صفحه 1 از 9 123 ... آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: جایگاه مخیله و قوه خیال و وهم در تدین انسان

  1. #1

    عضویت
    جنسیت دي ۱۳۹۳
    علاقه
    مطالعه
    نوشته
    98
    حضور
    1 روز 14 ساعت 2 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    224

    اشاره جایگاه مخیله و قوه خیال و وهم در تدین انسان




    در برخی آثار طوری از قوه خیال و مخیله صحبت می‌شود که انگار قوه خیال هیچ خاصیتی به جز درک جزئیات نداره و اگه بخوان به کسی انگ قرار گرفتن در وادی جهالت بزنن می‌گن «بابا اینقدر خیالپردازی نکن» یا «خیلی در عالم هپروتی!»
    اما باید دید آیا این قوه مخیله و وهم و خیال، در تقویت تدین انسان هم نقش داره؟ یا اینکه نقش اساسی بر عهده قوه عاقله است؟ آیا خیال پردازی در امر دینداری مطرود و مذموم است؟ نظر خود دین در این زمینه چیه؟
    این موضوع در عرفان عملی نیز کاربرد داره. اگرچه بسترها و مبانی بحث، بیگانه از عرفان نظری نیست.

    ویرایش توسط شروین : ۱۳۹۴/۰۶/۱۷ در ساعت ۰۷:۵۰

  2. صلوات ها 8


  3.  

  4. #2

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    علاقه
    تحصیل ، تحقیق و پژوهش
    نوشته
    21,527
    حضور
    174 روز 22 ساعت 7 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    38
    صلوات
    58310



    با نام و یاد دوست






    جایگاه مخیله و قوه خیال و وهم در تدین انسان








    کارشناس بحث: استاد سمیع


  5. صلوات ها 6


  6. #3

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۱
    علاقه
    اخلاق-فلسفه-عرفان
    نوشته
    3,816
    حضور
    47 روز 14 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    16428



    نقل قول نوشته اصلی توسط نفس الرحمان نمایش پست ها
    در برخی آثار طوری از قوه خیال و مخیله صحبت می‌شود که انگار قوه خیال هیچ خاصیتی به جز درک جزئیات نداره و اگه بخوان به کسی انگ قرار گرفتن در وادی جهالت بزنن می‌گن «بابا اینقدر خیالپردازی نکن» یا «خیلی در عالم هپروتی!»
    اما باید دید آیا این قوه مخیله و وهم و خیال، در تقویت تدین انسان هم نقش داره؟ یا اینکه نقش اساسی بر عهده قوه عاقله است؟ آیا خیال پردازی در امر دینداری مطرود و مذموم است؟ نظر خود دین در این زمینه چیه؟
    این موضوع در عرفان عملی نیز کاربرد داره. اگرچه بسترها و مبانی بحث، بیگانه از عرفان نظری نیست.
    باسمه تعالی
    با عرض سلام و خسته نباشید



    قوه خيال يکي از مظاهر خداوند است يا دقيق تر، يکي از مظاهر اسماء الهي است، زيرا يکي از اسماء الهي اسم شريف «المصور» است و نفس نيز از طريق خيال، صورتگري مي کند. از اين رو، مي توان گفت قوه خيال مظهر اسم شريف «المصور» است و از آنجا که اسماء الهي حق اند، مظاهر اسماء الهي نيز حق اند و چون اسماء توقيفي اند، يعني نمي شود اسماء لفظي و اسماء عيني را از جاي خويش برداشت چرا که برداشتن آنها موجب خلل در نظام آفرينش است، قوه خيال نيز در جاي خويش نيکو و احسن است و در نظام احسن بايد قوه خيال باشد و نمي شود اين قوه را برداشت (1).
    کار قوه خيال تصوير دادن معاني و حقايق مدرکه است مثلا نفس مطالبي را از عالم مجردات
    مي گيرد و آن حقيقت را به روح مي دهد و روح آن را به قلب داده و قلب آن حقايق را به خيال
    مي سپارد و خيال نيز آن حقايق را مبدل به صوري مي کند. مثلا «دشمني» را به شکل مار و يابه شکل سگ صورت مي دهد و «علم» و «رزق» را به شکل آب يا «شير» صورت مي دهد (2).
    از طرف ديگر گاه قوه خيال ذات اشياء را مبدل به صورتي مي کند، مثلا ذات جبرئيل را مبدل به صورت دحيه کلبي مي کند و گاه معنايي را در قوه خيال مبدل به لفظي مي کند که آن شخص و اين لفظ را کسي غير از صاحب اين قوه خيال نمي تواند ببيند و بشنود مگر کسي که قوه خيال او در حد قوه خيال آن شخص باشد. مثلا کساني که به پايه جان رسول الله نرسيده اند نه مي توانند جبرئيل را ببينند و نه مي توانند آن صدا را بشنوند (3).
    به هر روي قوه خيال در امور دنيوي نيز براي ادراک امور امري ضروري است چرا که حس پس از ادراک محسوسات، داده هاي خويش را به قوه خيال مي دهد و قوه خيال با صورتگري خويش، داده هاي قوه خيال را براي تجزيه و ترکيب و تحليل به قوه عقل مي سپارد، از اين رو اگر قوه خيال نبود راه ادراک عقلي امور مسدود بود.
    با توجه به امور سه گانه فوق يعني نقش خيال در تنزل صور ما بعد الطبيعي به جان آدمي و نيز نقش اين قوه در وحي الهي به انبياء و الهام غيبي به معصومان(علیهم السلام) و نيز ادراک عقلي امور حسي مشخص مي گردد که قوه خيال و تخيلات نقش چشمگيري هم در دين و هم در دنياي آدمي دارد.
    پی‌نوشت:

    [1].انسان در عرف عرفان، علامه حسن زاده آملي، اصل 12

    [2].معرفت نفس، علامه حسن زاده آملی، دفتر دوم، صص 182 - 184، درس پنجاه و نهم)

    [3].انسان در عرف عرفان، علامه حسن زاده آملي، اصل 12





    ویرایش توسط سمیع : ۱۳۹۴/۰۴/۲۵ در ساعت ۲۳:۵۳

  7. صلوات ها 9


  8. #4

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۱
    علاقه
    اخلاق-فلسفه-عرفان
    نوشته
    3,816
    حضور
    47 روز 14 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    16428



    براي مزيد اطلاعات توجه به چهار نکته ذيل ضروري است:
    الف) اين قوه در صورتي مي تواند کار خويش را به نحو احسن انجام دهد که سالم بماند و سلامت اين دستگاه در پرتو مراقبت و مواظبت و حضور است يعني هر چه انسان مراقب واردات و صادرات اعضاء و جوارح باشد مراقب خوردني ها، گفتني ها و... بوده و جان خويش را به آلودگي ها نيالايد، قوه خيال انسان کار خويش را به نحو صحيح تري انجام خواهد داد. از اين رو، افعالي چون طاعات و عبادات موجب قويتر شدن خيال گشته و صور را صافتر و از آشفتگي ها پيراسته تر به آدمي ارائه خواهد داد و اگر اينچنين نباشد، قوه خيال حقايق را صوري وارونه يا کاذب به انسان مي نماياند، به همين جهت گفته شده است که هر چه مزاج انسان معتدل تر باشد قوه خيال قوي تر بوده و در ارائه صور صادق تر خواهد بود
    ب) کار قوه خيال منحصر به عالم خواب نيست، بلکه در بيداري هم خيال مي تواند فعال باشد. هستند افرادي که تصاوير غيبي را در عالم بيداري مي گيرند يعني قوه خيال آنها معاني و حقايق را در عالم بيداري به صورتي براي آنها متمثل مي سازد.
    ج) قوه خيال در انسانها متفاوت است؛ يعني چنانکه ارواح انسان ها درجات و مراتب دارند، خيالات انسانها نيز مراتب دارند، از اين رو، قوه خيال در رسول خدا(صلی الله علیه و اله و سلم) قابل مقايسه با قوه خيال در سايرين نيست به همين جهت است که وجود مقدس پيامبر(
    صلی الله علیه و اله و سلم) معانيي را که از عالم غيب گرفته است معصومانه به تصوير مي کشد اما صورت هايي که خيال ما مي سازد يا معصومانه نيست و يا بسيار ضعيف و کم رنگ است.
    د) از آنجا که قوه خيال واسطه ميان حس و عقل است، هر چه اين قوه سالمتر و قوي تر باشد در ارائه آن فعل و شأني که به عهده اوست قوي تر عمل مي کند مثلا کسي که ضعف قوه خيال دارد، خواب مي بيند اما خوابش در خارج تحقق پيدا نمي کند يا صوري را در عالم خواب و يا بيداري
    مي بيند اما آن صورت تعبير نمي شود. اين بيانگر ضعف قوه خيال است که يا اصلا عمل نمي کند و يا خوب عمل نمي کند.


  9. صلوات ها 9


  10. #5

    عضویت
    جنسیت دي ۱۳۹۳
    علاقه
    مطالعه
    نوشته
    98
    حضور
    1 روز 14 ساعت 2 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    224



    نقل قول نوشته اصلی توسط سمیع نمایش پست ها
    کار قوه خيال تصوير دادن معاني و حقايق مدرکه است مثلا نفس مطالبي را از عالم مجردات
    مي گيرد و آن حقيقت را به روح مي دهد و روح آن را به قلب داده و قلب آن حقايق را به خيال
    مي سپارد و خيال نيز آن حقايق را مبدل به صوري مي کند.
    نقل قول نوشته اصلی توسط سمیع نمایش پست ها
    از طرف ديگر گاه قوه خيال ذات اشياء را مبدل به صورتي مي کند، مثلا ذات جبرئيل را مبدل به صورت دحيه کلبي مي کند و گاه معنايي را در قوه خيال مبدل به لفظي مي کند که آن شخص و اين لفظ را کسي غير از صاحب اين قوه خيال نمي تواند ببيند و بشنود مگر کسي که قوه خيال او در حد قوه خيال آن شخص باشد. مثلا کساني که به پايه جان رسول الله نرسيده اند نه مي توانند جبرئيل را ببينند و نه مي توانند آن صدا را بشنوند

    با تشکر از جناب سمیع؛قبل از هر سخن از جضرتعالی به دلیل ایراد نقد بر پاسختان عذرخواهی می‌کنم.
    جناب سمیع؛ ظاهرا شما حتی به صورت تورق، به سه آدرسی که داده‌اید مراجعه نکرده‌اید. برادر گرامی! چسباندن سه مطلب از سه جا آنهم با لحاظ نکردن قبل و بعد آنها، چه نتیجه‌ای به بار می‌آورد؟‌
    جنابعالی در این دو نقل قول، ظاهرا خیال متصل را با خیال منفصل اشتباه گرفته‌اید. شاید بگویید خیال متصل اینقدرها هم منعضل منعضل از هم نیستند! بله، ولی در مباحثات علمی که نباید برای تأمین مواد استدلال از همسایه کمک گرفت!
    سوال بنده بر سر خیال متصل است. شما از خیال منفصل چاشنی بحث کرده‌اید. البته بنده بخیل نیستم شاید شما بتوانید از سر نخ خیال منفصل، پاسخ سوال را در خیال متصل بدهید اما چگونه؟ باید دقیقا مشخص شود که چگونه؟ ملموسِ ملموس.



    نقل قول نوشته اصلی توسط سمیع نمایش پست ها
    قوه خيال و تخيلات نقش چشمگيري هم در دين و هم در دنياي آدمي دارد
    متأسفانه باز حضرتعالی در این قسمت به دقت با مسئله برخورد نکردید. سوال این بود که قوه مخیله و واهمه، چه نقشی در تدین ما دارد؟ یعنی اگر ما بخواهیم در تدین خودمان از این دو قوه بهره ببریم در کدام قسمتها باید این امر صورت بگیرد؟ اگر جواب مثبت است لازم است برای روشن شدن ذهن جوانان، دقیقا موضع گره خوردن این به آن، مشخص شود.


    نقل قول نوشته اصلی توسط سمیع نمایش پست ها
    با توجه به امور سه گانه فوق يعني نقش خيال در تنزل صور ما بعد الطبيعي به جان آدمي و نيز نقش اين قوه در وحي الهي به انبياء و الهام غيبي به معصومان(علیهم السلام) و نيز ادراک عقلي امور حسي مشخص مي گردد
    این قسمت پاسخ حضرتعالی نیز اگر جسارت نباشه، عالمانه نبود که انشاءالله در صدد اصلاح برخواهید آمد.
    خواهش می‌کنم از صراحت بیان بنده دلگیر نشوید زیرا در مباحث علمی، چنین صراحتی لازمه رسیدن به حقیقت است. یا حق

    ویرایش توسط بصیر : ۱۳۹۴/۰۴/۳۰ در ساعت ۱۴:۳۷

  11. صلوات


  12. #6

    عضویت
    جنسیت دي ۱۳۹۳
    علاقه
    مطالعه
    نوشته
    98
    حضور
    1 روز 14 ساعت 2 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    224



    نقل قول نوشته اصلی توسط سمیع نمایش پست ها
    افعالي چون طاعات و عبادات موجب قويتر شدن خيال گشته و صور را صافتر و از آشفتگي ها پيراسته تر به آدمي ارائه خواهد داد و اگر اينچنين نباشد، قوه خيال حقايق را صوري وارونه يا کاذب به انسان مي نماياند

    آیا شاعران و هنرمندانی که خیالورزان زبردستی اند تنها در میان متدینان و مهذبین اند؟ آیا این قدرت نفس (صورت‌گری) به بعد مادی نفس مربوط است یا به بُعد غیر مادی؟ آیا این بُعد خلاقیت نفس، مربوط به مباحث هستی شناسی نفس است یا مربوط به معرفت شناسی؟ اینها همه سوالهایی اند که در پرتوی حل آنها، ما به پاسخ نزدیکتر خواهیم شد. بعد از حلاجی این دست سوالات، ما تازه به بحث اصلی می‌رسیم که این بُعد از وجود انسان، چه دخلی در تدین انسان خواهد داشت؟ آیا شواهدی از متون دینی نیز می‌توان برای آن یافت؟



  13. صلوات ها 2


  14. #7

    عضویت
    جنسیت دي ۱۳۹۳
    علاقه
    مطالعه
    نوشته
    98
    حضور
    1 روز 14 ساعت 2 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    224



    نقل قول نوشته اصلی توسط سمیع نمایش پست ها
    قوه خيال در انسانها متفاوت است؛ يعني چنانکه ارواح انسان ها درجات و مراتب دارند، خيالات انسانها نيز مراتب دارند، از اين رو، قوه خيال در رسول خدا(صلی الله علیه و اله و سلم) قابل مقايسه با قوه خيال در سايرين نيست به همين جهت است که وجود مقدس پيامبر(صلی الله علیه و اله و سلم) معانيي را که از عالم غيب گرفته است معصومانه به تصوير مي کشد اما صورت هايي که خيال ما مي سازد يا معصومانه نيست و يا بسيار ضعيف و کم رنگ است.
    جناب سمیع عزیز؛ در اینجا نیز حضرتعالی خیال متصل را با خیال منفصل مخلوط کرده‌اید و ملقمه‌ای را ترتیب داده‌اید. معانی که به پیامبر عرضه شده، در عالم خیال منفصل این کار صورت گرفته است و اگر منظورتان این باشد که معانی اعطایی به پیامبر، در خیال متصل، ساخته و پرداخته شده، سخن صحیحی نیست. این سخن، همان حرفی است که امثال دکتر سروش به آن معتقد‌اند. پس بهتر است از اختلاط این دو بحث (خیال متصل و خیال منفصل) جدا پرهیز کنید.
    ویرایش توسط بصیر : ۱۳۹۴/۰۴/۳۰ در ساعت ۱۴:۳۸

  15. صلوات


  16. #8

    عضویت
    جنسیت دي ۱۳۹۳
    علاقه
    مطالعه
    نوشته
    98
    حضور
    1 روز 14 ساعت 2 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    224



    نقل قول نوشته اصلی توسط سمیع نمایش پست ها
    د) از آنجا که قوه خيال واسطه ميان حس و عقل است، هر چه اين قوه سالمتر و قوي تر باشد در ارائه آن فعل و شأني که به عهده اوست قوي تر عمل مي کند مثلا کسي که ضعف قوه خيال دارد، خواب مي بيند اما خوابش در خارج تحقق پيدا نمي کند يا صوري را در عالم خواب و يا بيداري
    مي بيند اما آن صورت تعبير نمي شود. اين بيانگر ضعف قوه خيال است که يا اصلا عمل نمي کند و يا خوب عمل نمي کند.
    متأسفانه در این قسمت نیز حضرتعالی خیال متصل را با خیال منفصل اشتباه گرفته‌اید.
    سوال ابتدایی بحث راجع به قوه خیال متصل و قوه واهمه انسان مادی و عنصری است.


  17. صلوات


  18. #9

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۱
    علاقه
    اخلاق-فلسفه-عرفان
    نوشته
    3,816
    حضور
    47 روز 14 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    16428



    نقل قول نوشته اصلی توسط نفس الرحمان نمایش پست ها

    با تشکر از جناب بصیر؛ قبل از هر سخن از جضرتعالی به دلیل ایراد نقد بر پاسختان عذرخواهی می‌کنم.
    جناب بصیر، ظاهرا شما حتی به صورت تورق، به سه آدرسی که داده‌اید مراجعه نکرده‌اید. برادر گرامی! چسباندن سه مطلب از سه جا آنهم با لحاظ نکردن قبل و بعد آنها، چه نتیجه‌ای به بار می‌آورد؟‌
    جنابعالی در این دو نقل قول، ظاهرا خیال متصل را با خیال منفصل اشتباه گرفته‌اید. شاید بگویید خیال متصل اینقدرها هم منعضل منعضل از هم نیستند! بله، ولی در مباحثات علمی که نباید برای تأمین مواد استدلال از همسایه کمک گرفت!
    سوال بنده بر سر خیال متصل است. شما از خیال منفصل چاشنی بحث کرده‌اید. البته بنده بخیل نیستم شاید شما بتوانید از سر نخ خیال منفصل، پاسخ سوال را در خیال متصل بدهید اما چگونه؟ باید دقیقا مشخص شود که چگونه؟ ملموسِ ملموس.





    متأسفانه باز حضرتعالی در این قسمت به دقت با مسئله برخورد نکردید. سوال این بود که قوه مخیله و واهمه، چه نقشی در تدین ما دارد؟ یعنی اگر ما بخواهیم در تدین خودمان از این دو قوه بهره ببریم در کدام قسمتها باید این امر صورت بگیرد؟ اگر جواب مثبت است لازم است برای روشن شدن ذهن جوانان، دقیقا موضع گره خوردن این به آن، مشخص شود.



    این قسمت پاسخ حضرتعالی نیز اگر جسارت نباشه، عالمانه نبود که انشاءالله در صدد اصلاح برخواهید آمد.
    خواهش می‌کنم از صراحت بیان بنده دلگیر نشوید زیرا در مباحث علمی، چنین صراحتی لازمه رسیدن به حقیقت است. یا حق

    باسمه تعالی
    الف:سالی که نکوست از بهارش پیداست. از دقت نظر شما واقعا تشکر می کنم. چون بنده
    سمیع هستم نه بصیر.
    ثانیا:لطفا در مراجعه ننمودن بنده به آدرس های فوق پیش داوری نفرمایید. و نسبت ناروا ولو به صورت [ظاهرا] ندهید.
    ثالثا:بنده کاملا با فرق بین خیال متصل و منفصل آشنا هستم که عالم خیال منفصل همان عالم مثال است. که اصلا ناظر به آن عالم خیال منفصل و یا همان عالم مثال نبودم. بلکه عنایت بر قوه خیال متصل داشته ام.
    رابعا: نقش قوه حیال را کاملا بیان نمودم . شما دقت خود را در خواندن مطالب بالا ببرید که در بحث وحی، مکاشفه صوری، رویاهای صادقه خود را نشان خواهد داد.


  19. صلوات ها 7


  20. #10

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۱
    علاقه
    اخلاق-فلسفه-عرفان
    نوشته
    3,816
    حضور
    47 روز 14 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    16428



    نقل قول نوشته اصلی توسط نفس الرحمان نمایش پست ها

    آیا شاعران و هنرمندانی که خیالورزان زبردستی اند تنها در میان متدینان و مهذبین اند؟ آیا این قدرت نفس (صورت‌گری) به بعد مادی نفس مربوط است یا به بُعد غیر مادی؟ آیا این بُعد خلاقیت نفس، مربوط به مباحث هستی شناسی نفس است یا مربوط به معرفت شناسی؟ اینها همه سوالهایی اند که در پرتوی حل آنها، ما به پاسخ نزدیکتر خواهیم شد. بعد از حلاجی این دست سوالات، ما تازه به بحث اصلی می‌رسیم که این بُعد از وجود انسان، چه دخلی در تدین انسان خواهد داشت؟ آیا شواهدی از متون دینی نیز می‌توان برای آن یافت؟

    باسمه تعالی
    الف:گرفتن حقایق و معانی‌ای را که عارف و ولی خدا از مبادی عالیه می گیرد و قوه خیال، آن را صورت گری می کند را با خیال پردازی خلط نکنید.
    ب:قوه خیال شأنی از شؤون نفس و مجرد است. با این تفاوت که تجرد قوه خیال، تجرد برزخی است.
    ج: کاملا روشن و بدیهی است که صورتگری قوه خیال، بحث هستی شناسی آن است.
    د:دخالت آن در راستای تدین انسان را توضیح دادم. که «. آن‏كه به نعمت مراقبت متنعّم است مى‏داند كه هرچه مراقبت قويتر باشد تمثّلات و واردات و ادراكات و منامات زلال‏تر، و عبارات كه اخبار برزخى‏ اند، رساتر و شيواترند»[1] از رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله و سلّم روايت شده است كه: «الّلهم أرنا الأشياء كما هي». و
    علامه طباطبایی می‌فرمود: هر روز که مراقبتم قوی‌تر است، در شب مشاهداتم، زلال‌تر است. همه این فیوضات از عالم بالا به برکت قوه خیال و طهارت است.

    پی‌نوشت:
    [1].علامه حسن زاده آملی؛گنجینه گوهر روان،ص21

    ویرایش توسط سمیع : ۱۳۹۴/۰۴/۲۶ در ساعت ۰۷:۵۵

  21. صلوات ها 7


صفحه 1 از 9 123 ... آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کاربرانی که این موضوع را مشاهده کرده اند: 1

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود