جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: زمان خواب و روش تنظیم خواب در اسلام

  1. #1

    عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۹۲
    علاقه
    فلسفه و دانستن هر چه بیشتر
    نوشته
    795
    حضور
    20 روز 5 ساعت 3 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    79
    صلوات
    2464

    پرسش زمان خواب و روش تنظیم خواب در اسلام




    با سلام
    حقیقتش نمیدونم باید سوالم رو در بخش حدیث میفرستادم یا اینجا به هر حال اگر لازمه جاش رو تغییر بدید
    از ی طرف سوال حدیثیه ازی طرف مربوط به سبک زندگی اسلامی و مهارت های زندگی!

    بنده یک سری سوال داشتم در مورد خواب و استراحت در اسلام
    اول در شبانه روز اسلام میگه چند ساعت بخوابیم؟
    دوم چه زمان هایی باید خوابید؟ مثلا من خواب قیلوله رو شنیدم خوبه زمان دقیقش چیه؟ همچنین شنیدم باید سر شب خوابید منظور از سر شب دقیقا چه ساعتیه؟
    سوم چه زمان هایی نباید خوابید؟ لطفا زمان دقیق بگید مثلا از ساعت فلان تا فلان
    چهارم چطوری ی فرد ساعت خوابش رو تنظیم کنه؟ آیا توصیه ای از ائمه(ع) در این زمینه شده که مثالا فلان کار رو بکنید تا بتونید به این زمان های خواب مورد نظر اسلام برسید؟
    در علم جدید من شنیدم میگن هر فردی ی ساعت خوابی بدنش داره یعنی یکی شب خوب میخوابه یکی روز ها میتونه بخوابه؟ یعنی بدن هر کس ساعت بیولوژیک داره
    نظر اسلام در مورد این موضوع چیه؟ آیا اسلام گفته چند تا ساعت پیشنهاد میدم هر کدوم به بدنتون خورد همون رو بخوابید یا مطلق میگه همه باید مثلا سر شب بخوابن؟
    پنجم خوردن چه موادی قبل خواب توصیه شده؟(مثل نوشیدنی خاص یا چیزی شبیه این ها)
    ششم چه کار هایی قبل خواب خوبه و چکار هایی بده؟

    ببخشید این قدر سوالام زیاد شد چون مرتبط بودن گفتم ی جا بپرسم !
    با تشکر

  2. صلوات ها 6


  3.  

  4. #2

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    علاقه
    تحصیل ، تحقیق و پژوهش
    نوشته
    21,515
    حضور
    174 روز 17 ساعت 2 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    38
    صلوات
    58293



    با نام و یاد دوست







    زمان خواب و روش تنظیم خواب در اسلام








    کارشناس بحث: استاد محسن

  5. صلوات ها 2


  6. #3

    عضویت
    جنسیت شهريور ۱۳۹۲
    علاقه
    پژوهش هاي ديني قرآن، روايي و كلامي
    نوشته
    564
    حضور
    16 روز 1 ساعت 30 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    1521



    بسم الله الرحمن الرحیم
    پاسخ و جمع بندی:
    پرسش:
    با سلام
    حقیقتش نمیدونم باید سوالم رو در بخش حدیث میفرستادم یا اینجا به هر حال اگر لازمه جاش رو تغییر بدید
    از یک طرف سوال حدیثیه ازیک طرف مربوط به سبک زندگی اسلامی و مهارت های زندگی!
    بنده یک سری سوال داشتم در مورد خواب و استراحت در اسلام
    اول: در شبانه روز اسلام میگه چند ساعت بخوابیم؟
    دوم: چه زمان هایی باید خوابید؟ مثلا من خواب قیلوله رو شنیدم خوبه زمان دقیقش چیه؟ همچنین شنیدم باید سر شب خوابید منظور از سر شب دقیقا چه ساعتیه؟
    سوم: چه زمان هایی نباید خوابید؟ لطفا زمان دقیق بگید مثلا از ساعت فلان تا فلان
    چهارم: چطوری یک فرد ساعت خوابش رو تنظیم کنه؟ آیا توصیه ای از ائمه(ع) در این زمینه شده که مثالا فلان کار رو بکنید تا بتونید به این زمان های خواب مورد نظر اسلام برسید؟
    در علم جدید من شنیدم میگن هر فردی یک ساعت خوابی بدنش داره یعنی یکی شب خوب میخوابه یکی روز ها میتونه بخوابه؟ یعنی بدن هر کس ساعت بیولوژیک داره
    نظر اسلام در مورد این موضوع چیه؟ آیا اسلام گفته چند تا ساعت پیشنهاد میدم هر کدوم به بدنتون خورد همون رو بخوابید یا مطلق میگه همه باید مثلا سر شب بخوابن؟
    پنجم: خوردن چه موادی قبل خواب توصیه شده؟(مثل نوشیدنی خاص یا چیزی شبیه این ها)
    ششم: چه کار هایی قبل خواب خوبه و چه کارهایی بده؟
    ببخشید این قدر سوالام زیاد شد چون مرتبط بودن گفتم یک جا بپرسم !
    با تشکر

    پاسخ:
    با سلام و طلب توفیق الهی برای شما و دیگر کاربران محترم:
    قبل از پرداختن به پاسخ پرسش ها مناسب است به عنوان مقدمه مطالبی بیان شود:
    پر واضح است بخش بزرگی از عمر هر شخص در خواب سپری می شود و اگر بخواهیم به زمان تقریبی آن اشاره کنیم، حدود یک سوم آن را شامل می شود.آن هم در عالمی کاملا متفاوت از بیداری که بیشتر شبیه به عالم مرگ است. عالمی رمز آلود که گاهی فقط در همین فضا می توان به اسراری دست یافت که در بیداری امکان ندارد.
    خواب در کتاب خدا به قبض روح معروف است.
    خدای متعال فرمود:" اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حينَ مَوْتِها وَ الَّتي‏ لَمْ تَمُتْ في‏ مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتي‏ قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُون"(1) خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مى‏ كند، و ارواحى را كه نمرده‏ اند نيز هنگام خواب مى‏ گيرد. سپس ارواح كسانى كه فرمان مرگ شان را صادر كرده است نگه مى‏ دارد و ارواح ديگرى را (كه بايد زنده بمانند) بازمى‏ گرداند تا سرآمدى معيّن. در اين امر نشانه‏ هاى روشنى است براى كسانى كه انديشه مى‏ كنند.
    بنا بر این، در عالم خواب است که انسان تا لبه مرگ پیش می رود و باز می گردد.
    قرآن این نسبت را به خدا می دهد:"وَ هُوَ الَّذي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ وَ يَعْلَمُ ما جَرَحْتُمْ بِالنَّهارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فيهِ لِيُقْضى‏ أَجَلٌ مُسَمًّى ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُون"(2)
    و اوست كه شما را شب‏ هنگام مى‏ ميراند و هر چه در روز كرده‏ ايد مى ‏داند، آن گاه بامدادان شما را زنده می کند تا آن هنگام كه مدت معين عمرتان به پايان رسد. سپس بازگشت تان به نزد اوست و شما را از آن چه كرده ‏ايد، آگاه مى‏ كند.
    پس قبض روح در دو زمان انجام می شود
    الف: در زمان خواب.
    ب: در زمان مرگ.
    شباهت عجیب خواب و مرگ
    بین خواب و مرگ شباهت عجیبی وجود دارد تا آن جا که اگر شما به فردی که به طور طبیعی از دنیا رفته باشد خصوصا در ساعت های اولیه پس از مرگ بنگرید، به سختی باور خواهید کرد که او از دنیا رفته است و فکر می کنید که خواب است و می توانید او را با صدا زدن بیدار کنید.
    و شاید به همین جهت باشد که خواب در عرف جامعه به نام برادر مرگ معروف شده است.
    اهمیت خواب در قرآن:
    خدای متعال بدن انسان را طوری آفرید که پس از فعالیت روزانه به استراحت شبانه نیاز دارد و این استراحت فقط با خوابیدن به دست می آید.
    در کتاب خدا در ضمن چند آیه به اهمیت خواب اشاره شده است.آن جا که خواب را از آیات و نشانه های خود می داند و می فرماید:
    "وَ مِنْ آياتِهِ مَنامُكُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ ابْتِغاؤُكُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُون"(3) و از نشانه ‏هاى قدرت او، خوابيدن شما است در شب و روز و به طلب روزى برخاستن شما است. در اين؛ عبرت هايى است براى مردمى كه مى‏ شنوند.
    و نیز شب و خوابیدن در آن را مایه آرامش می داند و می فرماید:"وَ هُوَ الَّذي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِباساً وَ النَّوْمَ سُباتاً وَ جَعَلَ النَّهارَ نُشُورا"(4)
    اوست كه شب را پوشش شما كرد و خواب را آرامش تان و روز را زمان برخاستن تان.
    هم چنین شب برای پوشش و خواب برای آرامش و روز برای معیشت معرفی شده است:"وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً "وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً "(5)
    و شب را پوشش تان قرار داديم. و روز را محل معیشت.
    و اما همراه با پرسش های شما به پاسخ آن ها می پردازیم
    پرسش:
    در شبانه روز اسلام میگه چند ساعت بخوابیم؟
    پاسخ:
    باید بگوییم از طرف اسلام معیار خاصی مبنی بر این که باید چند ساعت در شبانه روز بخوابیم نداریم.اگر چه در برخی از روایات ساعات شبانه روز انسان تقسیم وشرح وظایفش تبیین شده است.(6)
    اما در این خصوص که هر کسی چه اندازه بخوابد، جز آن که در احادیث از خواب و خوراک زیاد پرهیز داده شده است،سخن دیگری که مربوط به اندازه و مقدار زمان خواب باشد،نداریم.
    زیرا هر کسی متناسب با وضعیت بدنی اش به مقدار معینی استراحت نیاز دارد. با این حال آن چه از تجربه به دست آمده است، استراحت بین شش تا هشت ساعت برای انسان کافی است.
    پس همان طور که بیان کردیم، اين امر به وضع و موقعيت اشخاص و چگونگى ساختمان روحى و جسمى آن ها بستگی دارد. مهم خواب کافی است. یعنی این که انسان بعد از آن احساس كند خستگی از تنش بیرون شده و کاملا با نشاط است.مثل وقتی که در باره آب و غذا احساس سيرى کند.علاوه، اهمیت عمق خواب کمتر از زمان آن نیست و شاید هم مهم تر باشد.چه بسا يك ساعت خواب عميق، به اندازه چند ساعت خواب سطحی در بازسازى روح و جسم انسان کار ساز تر است.
    پرسش:
    چه زمان هایی باید خوابید؟ مثلا من خواب قیلوله رو شنیدم خوبه زمان دقیقش چیه؟
    پاسخ:
    در روایات زمان های معینی مثل خواب در ثلث اول شب و نیز خواب در میانه روز که به خواب "قیلوله" معروف است، بهترین وقت استراحت دانسته شده است. در مقابل، از خوابیدن در ساعاتی از شبانه روز مثل خواب در سحرگاهان،خواب بین الطلوعین(یعنی زمان اذان صبح و فجر صادق تا طلوع آفتاب) و آخرین ساعات روز نهی شده است.
    پیامبر گرامی اسلام صلوات الله علیه فرمود:
    خواب اول روز موجب كودنى است، و خواب قيلوله (نزديك ظهر) نعمت است، و خواب بعد از عصر(چند ساعت بعد از ظهر) موجب احمقى است. و خواب ميان مغرب و عشاء آدمى را از روزى محروم می کند.(7)
    شخصی به حضور پيامبر صلوات الله علیه آمده گفت: من مرد با حافظه و با هوشى بودم، ولى فعلا دچار نسيان و فراموشى شده‏ام! حضرت فرمود:
    شايد عادت به خواب قيلوله( خواب قيلوله خوابى است كه مقدارى قبل از ظهر شروع و تا ظهر پايان می يابد)داشته و آن را ترك کرده ای؟ گفت: آرى: فرمود:
    باز هم خواب قيلوله را ادامه بده تا حافظه ‏ات با خواست خدا بر گردد.(8)
    خوابیدن بین دو طلوع و دو عشاء موجب فقر می شود.
    مولای متقیان سلام الله علیه فرمود"النَّوْمُ بَيْنَ الْعِشَاءَيْنِ يُورِثُ الْفَقْرَ- وَ النَّوْمُ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ يُورِثُ الْفَقْرَ "(9)
    مقصود از دو طلوع(یعنی زمان اذان صبح و فجر صادق تا طلوع آفتاب) و مقصود از میان دو عشاء یعنی زمان میان نماز مغرب تا نماز عشاء که حدود سه ساعت است را شامل می شود.
    خواب قیلوله
    خواب قیلوله به عنوان یکی از بهترین خواب ها یاد شده است. خوابی که عموما به زمانی قبل از ظهر تا هنگام اذان اختصاص دارد.
    البته ممکن است این موضوع زمانی بهتر تصور شود که در قدیم این چنین مرسوم بوده است که مردم دو وعده غذا می خوردند. یکی صبح و دیگری غروب یا اول شب. پس در وسط روز چیزی به نام غذای ظهر(ناهار) رسم نبوده است.
    علاوه بر مطالب گذشته، می توان از خواب اول شب به عنوان بهترین زمان خواب یاد کرد(10)
    اما آخر شب (سحرگاه) و آخرین ساعات روز به عنوان بدترین زمان های خواب در شبانه روز معرفی شده است.(11)
    پرسش :
    چطوری یک فرد ساعت خوابش رو تنظیم کنه؟ آیا توصیه ای از ائمه(ع) در این زمینه شده که مثلا فلان کار رو بکنید تا بتونید به این زمان های خواب مورد نظر اسلام برسید؟
    پاسخ:
    تنظیم زمان خواب بر عهده شخص و در گرو برنامه اوست. او باید کارهای خود را به گونه ای تنظیم کند که به زمان خوابش لطمه ای نخورد.
    طبیعی است از زمانی که صنعت و فناوری هایی چون برق و مخابرات و سایر وسایل رفاهی وارد زندگی مردم شد( و امروزه می بینیم سرعت پیشرفت بشر در همه علوم سر سام آور شده است) اما متاسفانه غفلت از زمان خواب و بی اهمیت جلوه دادن آن و حتی در مواردی پر کردن وقت استراحت با مشغله های کاذب و حتی بی فایده، موجب پریشانی آرامش روح و روان و به هم خوردن تعادل جسم و بدن شده است.
    خدای متعال شب را برای آرمیدن به بشر هدیه کرد و روز را برای کسب روزی قرار داد. اما متاسفانه بسیاری از ما از این امر مهم غافل و حق شب را به روز و حق روز را به شب داده ایم. البته انسان هایی که در پی کسب علم و معرفت اند، باید به تن زحمت دهند و شب بیداری ها را تحمل کنند تا قله های علم و معرفت را فتح نمایند. آرامش آن ها در طلب سختی ها و فاصله گرفتن از راحتی ها است. عشق به تحصیل و فرا گیری علوم موجب زحمت تن می شود.
    آن ها می دانند اگر هم خسارتی به بدن شان وارد شود، اما نتیجه ای که عایدشان می شود بسیار با ارزش است. زیرا فواید آن نتیجه وقف مردم جامعه می شود. آن ها چون شمع می سوزند که دیگران از نورشان بهره گیرند.حال این افراد با دیگران که وضعی عادی دارند، بسیار متفاوت است. اینان جزء استثنائات جامعه اند.
    نگارنده برخی از علمای موفق در علوم دینی را دیده و نیز از برخی شنیده است که به جز دو سه ساعت استراحت شبانه اما در سایر اوقات به عبادت خدا و تحصیل علم مشغول بوده اند. خدای متعال به چنین افرادی توان خواهد داد.
    با این حال این یک قاعده عمومی است و باید قبول کرد که ساعات اولیه شب یعنی حدود دو سه ساعت پس از اذان مغرب تا وقت سحر، زمان طلایی استراحت هر انسانی است.
    در این چند ساعت خاص و ویژه، بدن به طور کامل خود را باز سازی می کند تا در طول روز بتواند بازدهی خوبی داشته باشد.علاوه، قدرت ایمنی بدن بالا می رود.
    پرسش:
    در علم جدید من شنیدم میگن هر فردی یه ساعت خوابی بدنش داره یعنی یکی شب خوب می خوابه یکی روز ها می تونه بخوابه؟ یعنی بدن هر کس ساعت بیولوژیک داره
    نظر اسلام در مورد این موضوع چیه؟ آیا اسلام گفته چند تا ساعت پیشنهاد میدم هر کدوم به بدن تون خورد همون رو بخوابید یا مطلق میگه همه باید مثلا سر شب بخوابن؟
    پاسخ:
    این که می گویند هر کسی ساعت بیولوژیک دارد، وقتی صادق است که انسان بدنش را به خوابیدن در زمان خاصی عادت داده باشد که مطابق با آن زمان خاص، استراحت کند.که البته از روی نا چاری خوب است.
    ولی با توضیحاتی که داده شد، هیچ چیزی جایگزین خواب شبانه خصوصا چند ساعت قبل از سحر نخواهد شد.
    اصولا انسان هایی که در غیر وقت خود به خواب می روند، با کسانی که در ساعات مخصوص شب می خوابند، تفاوتی اساسی دارند. گروه دوم نشاط و سلامتی اشان تضمین شده است و علاوه تفاوت میان دو گروه در سیر زندگی شان به تدریج خود را نشان خواهد داد.
    پرسش:
    چه کار هایی قبل خواب خوبه و چه کار هایی بده؟
    پاسخ:
    همان طور که بیان کردیم خواب برادر مرگ است یعنی انسانی که به خواب می رود روحش به نوعی از بدن فاصله می گیرد که اگر لحظه مرگش فرا نرسیده باشد به روحش اجازه بازگشت به بدن داده می شود. در این صورت انسانی که می خوابد به نوعی در حالت غیر هوشیاری قرار دارد و ممکن است هر لحظه مرگش فرا رسد و تفاوتش با حالت بیداری آن است که در حالت بیداری اگر به مرگ نا گهانی نمیرد، شاید بتواند با توجهی بیشتر به ملاقات پروردگارش برود اما متاسفانه در خواب این موضوع توجه نیست. به همین دلیل بسیار مناسب است که هنگام خواب با نام خدا و قرائت صلوات و توجه قلبی و خواندن سوره های حمد ، اخلاص و نیز سوره های ناس، فلق، کافرون هم چنین آیت الکرسی و هدیه آن به اولیای الهی و چهارده معصوم سلام الله علیهم اجمعین، دلش را بیدار نگاه دارد .
    پیامبر صلوات الله علیه فرمود:
    " إِذَا قَالَ الْعَبْدُ عِنْدَ مَنَامِهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ یَقُولُ اللَّهُ یَا مَلَائِکَةِ اکْتُبُوا بِالْحَسَنَاتِ نَفَسَهُ إِلَى الصَّبَاح‏"(12)
    هر گاه بنده ‏اى هنگام خواب، بسم اللّه‏ الرحمن الرحیم بگوید، خداوند به فرشتگان مى ‏گوید: به تعداد نفس‏ هایش تا صبح برایش حسنه بنویسید.
    فایده خواندن سوره توحید:
    اگر با حالت توجه سه بار سوره توحید یعنی قل هو الله احد را تا آخر بخواند، گویا همه قرآن را خوانده است و این ثوابی عظیم دارد.
    راوی نقل می کند که پيامبر صلوات الله علیه فرمود: آيا شما عاجزيد از اين كه در يك شب يك سوم قرآن را بخوانيد؟ گفتم: يا رسول اللّه! كيست كه چنين طاقتى را خواهد داشت؟ فرمود: قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ را بخوانيد.(13)
    خوابیدن رو به قبله:
    انسان سعی کند هنگام خواب بدنش رو به قبله باشد.
    زیرا رو به قبله خوابیدن یک عمل مستحب است که در روایات مورد سفارش قرار گرفته است (14)
    مقصود از رو به قبله بودن این است که انسان به پهلوی راست بخوابد و صورت و جلوی بدنش به طرف قبله قرار گیرد (شبیه حالتی که بدن انسان را داخل قبر قرار می دهند.) (15)
    توجه کنیم بسیاری از آثار رو به قبله خوابیدن به خصوص آثار تربیتی آن، صرفا مربوط به همان توجه و رعایت جهت قبله در ابتدای خواب می باشد که در اختیار انسان است.بنا بر این، اگر شخصی در طول مدت خواب با غلطیدن به این طرف و آن طرف، جهتش از سمت قبله تغییر کند، از آثار این توصیه دینی بهره برده است. پس لازم نیست رو به قبله بودن در تمام مدت خواب رعایت شود. به خصوص آن که بدن انسان هنگام خواب گاهی به شکل غیر ارادی تغییر وضعیت می دهد که امری اجتناب ناپذیر است.
    و السلام علیکم و رحمت الله و برکاته. اللهم صل علی محمد و آل محمد.
    پی نوشت ها:
    1. سوره زمر،آیه 42
    2. سوره انعام، آیه 60
    3. سوره روم، آیه 23
    4. سوره فرقان،آیه 47
    5. سوره نباء، آیه 10 و 11
    6. ر،ک، نهج البلاغه،کلمات قصار،شماره 390
    7.شیخ حسن فرزند شیخ طبرسی،مکارم الاخلاق،ترجمه سید ابراهیم میر باقری،تهران،انتشارات فراهانی،سال 1365 خورشیدی،چاپ دوم، ج‏2، ص 46
    8.نجفی محمد جواد، تفسير آسان،تهران،انتشارات اسلامیه،سال 1398 قمری،چاپ اول، ج‏18، ص 34
    9.علامه مجلسی محمد باقر، بحار الأنوار،تهران،انتشارات اسلامیه، ج‏73، ص 184
    10.ر ک،علامه مجلسی محمد باقر،مجلسی، حلیة المتقین،تهران،انتشارات نشر برگزیده،سال 1375 خورشیدی، ص 126
    11.علامه طباطبایی سید محمد حسین،سنن النبی صلوات الله علیه،تهران،انتشارات اسلامیه،سال 1378 خورشیدی، ص 141، ح 150
    12.تاج الدین شعیری، جامع الأخبار،قم،انتشارات رضی،سال 1405 قمری،چاپ اول، ص 42
    13. تفسير آسان پیشین، ج‏18،ص 400
    14.علامه مجلسی محمد باقر، حلیه المتقین،قم،انتشارات عصر جوان،سال 1384 خورشیدی،ص186
    15.شيخ بهايي، مفتاح الفلاح،لبنان،بیروت،انتشار ات دار الاضواء،سال 1405 خورشیدی، ص 281




    ویرایش توسط محسن : ۱۳۹۵/۰۴/۱۰ در ساعت ۰۱:۴۵
    زمان خواب و روش تنظیم خواب در اسلام

  7. صلوات ها 6


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کاربرانی که این موضوع را مشاهده کرده اند: 3

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود