جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: خلود در آتش جهنم از دیدگاه ملاصدرا

  1. #1

    عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۳
    نوشته
    318
    حضور
    6 روز 14 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    637

    اشاره خلود در آتش جهنم از دیدگاه ملاصدرا




    با سلام

    سوال بنده این بود که جناب ملاصدرای شیرازی خلود در آتش جهنم را قبول دارد یا منکر آن است ؟


    سپاس ...
    ویرایش توسط mousavi928 : ۱۳۹۴/۰۶/۲۰ در ساعت ۱۴:۵۷

  2. صلوات ها 5


  3.  

  4. #2

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    علاقه
    تحصیل ، تحقیق و پژوهش
    نوشته
    21,527
    حضور
    174 روز 22 ساعت 7 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    38
    صلوات
    58310



    با نام و یاد دوست






    خلود در آتش جهنم از دیدگاه ملاصدرا








    کارشناس بحث: استاد صدیق


  5. صلوات ها 4


  6. #3

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    مطالعه و تفکر
    نوشته
    5,135
    حضور
    59 روز 23 ساعت 15 دقیقه
    دریافت
    8
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    15170



    دیدگاه ملاصدرا در مورد خلود در آتش جهنم یکی از مسائلی است که در طول زندگی او دچار تحول شده است. ملاصدراخوددراین اعتقادمتزلزل بوده است چنانکه دربرخی آثارخودماننداسفاروشواهدنظ ریه خلود در عذاب را نفی کرده است امادربرخی آثارخودازجمله تفسیرقرآن وعرشیه اعتقاد به مساله خلود را تغییرناپذیردانسته است.

    برای فهم نظر ملاصدرا لازم است نگاهی به آثار وی بیندازیم. او در آثار فلسفی خود مانند اسفار(۱) شواهد الربوبیه(۲ )و عرشیه(۳)، خلود در عذاب را مسأله ای سخت و عویصه خوانده است.

    وی در برخی آثار فلسفی ابتدائی اش
    ضمن بیان اینکه همه علمای اسلام اتفاق نظر دارند که کسی از کفار از جهنم خارج نمیشود، بر اساس یک سری ادله معتقد است که عذاب، ابدی نمیتواند باشد. وی همگان را بر اساس فطرت توحیدی اولیه مستحق رحمت الهی میداند زیرا همگان توجه غریزی به سوی خداوند دارند و اطاعت فطری نسبت به مبدأ و خالق خود دارند گرچه توجهی به آن نداشته باشند:

    بل الحق كما أشرنا إليه، أن كل أحد من الخلائق و إن كان من الأشقياء و المردودين، مما نالته رحمته تعالى و وصلت إليه رأفته و لطفه، له أيضا توجه غريزي إليه تعالى و دين جبلي و إطاعة فطرية لمبدئه و خالقه، و إن لم يكن مشعورا به له على نحو يدق إدراكه عن أفهام أكثر الناس‏(۴)

    زیرا کفر و شرک و گناه امری عارضی است که بر فطرت اولی انسان عارض شده است و امری عارضی باقی نمیماند و از بین میرود. از سوی دیگر هر موجودی غایتی دارد که روزی بدان میرسد. به همین جهت در اسفار اربعه با طرح دو احتمال بیان میکند که عذاب نمیتواند ابدی باشد.او بیان میکند:
    کفر و هر سبب دیگری که به عنوان اسباب خلود در آتش معرفی شده است دو حالت بیشتر ندارد:
    یا باعث خروج از فطرت اولی و داخل شدن در فطرت دیگری میشود که هیچ سنخیتی با فطرت توحیدی انسانی ندارد یا باعث خروج نمیشود.
    در حالت اول، این موجود دیگر انسان نیست و به خاطر تکرار کارهای ناپسند، ملکه نفسانی اش را تغییر دارد به ملکه حیواانی داده است و به همین جهت، عذاب با طبعش ملائم است و نه تنها عذابی نمیبیند بلکه از آن لذت نیز میبرد.
    در حالت دوم نیز این شخص از فطرت اولی خود خارج نشده و فقط به خاطر یک سری عوارض غیر لازم و غیر دائم، پرده ای بر روی فطرتش کشده است . به همین جهت به واسطه رحمت الهی از آن حالت عارضی خارج میوشد و به فطرت اولی خود باز میگردد و از عذاب خارج میشود. (۵)

    دلیل دیگر صدرا بر قطع عذاب، رحمت الهی است. بر اساس دیدگاه دینی، رحمت الهی واسع است و مغفرتش او سابق بر گناهان ماست.
    و كذا رأي من يرى و يعتقد خلود أهل الكبائر في النار و انسداد رحمة الله و انقطاع غفرانه عن المجرمين. و لم يعلموا أن الرحمة واسعة و المغفرة سابقة و القصور منا. و لم يتفطنوا بأن هذا الرأي مما يقنط به الإنسان من رحمة الله تعالى، و يقلل الرغبة و الرهبة في نعيم الجنان و عذاب النيران. و قلة الرغبة و الرهبة يبعد الطريق إلى الله تعالى و ملكوته على الطالبين له و القاصدين‏ نحوه و المرغبين في لقائه.( ۶)

    وی معتقد است که رحمت الهی یک ملاک و معیار برای سنجش برخی نظرات و اقوال کلامی است و هر مسئله ای که مخالف آن باشد، باطل است. بر این اساس، خلود باطل است؛ زیرا وضع شرایع و ارسال پیامبران و کتابهای آسمانی به این جهت بوده که بندگان را از کوتاهترین راه به سوی رحمت الهی بخواند. حال با خلود در عذاب قطعا این هدف و غرض الهی نقض میشود پس باطل است:
    و كل اعتقاد و مذهب ينافي رحمة الله و هدايته و يبعد الطريق إليه سبحانه، فهو باطل لا محالة فإن ذلك تنافي وضع الشرائع، و تضاد إرسال الرسل و إنزال الكتب، إذ الغرض من جميعها ليس إلا سياقة الخلق إلى جوار رحمة ربهم بأقرب طرق و أيسر وجه.(۷)

    از سوی دیگر، وی بر اساس استدلال به عادت، معتقد است که دوزخیان بر اساس سیطره اسم المنتقم، در آتش دوزخ عذاب میبینند، اما پس از مدتی طولانی، به آتش عادت کرده و نعمتهای بهشتی را فراموش میکنند. در این هنگام، مشمول رحمت خداوند قرار گرفته و عذاب از آنان برداشته میشود.( ۸)

    ادامه دارد
    ــــــــــــــــ
    ۱.
    ج۲، ص۳۴۶(ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، بیروت ۱۹۸۱)
    ۲. ص۳۸۵( الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، با حواشی ملاهادی سبزواری، چاپ جلال الدین آشتیانی، قم ۱۳۸۶ش)
    ۳. ص۲۸۰ (ملاصدرا، العرشیه، تصحیح متن و ترجمه از غلامحسین آهنی، تهران ۱۳۶۱ش)
    ۴. المبدأ و المعاد، ص۴۶۲(ملاصدرا، تصحیح سید جلال آشتیانی، تهران، انجمن حکمت و فلسفه، ۱۳۵۴)
    ۵. اسفار اربعه، ج۷، ص۸۹
    ۶. المبدأ و المعاد، ص۴۶۱
    ۷. همان
    ۸. اسفار، ج۹، ص۳۴۷


    ویرایش توسط صدیق : ۱۳۹۴/۰۵/۲۶ در ساعت ۰۷:۴۵

  7. صلوات ها 3


  8. #4

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    مطالعه و تفکر
    نوشته
    5,135
    حضور
    59 روز 23 ساعت 15 دقیقه
    دریافت
    8
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    15170




    با وجود این، وی در کتاب عرشیه که به احتمال قریب به یقین، بعد از اسفار و شواهد نوشته شده است
    (۱)، نظرش را تغییر داده و عذاب جهنم رادائم خوانده است.
    أما أنا و الذي لاح لي بما أنا مشتغل به من الرياضات العلمية والعملية أن دار الجحيم ليست بدار نعيم و إنما هي موضع الألم و المحن و فيها العذابالدائم لكن آلامها متفتة متجددة على الاستمرار بلا انقطاع و الجلود فيها متبدلة وليس هناك موضع راحة و اطمينان لأن منزلتها من ذلك العالم منزلة عالم الكون والفساد من هذا العالم.(۲)
    ملاصدرا در تفسیر خویش نیز خلود در جهنم را تایید کرده است. (۳) او در تفسیر آیه ۴۸سوره بقره بیان میکند: انسان گاه با اخلاق حیوانی آنقدر تغییر میکند که دیگر با اخلاق روحانی و پاک سروکاری ندارد و آئینه قلب انسان صفای فطری خود را از دست میدهد. وقتی هم که کفر به این اخلاق ناپسنداضافه میشود، تاثیر صفات ظلمانی را بیشتر میکند و قابلیت برای پذیرش نور ایمان ومعرفت را از قلب انسان میگیرد و به همین جهت در آتش دوزخ جاودان میشود.(۴)


    در بخشی دیگر از تفسیرشسرّ خلود در آتش را چنین بیان میکند: زمانی که تکرار معاصی باعث رسوخ ملکات حیوانی در انسان شود، آئینه قلب انسان تیره و تار میگردد و از قبول نور رحمت الهی یا نورشفاعت جلوگیری میکند به همین جهت، صاحب این گناهان کبیره در آتش مخلد میشوند.البته برخی از گناهان همانند قتل عمد، چونکاشف از این است که مرتکب آن گناه هیچ توجهی به دین ندارد به همین جهت حتی با یکمرتبه انجام آن، شخص مستحق عذاب ابدی میشود:
    و اعلم إنّ تكرّر المعاصي إذا تأدّى إلى رسوخ ملكات سبعية او بهيميّةأظلمت مرآة القلب بها و منعت عن قبول نور الرحمة الإلهيّة أو نور الشفاعة النبويّةأمكن القول بأنّ صاحب هذه الكبيرة مخلّد في النار. و هذا هو المشار إليه في قولهتعالى: بَلى‏ مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ‏ [۵] أي: صارت ملكة راسخة تصوّرت نفسه في القيامة بصورة حيوانغلبت عليه تلك الصفة فحشرت نفسه بصورة القردة و الخنازير. و كذا صدور بعض المعاصي-و لو مرّة- كقتل المؤمن متعمّدا كاشف عن كون مرتكبه غير معتن بشأن الدين، و لامعتقد بأمر الآخرة. (۶)


    وی در تفسیر آیات ۴ و ۵ سوره بقره نیز تاکید میکند که گاه گناه کبیره باعث خلود در آتش میشود. زیرا انسان به واسطه انجام برخی گناهان، ملکه آن گناه در نفسش ایجاد میشود به صورتی که همانند آینه زنگار گرفته ای که جیوه آن از بین رفته، دیگر قابلیت صیقل یافتن را از دست میدهد. چه منشأ ایجاد این ملکه، کفر و جحود در برابر حق باشد و چه گناهان و معاصی.البته این امر شامل همه گناهان کبیره نمیشود و فقط برخی از آنها این حالت را ایجاد میکند:


    فإذا تقرّر هذا، فربّ كبيرة من المعاصي يوجب تكرّر فعلها عن النفس خلودها في النار لضعف الايمان و قوّة العائق عن الخلاص، و ربّ كبيرة لا يكون كذلكلقوّة الايمان و ضعف العائق فيحتمل العفو عنها، و اللّه أعلم بأحوال قلوب العباد. (۷)


    بنابراین مطالب، همانطور که از دیدگاه صدرا در عرشیه و تفسیر قرآن مشخص است، به نظر میرسد که وی ازنظرپیشین خودبرگشته ونظری دقیقا مطابق کتاب وسنت داده است وبه صراحت گفته است که دوزخ وسرای جهنم جای برخورداری ازنعمت نیست بلکه جای درد و رنج دائمی است.

    موفق باشید
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــ
    ۱. شرح حال و آرای فلسفی ملاصدرا،
    آشتیانی، ص ۲۵۶( جلال الدین آشتیانی، قم ،‌ ۱۳۷۸)
    ۲.
    العرشیه، ص۲۸۲
    ۳.
    تفسیر القرآن الکریم، ج2، ص۱۸۹(ملاصدرا، قم، نشر بیدار، ۱۳۶۶)
    ۴.همان
    ، ج۳، ص۳۲۵-۳۲۶
    ۵. سوره بقره، آیه ۸۱

    ۶.
    تفسیر القران الکریم، ج۳، ص۳۴۳
    ۷.
    همان، ج۱، ص۳۰۹

    ویرایش توسط صدیق : ۱۳۹۴/۰۵/۲۶ در ساعت ۰۷:۴۷

  9. صلوات ها 3


  10. #5

    عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۴
    علاقه
    اهل البيت عليهم السلام،فلسفه،عرفان،ادبيات،فيزيك،مطالعه
    نوشته
    4,988
    حضور
    133 روز 11 ساعت 35 دقیقه
    دریافت
    5
    آپلود
    0
    گالری
    3
    صلوات
    21819



    به نام خدا

    با سلام و احترام و سپاس از توضیحات بسیار خوب حضرتعالی

    استاد گرامی:سؤالی همیشه ذهن مرا به خود مشغول می دارد و آن اینکه: اسماء و صفات الهی به دو دسته ی اسماء جلال و جمال تقسیم می شوند

    و هر یک از این اسماء مظاهری دارند،اسم منتقم باید مظهری داشته باشد،اگر کفار و مشرکین نباشند -افرادی که موفق به توبه در این دنیا نمی شوند-

    ظهور اسم منتقم چگونه خواهد بود؟آیا طبق سخن ملا صدرا در مفاتیح الغیب نباید گفت که کفار و مشرکین و منافقین فلسفه ی وجودیشان ابتلاء مؤمنین

    به آزارها و اذیتهای آنان و به کمال رسیدن است؟(این مطلب ملا صدرا در مفاتیح الغیب است) و در نتیجه عدالت خداوند اقتضا می کند آنها به اصلشان اسماء

    جلال باز گردند و آتش دوزخ هم ملائم ذات آنها باشد؟(البته می دانم که این شبهه ی جبر را موجب خواهد شد) و صد البته کمال کفار هم به همین نحو تامین می گردد

    در مظهریت مثلا اسم منتقم به کمال می رسند.

    و از سوی دیگر اسماء جمال هم مظاهر خودشان را دارند و ارسال رسل و انزال کتب برای جدا کردن سره از ناسره خواهد بود تا هر یک از مظاهر اسماء تشخص یافته و به آنچه

    مظهریت آن را دارند نزدیک شوند.حتی سخنی که از ملا صدرا در جهت رحمت عام خدا و نقض شرایع نقل فرمودید با سخنانش در مفاتیح الغیب به ظاهر تناقض دارد.

    البته اعتقاد به چنین چیزی شبهه جبر را تقویت خواهد کرد اما به نظر می رسدبسیاری از شبهات دیگر را پاسخ خواهد داد و صحنه عالم را طور دیگری تصویر خواهد کرد.


    الهی هب لی کمال الانقطاع الیک

    و أنر ابصار قلوبنا بضیاء نظرها الیک




  11. صلوات ها 4


  12. #6

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    مطالعه و تفکر
    نوشته
    5,135
    حضور
    59 روز 23 ساعت 15 دقیقه
    دریافت
    8
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    15170



    نقل قول نوشته اصلی توسط حبیبه نمایش پست ها
    ظهور اسم منتقم چگونه خواهد بود؟آیا طبق سخن ملا صدرا در مفاتیح الغیب نباید گفت که کفار و مشرکین و منافقین فلسفه ی وجودیشان ابتلاء مؤمنین

    به آزارها و اذیتهای آنان و به کمال رسیدن است؟(این مطلب ملا صدرا در مفاتیح الغیب است) و در نتیجه عدالت خداوند اقتضا می کند آنها به اصلشان اسماء

    جلال باز گردند و آتش دوزخ هم ملائم ذات آنها باشد؟(البته می دانم که این شبهه ی جبر را موجب خواهد شد) و صد البته کمال کفار هم به همین نحو تامین می گردد

    در مظهریت مثلا اسم منتقم به کمال می رسند.
    سلام
    نکاتی که فرمودید در برخی آثار ملاصدرا نیز مطرح شده است ولی خود صدرا در مباحث دیگر و آثار دیگرش برخلاف آنها سخن گفته است و قائل به خلود در عذاب و معذب شدن به همان معنای مورد نظر شرع و ادیان شده است.

    در ضمن، اینکه کفار مظهر اسم منتقم خداوند باشند، چه ربطی به این دارد که معذب نشوند و عذاب برایشان ملائم با طبع باشد؟



  13. صلوات ها 2


  14. #7

    عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۴
    علاقه
    اهل البيت عليهم السلام،فلسفه،عرفان،ادبيات،فيزيك،مطالعه
    نوشته
    4,988
    حضور
    133 روز 11 ساعت 35 دقیقه
    دریافت
    5
    آپلود
    0
    گالری
    3
    صلوات
    21819



    نقل قول نوشته اصلی توسط صدیق نمایش پست ها
    در ضمن، اینکه کفار مظهر اسم منتقم خداوند باشند، چه ربطی به این دارد که معذب نشوند و عذاب برایشان ملائم با طبع باشد؟
    با سلام،ادب و سپاس

    ربط وثیقی دارد،هر مظهری در قوس صعود و رجوع الی الله در ظاهر فانی خواهد شد.


    الهی هب لی کمال الانقطاع الیک

    و أنر ابصار قلوبنا بضیاء نظرها الیک




  15. صلوات


  16. #8

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    مطالعه و تفکر
    نوشته
    5,135
    حضور
    59 روز 23 ساعت 15 دقیقه
    دریافت
    8
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    15170

    جمع بندی




    پرسش: آیا ملاصدرای شیرازی، خلود در آتش جهنم را قبول دارد یا منکر آن است ؟

    پاسخ:
    دیدگاه ملاصدرا در مورد خلود در آتش جهنم یکی از مسائلی است که در طول زندگی او دچار تحول شده است. ملاصدراخوددراین اعتقادمتزلزل بوده است چنانکه دربرخی آثارخودماننداسفاروشواهدنظ ریه خلود در عذاب را نفی کرده است امادربرخی آثارخودازجمله تفسیرقرآن وعرشیه اعتقاد به مساله خلود را تغییرناپذیردانسته است.

    برای فهم نظر ملاصدرا لازم است نگاهی به آثار وی بیندازیم. او در آثار فلسفی خود مانند اسفار(۱) شواهد الربوبیه(۲ )و عرشیه(۳)، خلود در عذاب را مسأله ای سخت و عویصه خوانده است.

    وی در برخی آثار فلسفی ابتدائی اش
    ضمن بیان اینکه همه علمای اسلام اتفاق نظر دارند که کسی از کفار از جهنم خارج نمیشود، بر اساس یک سری ادله معتقد است که عذاب، ابدی نمیتواند باشد. وی همگان را بر اساس فطرت توحیدی اولیه مستحق رحمت الهی میداند زیرا همگان توجه غریزی به سوی خداوند دارند و اطاعت فطری نسبت به مبدأ و خالق خود دارند گرچه توجهی به آن نداشته باشند:

    بل الحق كما أشرنا إليه، أن كل أحد من الخلائق و إن كان من الأشقياء و المردودين، مما نالته رحمته تعالى و وصلت إليه رأفته و لطفه، له أيضا توجه غريزي إليه تعالى و دين جبلي و إطاعة فطرية لمبدئه و خالقه، و إن لم يكن مشعورا به له على نحو يدق إدراكه عن أفهام أكثر الناس‏(۴)

    زیرا کفر و شرک و گناه امری عارضی است که بر فطرت اولی انسان عارض شده است و امری عارضی باقی نمیماند و از بین میرود. از سوی دیگر هر موجودی غایتی دارد که روزی بدان میرسد. به همین جهت در اسفار اربعه با طرح دو احتمال بیان میکند که عذاب نمیتواند ابدی باشد.او بیان میکند:
    کفر و هر سبب دیگری که به عنوان اسباب خلود در آتش معرفی شده است دو حالت بیشتر ندارد:
    یا باعث خروج از فطرت اولی و داخل شدن در فطرت دیگری میشود که هیچ سنخیتی با فطرت توحیدی انسانی ندارد یا باعث خروج نمیشود.
    در حالت اول، این موجود دیگر انسان نیست و به خاطر تکرار کارهای ناپسند، ملکه نفسانی اش را تغییر دارد به ملکه حیواانی داده است و به همین جهت، عذاب با طبعش ملائم است و نه تنها عذابی نمیبیند بلکه از آن لذت نیز میبرد.
    در حالت دوم نیز این شخص از فطرت اولی خود خارج نشده و فقط به خاطر یک سری عوارض غیر لازم و غیر دائم، پرده ای بر روی فطرتش کشده است . به همین جهت به واسطه رحمت الهی از آن حالت عارضی خارج میوشد و به فطرت اولی خود باز میگردد و از عذاب خارج میشود. (۵)

    دلیل دیگر صدرا بر قطع عذاب، رحمت الهی است. بر اساس دیدگاه دینی، رحمت الهی واسع است و مغفرتش او سابق بر گناهان ماست.
    و كذا رأي من يرى و يعتقد خلود أهل الكبائر في النار و انسداد رحمة الله و انقطاع غفرانه عن المجرمين. و لم يعلموا أن الرحمة واسعة و المغفرة سابقة و القصور منا. و لم يتفطنوا بأن هذا الرأي مما يقنط به الإنسان من رحمة الله تعالى، و يقلل الرغبة و الرهبة في نعيم الجنان و عذاب النيران. و قلة الرغبة و الرهبة يبعد الطريق إلى الله تعالى و ملكوته على الطالبين له و القاصدين‏ نحوه و المرغبين في لقائه.( ۶)

    وی معتقد است که رحمت الهی یک ملاک و معیار برای سنجش برخی نظرات و اقوال کلامی است و هر مسئله ای که مخالف آن باشد، باطل است. بر این اساس، خلود باطل است؛ زیرا وضع شرایع و ارسال پیامبران و کتابهای آسمانی به این جهت بوده که بندگان را از کوتاهترین راه به سوی رحمت الهی بخواند. حال با خلود در عذاب قطعا این هدف و غرض الهی نقض میشود پس باطل است:
    و كل اعتقاد و مذهب ينافي رحمة الله و هدايته و يبعد الطريق إليه سبحانه، فهو باطل لا محالة فإن ذلك تنافي وضع الشرائع، و تضاد إرسال الرسل و إنزال الكتب، إذ الغرض من جميعها ليس إلا سياقة الخلق إلى جوار رحمة ربهم بأقرب طرق و أيسر وجه.(۷)

    از سوی دیگر، وی بر اساس استدلال به عادت، معتقد است که دوزخیان بر اساس سیطره اسم المنتقم، در آتش دوزخ عذاب میبینند، اما پس از مدتی طولانی، به آتش عادت کرده و نعمتهای بهشتی را فراموش میکنند. در این هنگام، مشمول رحمت خداوند قرار گرفته و عذاب از آنان برداشته میشود.( ۸)

    با وجود این، وی در کتاب عرشیه که به احتمال قریب به یقین، بعد از اسفار و شواهد نوشته شده است(۹)، نظرش را تغییر داده و عذاب جهنم رادائم خوانده است.
    أما أنا و الذي لاح لي بما أنا مشتغل به من الرياضات العلمية والعملية أن دار الجحيم ليست بدار نعيم و إنما هي موضع الألم و المحن و فيها العذابالدائم لكن آلامها متفتة متجددة على الاستمرار بلا انقطاع و الجلود فيها متبدلة وليس هناك موضع راحة و اطمينان لأن منزلتها من ذلك العالم منزلة عالم الكون والفساد من هذا العالم.(۱۱)

    ملاصدرا در تفسیر خویش نیز خلود در جهنم را تایید کرده است. (۱۲) او در تفسیر آیه ۴۸سوره بقره بیان میکند: انسان گاه با اخلاق حیوانی آنقدر تغییر میکند که دیگر با اخلاق روحانی و پاک سروکاری ندارد و آئینه قلب انسان صفای فطری خود را از دست میدهد. وقتی هم که کفر به این اخلاق ناپسنداضافه میشود، تاثیر صفات ظلمانی را بیشتر میکند و قابلیت برای پذیرش نور ایمان ومعرفت را از قلب انسان میگیرد و به همین جهت در آتش دوزخ جاودان میشود.(۱۳)

    در بخشی دیگر از تفسیرشرّ خلود در آتش را چنین بیان میکند:
    زمانی که تکرار معاصی باعث رسوخ ملکات حیوانی در انسان شود، آئینه قلب انسان تیره و تار میگردد و از قبول نور رحمت الهی یا نورشفاعت جلوگیری میکند به همین جهت، صاحب این گناهان کبیره در آتش مخلد میشوند.البته برخی از گناهان همانند قتل عمد، چونکاشف از این است که مرتکب آن گناه هیچ توجهی به دین ندارد به همین جهت حتی با یکمرتبه انجام آن، شخص مستحق عذاب ابدی میشود:

    و اعلم إنّ تكرّر المعاصي إذا تأدّى إلى رسوخ ملكات سبعية او بهيميّةأظلمت مرآة القلب بها و منعت عن قبول نور الرحمة الإلهيّة أو نور الشفاعة النبويّةأمكن القول بأنّ صاحب هذه الكبيرة مخلّد في النار. و هذا هو المشار إليه في قوله تعالى: بَلى‏ مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ‏ [۱۴] أي: صارت ملكة راسخة تصوّرت نفسه في القيامة بصورة حيوانغلبت عليه تلك الصفة فحشرت نفسه بصورة القردة و الخنازير. و كذا صدور بعض المعاصي-و لو مرّة- كقتل المؤمن متعمّدا كاشف عن كون مرتكبه غير معتن بشأن الدين، و لامعتقد بأمر الآخرة. (۱۵)


    وی در تفسیر آیات ۴ و ۵ سوره بقره نیز تاکید میکند که گاه گناه کبیره باعث خلود در آتش میشود. زیرا انسان به واسطه انجام برخی گناهان، ملکه آن گناه در نفسش ایجاد میشود به صورتی که همانند آینه زنگار گرفته ای که جیوه آن از بین رفته، دیگر قابلیت صیقل یافتن را از دست میدهد. چه منشأ ایجاد این ملکه، کفر و جحود در برابر حق باشد و چه گناهان و معاصی.البته این امر شامل همه گناهان کبیره نمیشود و فقط برخی از آنها این حالت را ایجاد میکند:


    فإذا تقرّر هذا، فربّ كبيرة من المعاصي يوجب تكرّر فعلها عن النفس خلودها في النار لضعف الايمان و قوّة العائق عن الخلاص، و ربّ كبيرة لا يكون كذلكلقوّة الايمان و ضعف العائق فيحتمل العفو عنها، و اللّه أعلم بأحوال قلوب العباد. (۱۶)


    بنابراین مطالب، همانطور که از دیدگاه صدرا در عرشیه و تفسیر قرآن مشخص است، به نظر میرسد که وی ازنظرپیشین خودبرگشته ونظری دقیقا مطابق کتاب وسنت داده است وبه صراحت گفته است که دوزخ وسرای جهنم جای برخورداری ازنعمت نیست بلکه جای درد و رنج دائمی است.

    موفق باشید
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــ
    ۱. ج۲، ص۳۴۶(ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، بیروت ۱۹۸۱)
    ۲. ص۳۸۵( الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، با حواشی ملاهادی سبزواری، چاپ جلال الدین آشتیانی، قم ۱۳۸۶ش)
    ۳. ص۲۸۰ (ملاصدرا، العرشیه، تصحیح متن و ترجمه از غلامحسین آهنی، تهران ۱۳۶۱ش)
    ۴. المبدأ و المعاد، ص۴۶۲(ملاصدرا، تصحیح سید جلال آشتیانی، تهران، انجمن حکمت و فلسفه، ۱۳۵۴)
    ۵. اسفار اربعه، ج۷، ص۸۹
    ۶. المبدأ و المعاد، ص۴۶۱
    ۷. همان
    ۸. اسفار، ج۹، ص۳۴۷
    ۹. شرح حال و آرای فلسفی ملاصدرا، آشتیانی، ص ۲۵۶( جلال الدین آشتیانی، قم ،‌ ۱۳۷۸)
    ۱۰.
    العرشیه، ص۲۸۲
    ۱۱.
    تفسیر القرآن الکریم، ج2، ص۱۸۹(ملاصدرا، قم، نشر بیدار، ۱۳۶۶)
    ۱۲.همان
    ، ج۳، ص۳۲۵-۳۲۶
    ۱۳. سوره بقره، آیه ۸۱

    ۱۴.
    تفسیر القران الکریم، ج۳، ص۳۴۳
    ۱۵.
    همان، ج۱، ص۳۰۹

    خلود در آتش جهنم از دیدگاه ملاصدرا

  17. صلوات


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کاربرانی که این موضوع را مشاهده کرده اند: 0

هیچ کاربری در لیست وجود ندارد.

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود