدمی در حوزه هست و بایست ها فرو بریزند آدمی مبتلا به نیهیلیسم می شود؛ یعنی آدمی معیارهای خود را از دست می دهد و نمی تواند یک گزینه اخلاقی یا معرفتی را بر گزینه دیگر ترجیح بدهد. در این صورت، آدمی، «در هر عملی که انجام می دهد بی‌هدفی نهایی بشر را پیش روی خود» می‌بیند و «تمامی اعمالش را در سرشت و ذات، عبث و بیهوده» می‌یابد. از این منظر، زندگی نوع آدمی که توأم با درد و رنج و مرگ و تغییرات است، از هر گونه معنا و هدفی خالی می‌ماند؛ یعنی وقتی آدمی از خودش می پرسد که آیا زندگی کردن بر زندگی نکردن رجحان دارد یا نه، نمی تواند هیچ پاسخی برای آن مهیا کند. پاسخ به این پرسش ها ناممکن می شود چرا که هیچ دلیل موجهی برای انتخاب و رجحان یکی بر دیگری وجود ندارد.(2)


  6. صلوات


  7. #5

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۶
    نوشته
    1,140
    حضور
    32 روز 22 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    1641



    بخش دوم: خیام و نسبتش با پوچ گرایی

    آیا خیام پوچ گرا و طرفدار پوچی بود و برای زندگی معنایی در نظر نداشت یا این که خیام درصدد بیان چیز دیگری بوده است؟
    برای پاسخ به این پرسش، با یک مشکل اساسی روبرو هستیم: منظور از خیام دقیقا چه چیزی است؟ کدام یک از اشعار منسوب به خیام، حقیقتا از آنِ خیام است؟ کدام تفسیر از خیام مورد نظر است؟

    در تحلیل منظومه فکری خیام باید به این نکته دقت کرد که بی تردید اشعار متعددی به خیام منسوب شده که از آنِ خیام نبوده است. به همین جهت، خیام شناسان، متناسب با معیاری که از پیش تعیین کرده اند، اشعاری را گلچین کرده و سایر اشعار را مجعول به حساب می آورند و در نتیجه، تفسیر خاصی را پیش می کشند.


  8. صلوات ها 2


  9. #6

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۶
    نوشته
    1,140
    حضور
    32 روز 22 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    1641



    حداقل چند تفسیر از خیام ارائه شده است:

    1. تفسیر پوچ گرایانه از خیام که صادق هدایت متاثر از نیهیلیسمی که در غرب مطرح شده بود، آن را مطرح کرد.
    اگر این تفسیر را بپذیریم، اشعار خیام را باید بر همین اساس پوچ گرایانه بدانیم.

    2. تفسیر دیندارانه از خیام که او را منکر خدا و معاد نمی داند بلکه ویژگی او را حیرت در برابر هستی می داند. از این منظر، خیام اهل دین و شریعت است و اگر از شراب و می سخن می گوید، مجازی است. این تفسیر توسط فروغی و غنی مطرح شد و در حال حاضر از محبوبیت و مقبولیت ویژه ای برخوردار است.
    بنا بر این تفسیر، تلقی پوچ گرایانه از اشعار خیام نادرست است. اشعار که پوچ گرایانه هستند، یا از آنِ خیام نیستند و یا دارای تاویل هستند و نباید به ظاهرشان بسنده کرد.

    3. تفسیر دیگری توسط صدیقی نخجوانی و محیط طباطبائی و علامه محمدتقی جعفری مطرح شد مبنی بر این که این اشعار از آنِ شاعر دونمایه و فاسدی به نام علی خیام (و یا شاعران متعدد دیگر) است نه حکیم عمر خیام. حکیم عمر خیام اهل دین و فلسفه و تعقل و ریاضی و شریعت بوده و در زمان خودش با عناوینی همچون امام و علامه خطاب می شد اما دومی شخصی (یا اشخاصی) شاعر و اهل فسق و فجور بوده است. اما بعد از مدتی تاریخ نگاران این دو را یکی پنداشتند.
    بنا بر این تفسیر، برخی از اشعار منسوب به خیام، پوچ گرایانه است اما این اشعار را نباید به حکیم بزرگوار نسبت داد.

    4. تفسیر عارفانه از خیام نیز از مقبولیت زیادی برخوردار است که هم در فرانسه و هم در هند و هم در ایران توسط خیام شناسان مطرح شده است. برخی از طرفداران این رویکرد، خیام را صوفی می دانستند اما برخی هم خیام را اصطلاحا صوفی نمی دانستند بلکه او را سالک راه حق می دانستند که در جستجوی حقیقت، گاه به حیرت فرو می افتاد و گاه به یقین.(3)


  10. صلوات ها 2


  11. #7

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۶
    نوشته
    1,140
    حضور
    32 روز 22 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    1641



    نتیجه:

    همانطور که پیداست تفاسیر متنوعی از خیام مطرح است که در مواجهه با آنها می توان به دو رویکرد اشاره کرد:
    رویکرد اول این که ظواهر شاعرانه اشعار منسوب به خیام را حمل بر حقیقت کرد و خیام را شرابخوار و اهل فسق و دنیا دانست که منکر معاد و بهشت و جهنم است. این رویکرد خودش دو قسم دارد: این خیام شاعر همان خیام ریاضیدان و حکیم و فیلسوف و علامه است(تفسیر اول)؛ و دیگری این که این خیام آن خیام نیست و تشابه اسمی است(تفسیر سوم).

    رویکرد دوم این که ظواهر شاعرانه خیام را حمل بر معانی دیگری کرد و آن را متناسب با احوال شخصی و زندگی دیندارانه و سایر آثار علمی و فلسفی او در نظر گرفت و معنا کرد. در این صورت، خیام یک خداباور و دیندار (تفسیر دوم) بلکه یک عارف و صوفی (تفسیر چهارم) است.

    نتیجه آن که با عنایت به آثار مکتوب و زندگینامه ای که از خیام حکیم نقل شده است، نمی توان خیام حکیم را پوچگرا و نیهیلیست به حساب آورد؛ بلکه یا باید اشعار پوچگرایانه را مجعول دانست و یا اساسا خیام حکیم را شاعر به حساب نیاورد و یا این که آن را مورد تفسیر قرار داد و به معانی دیگری تاویل کرد.

    در هر صورت، تفسیر پوچگرایانه از خیام حکیم با شواهد تاریخی و متون به جا مانده از او سازگار نیست و به همین جهت، اکثر شارحان و مفسران معاصر با این تفسیر مخالفند.(4)


  12. صلوات ها 2


  13. #8

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۶
    نوشته
    1,140
    حضور
    32 روز 22 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    1641



    پی نوشت ها:
    1. نیچه، فردریش، اراده معطوف به قدرت، ترجمه محمدباقر هوشیار، نشر فرزان، 1387، ص 64.
    2. همان، انسانی بسیار انسانی، ترجمه فیروزآبادی، انتشارات جامی، 1389، قطعه 33.
    3. حسام پور، سعید و دیگران، رویکردهای پنچگانه در خیام شناسی، فصلنامه کاوش نامه، 1388، شماره 18.
    4. برای مطالعه بیشتر، رک: بیات، محمدحسین، نگاهی خردورزانه به خیام، مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، ضمیمه سال 1386.


  14. صلوات


  15. #9

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۶
    نوشته
    1,140
    حضور
    32 روز 22 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    1641



    در پست های بعد، درباره حافظ نیز سخن خواهیم گفت.



  16. #10

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۳
    علاقه
    زندگی
    نوشته
    778
    حضور
    14 روز 4 ساعت 51 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    1594



    واقعا از حافظ پوچ گرایی در آوردن جای تعجب است. ببینید کلام بسیاری از شعرای ما خصوصا حافظ و مولانا نیاز به تفسیر دارند . به عنوان مثال اگر بیت قبلی حافظ در همین شعر را مشاهده بفرمایید می گوید : (( مقام امن و می بی غش و رفیق شفیق / گرت مدام میسر شود زهی توفیق)) . و جلوتر می گوید : ((به مامنی رو و فرصت شمار غنیمت وقت / که در کمینگه عمرند قاطعان طریق)) . چیزی که مشخص است اینه که منظور از هیچ بودن جهان ، جهانی است که در آن انسان در مقام امن نیست. منظور همین دنیای دون است. حافظ به انحاء گوناگون جهان در مرتبه ی ادنی را توصیف کرده است. به عنوان مثال حافظ می گوید(شبی تاریک و بیم موج و گردابی چنین حایل/ کجا دانند حال ما سبکباران ساحل ها)) و... قطعا منظور حافظ جهان به معنای کلیه ی کائنات نبوده است. وگرنه حافظ این همه اشعار فراوان دارد که از آن ها معانی بسیار خوب و عمیقی برداشت می شود یا می گوید : ((تو را ز کنگره ی عرش می زنند نفیر/ ندانمت که در این دامگه چه افتادست)) . دامگه در این جا منظور همین جهان هیچ و پوچ است.
    چه خیال می توان بست و کدام خواب نوشین / به از این در تماشا که به روی من گشادی

    من بنده ی آن دمم که ساقی گوید که یک جام دگر بگیر و من نتوانم

  17. صلوات ها 2


صفحه 1 از 2 12 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. جای ابو بکر البغدادی در راهیمایی پاریس خالی بود
    توسط شهید علی اصغر پازوکی در انجمن جنگ نرم
    پاسخ: 27
    آخرين نوشته: ۱۳۹۳/۱۱/۰۳, ۱۰:۵۷
  2. پاسخ: 16
    آخرين نوشته: ۱۳۹۲/۰۶/۰۹, ۰۹:۴۴
  3. مقایسه ؛ بلایی خانمان سوز یا سکویی برای پرش؟؟؟؟؟
    توسط راهی در انجمن مهارت های زندگی
    پاسخ: 7
    آخرين نوشته: ۱۳۹۰/۰۷/۱۹, ۲۳:۰۲

کاربرانی که این موضوع را مشاهده کرده اند: 19

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود