نرم‏ افزار جنّات محصولى از: به پردازشگران نوانديش
دانستنيهاى قرآن

-------------------------------------------------------------

علوم قرآنى/تقسيمات قرآن/سوره‏هاى مكى و مدنى و فوايد شناخت آن‏ها
سوره‏هاى مكى و مدنى و فوايد شناخت آن‏ها
يكى از مسايل مهم علوم قرآنى، مساله شناخت‏سوره‏هاى مكى و مدنى است.
تشخيص آن‏ها به دلايل ذيل ضرورى است:


1 - شناخت تاريخ و مخصوصا تسلسل آيات و سور و تدريجى بودن نزول آن‏ها، ازطريق شناخت‏سوره‏هاى مكى از مدنى است. انسان پيوسته در اين جست و جوست‏تا هر حادثه تاريخى را بشناسد، در چه زمانى و در كجا اتفاق افتاده، عوامل و اسباب‏پديد آورنده آن چه بوده است. بدين طريق دانستن سوره‏ها و آيه‏ هاى مكى وتشخيص آن‏ها از آيه‏ ها و سوره‏هاى مدنى از اهميت‏ به سزايى در فهم تاريخ تشريعات اسلامى برخوردار است.

2 - فهم محتواى آيه در استدلال‏هاى فقهى و استنباط احكام نقش اساسى دارد.
چه بسا آيه‏اى به ظاهر مشتمل بر حكم شرعى است، ولى چون در مكه نازل شده وهنگام نزول، هنوز آن حكم تشريع نشده بود، بايد يا راه تاويل را پيش گرفت‏ يابه گونه ديگر تفسير كرد. مثلا مساله تكليف كافران به فروع احكام شرعى مورد بحث‏فقهاست و بيش‏تر فقها، آنان را در حال كفر، مكلف به فروع نمى‏دانند. و در اين‏زمينه دلايل و روايات فراوانى در اختيار دارند، ولى گروه مخالف (كسانى كه كافران‏ را در حال كفر مكلف به فروع مى‏دانند) به آيه هفت‏سوره فصلت تمسك جسته‏اند.
آن جا كه مشركان را به دليل انجام ندادن فريضه زكات مورد نكوهش قرار داده است.
غافل از اين كه سوره فصلت مكى و فريضه زكات در مدينه تشريع شده است. يعنى‏ هنگام نزول آيه ياد شده، زكات حتى بر مسلمانان هم واجب نبوده است، پس‏چگونه مشركان را مورد عتاب قرار مى‏دهد؟ اين آيه دو تاويل دارد:
اول، مقصود از زكات در اين جا تنها پرداخت صدقات بوده است كه مشركان ازآن محرومند، زيرا شرط صحت صدقه قصد قربت است كه كافران از انجام آن‏عاجزند.
دوم، مقصود محروميت از اداى زكات است و آن بدان جهت است كه كفر مانع ‏آنان شده است و اگر ايمان داشتند، از اين فيض محروم نبودند (1).