صفحه 1 از 3 123 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: اخلاق بحث و مناظره

  1. #1

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۳
    نوشته
    352
    حضور
    11 روز 20 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    817

    اخلاق بحث و مناظره




    اخلاق مناظره- منیه المرید شهید ثانی

    فصل اول: در شرائط و آداب بحث و مناظره


    مقدمه

    بايد متوجه باشيم كه مناظره و تبادل فكر و راءى و نظر در احكام دينى به عنوان بخشى و عضوى از پيكره دين تلقى مىشود. ولى مناظره و تبادل نظر داراى شرايط و آداب و موقعيت و فرصت مناسب (و مخصوص به خود) مىباشد.

    اگر كسى دست اندر كار بحث و مناظره - بر اساس وجه صحيح آن - گردد، و شرايط و آداب آن را رعايت كند قطعا در قيام به حدود مناظره، موفق و كامياب بوده و در اين كار مهم از پيشينيان پيروى كرده است؛ زيرا آنان در مسائل مختلفى به بحث و مناظره مىپرداختند و هدف آنها - صرفا - الهى بوده و مىخواستند از رهگذر مناظره، جوياى حقايقى گردند كه از ديدگاه خداوند متعال، به حق بوده است.

    كسى كه براى خدا و در راه او مناظره مىكند داراى علائم و مشخصاتى است كه از رهگذر آن، شروط و آداب مناظره روشن مىگردد.
    (حقايق مربوط به اين فصل در ضمن هشت مسئله، مورد بحث قرار مىگيرد):

    ویرایش توسط 『طلوع』 : ۱۳۹۴/۰۱/۰۲ در ساعت ۲۰:۱۰

  2. صلوات ها 4


  3.  

  4. #2

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۳
    نوشته
    352
    حضور
    11 روز 20 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    817



    1- بايد مناظره به منظور اثبات حق انجام گيرد نه به خاطر تظاهر و رياء

    هدف و مقصود مناظره كننده بايد عبارت از رسيدن به حق و جويا شدن ظهور و پديدار گشتن حق باشد، ولو آنكه به هر كيفيتى اين حق ثابت شود.

    نبايد منظور اهل بحث و مناظره چنين باشد كه گفتار و نظريه خود را به كرسى نشانده و حق به جانب بودن خويشتن را اظهار نموده و سرشار بودن مايه هاى علمى و صحت راءى خود را اثبات كنند؛ زيرا اينگونه هدف گيرى در بحث و مناظره به عنوان جدال و ستيز و رياكارى تلقى مىشود كه ما قبلا ضمن بحثهاى گذشته از قبح و زشتى هاى اين شيوه و نهى اكيد از آن، آگاه شديم.

    يكى از نشانه هاى وجود قصد و هدف الهى در مناظره، اين است كه مناظره كننده - جز در مواردى كه اميد تاءثير در طرف مناظره وجود دارد - وارد مناظره نگردد، و اگر بداند كه طرف بحث او، سخن وى را نمى پذيرد و زير بار حق نمى رود (و در راءى شخصى خود پافشارى مىكند)، و اگرچه خطاء و اشتباه او كاملا روشن گردد، به هيچوجه دست از سليقه شخصى خويش برنمى دارد، مناظره با او جائز نيست؛ چون آفات و نتايج سوئى - كه بعدا درباره آنها بحث خواهيم كرد - بر اين گونه مذاكره مترتب خواهد شد، و هيچ هدف مطلوب و صحيحى از رهگذر آن به دست نخواهد آمد.
    ویرایش توسط 『طلوع』 : ۱۳۹۴/۰۱/۰۲ در ساعت ۲۰:۱۱

  5. صلوات ها 2


  6. #3

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۳
    نوشته
    352
    حضور
    11 روز 20 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    817



    2- اولويت و اهميت والاى امر به معروف و نهى از منكر نسبت به مناظره

    اشتغال به مناظره در صورتى صحيح است كه وظائف و تكاليف ديگرى كه از آن مهمتر است در ميان نباشد؛ چون اگر مناظره درباره امر واجب به صورت مشروع برگزار گردد به عنوان انجام و اداء يكى از واجبات كفائى محسوب مىشود. اما اگر وظيفه ديگرى كه داراى وجوب عينى و يا كفائى و مهمتر از خود مناظره است در ميان باشد اقدام به مناظره جائز نخواهد بود.

    از جمله وظائف و تكاليف واجب - كه هم اكنون و در دوره ما كسى بدان قيام نمى كند - مسئله امر به معروف و نهى از منكر است (كه از لحاظ اهميت در درجه نخست قرار دارد، و اقدام به آن نسبت به مناظره داراى اولويت مىباشد).
    بارى، ممكن است مناظره كننده در مجلس مناظره با يك سلسله از منكرات مواجه گردد؛ - چنانكه اين حقيقت بر كسانى كه نسبت به حالات واجب و حرام، مجرب هستند مخفى نيست. علاوه بر اين ممكن است مناظره كننده راجع به مسئله اى بحث و مناظره كند كه هيچوقت و ابدا مورد ابتلاء كسى نباشد و يا به ندرت اتفاق مىافتد، از قبيل برخى از دقائق علمى و فروع و شاخه هاى جزئى احكام دينى (كه كمتر در عمل اتفاق مىافتد). و نيز احيانا ممكن است از او و ديگر حاضران، حالاتى سر زند كه گوينده و مستمع هر دو دچار گناه گردند از قبيل: ايجاد محيط وحشت، ناسزا و زشت گوئى و آزاررسانى و كوتاهى و غفلت نسبت به امر واجب، مانند نصيحت و سفارش مسلمين و ترغيب به محبت و مودت، كه مناظره كنندگان موظف به رعايت اينگونه وظائف اخلاقى هستند؛ ولى متاءسفانه در حين مناظره ناخودآگاه از اين وظائف سر باز مىزنند و گرفتار اين آلودگيها مىگردند و خود متوجه آن نيستند و تصور مىكنند كه با هدفى الهى به مناظره مىپردازند.

  7. صلوات


  8. #4

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۳
    نوشته
    352
    حضور
    11 روز 20 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    817



    3- اجتهاد - يا - شرط مناظره در احكام دينى

    كسى كه در مسائل دينى مناظره مىكند بايد مجتهد باشد، مجتهدى كه بتواند بر طبق نظر خود فتوى دهد نه آنكه پيرو راءى و نظر شخص ديگر باشد و بر طبق راءى او اظهار نظر كند. و آنگاه كه حق و حقيقت به زبان طرف مناظره، ظاهر گردد بايد از راءى و نظر او پيروى كند و بدان گرايش يابد.

    اما كسى كه به درجه اجتهاد نرسيده است نمى تواند در ضمن مناظره، با مذهب و راءى و نظر كسى كه خود از وى تقليد مىكند به مخالفت برخيزد. آيا اگر مخالفت كند چه فائده اى مىتوان از رهگذر مناظره او تصور نمود؛ در حاليكه او نمى تواند - در صورت بروز و آشكار شدن ضعف و بطلان نظريه اش - از مذهب و راءى خود دست بردارد؟ بر فرض كه اين فرد فاقد اجتهاد، با شخص مجتهدى به مناظره پردازد و ضعف و سستى دليل، و بالمآل بى پايگى نظريه او روشن شود چه كمك و مددى به مجتهد خواهد كرد؟؛ زيرا او بر اين اساس فكر مىكند كه بايد مسئله، بر طبق نظريه وى سرانجام گيرد، نظريه اى كه از ديدگاه او به حق است و در نظر او بر راءى مجتهد ترجيح دارد - اگرچه در واقع و فى نفسه، نظريه او ضعيف باشد - چنانكه همين امر در ميان ساير مجتهدين نيز اتفاق افتاده است؛ زيرا آنها نيز قبلا به ادله و شواهدى براى اثبات نظريه خود متمسك مىشدند؛ سپس براى آنها يا ديگران روشن مىشد كه ادله آنها سخت سخيف و سست بوده، و در نتيجه پس از ظهور ضعف ادله آنها، فتواى آنها نيز تغيير مىكرد، كه اين تغيير راءى را در يك كتاب و حتى در محدوده يك برگ كتاب آنها نيز احيانا مىبينيم.

  9. صلوات ها 2


  10. #5

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۳
    نوشته
    352
    حضور
    11 روز 20 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    817



    4- حق و حقيقت - يا - هدف اساسى مناظره

    بايد مرزهاى بحث و مناظره به وقايع مهم دينى و يا مسئله قريب الوقوع، محدود باشد (و نبايد در هر مسئله كم ارزش و يا مسائلى كه در آينده بسيار دوردستى اتفاق مىافتد، وقت و فرصت را تلف كرد)؛ لذا مناظره كننده بايد متوجه اين نكته اساسى بوده و بدان اهتمام ورزد.

    آنچه در مناظره داراى اهميت است، مسئله ظهور و روشن شدن حق و حقيقت مىباشد. ضمنا نبايد مناظره كننده براى اثبات حق، سخن و گفتار خويش را بيش از اندازه - طولانى سازد.
    مناظره كننده نبايد مغرور و فريفته شود و اين تصور در او به وجود آيد كه بحث و مناظره در مسائل نادره يعنى مطالبى كه به ندرت اتفاق مىافتد و شگفت انگيز مىباشد موجب ورزش و رشد ملكه و نيروى استدلال و تحقيق انسان است؛ چنانكه اين تصور غالبا براى كسانى پيش مىآيد كه خواهان حظ نفس بوده و مىخواهند از طريق اظهار فضل و ابراز علم، كامروا گردند. لذا در تعريفات، و نقض و ايرادهائى كه بر اين تعريفات وارد است، و همچنين در مغالطات و امثال آنها مناظره مىكنند.

    اگر حالات روحى اينگونه افراد دقيقا و به درستى در بوته امتحان و آزمايش قرار گيرد مىبينيم هدف و آماج آنها در مناظره حتى چنين چيزى نيست (يعنى نمى خواهند از رهگذر مناظره به ورزش فكر و تقويت ذهنى روى آورند چه رسد به اينكه داراى هدف الهى باشند).

  11. صلوات ها 2


  12. #6

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۳
    نوشته
    352
    حضور
    11 روز 20 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    817



    5 - شايسته است جلسه مناظره از تيررس ديد مردم بدور باشد

    بايد مكان خلوت و دور از چشم مردم - از ديدگاه مناظره كننده - براى امر مناظره، محبوب تر از مناظره در مجالس و محافل باشد؛ زيرا اگر مناظره در محلى به اصطلاح دنج و خلوت انجام گيرد اين امر به تمركز فكر و صفاء انديشه - براى درك حقيقت - كمك بيشترى مىكند.

    مناظره در حضور توده مردم، انگيزه هاى رياء و تظاهر و حرص در غلبه و اسكات خصم را - ولو به هر دليل باطلى هم باشد - تحريك مىنمايد.

    كسانى كه داراى مقاصد و اهداف فاسد هستند شيوه آنها اين است كه از جواب به سؤال ديگران در جاى خلوت، احساس كسالت و سستى مىنمايند؛ ولى در مجالس و محافل در پاسخ به مسائل، با هم به رقابت برمى خيزند، و براى اينكه پاسخ به مسائل را در مجامع به خود منحصر سازند (سخت به تكاپو افتاده) و دست اندر كار حيله و چاره جوئى و نيرنگ مىگردند.

  13. صلوات ها 2


  14. #7

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۳
    نوشته
    352
    حضور
    11 روز 20 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    817



    6- بايد مناظره كننده، پوياى حق باشد

    مناظره كننده بايد در پويائى از حق همچون كسى باشد كه دنبال گم گشته خويش در تكاپو است. و آنگاه كه گمشده خود، يعنى حق را پيدا كرد بايد در حاليكه اشك شوق مىريزد، خداى را سپاس گويد. او نبايد در اينكه حق به دست او و يا به دست شخص ديگرى ظاهر مىشود فرق و امتيازى ببيند. بايد او را چنين تصور كند كه طرف و شريك مناظره او، يار و ياور او مىباشد، و نبايد او را به عنوان خصم و دشمن خويش تلقى نمايد. لذا اگر شريك مناظره وى، او را به اشتباهش واقف سازد و يا حق را براى او ظاهر و روشن نمايد بايد از او تشكر كند؛ چنانكه اگر كسى راهى را در پويش و جستجوى گمشده خويش طى مىكند؛ ولى شخص ديگرى او را از طريق ديگر به گمشده اش رهنمون مىگردد، (مسلما ارشاد او شايسته تشكر و سپاسگزارى است). حق و حقيقت نيز گمشده هر فرد باايمانى است كه بايد هر مؤمنى بدينسان در صدد پويائى از آن برآيد.

    پس بنابراين اگر حق به وسيله بيان طرف و شريك مناظره او پديدار گردد بايد بدان شادمان گشته و از او سپاسگزارى كند؛ نه آنكه احساس شرمسارى نموده، و كوشش خويش را در مبارزه و دفع و طرد او بكار گيرد.

  15. صلوات ها 3


  16. #8

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۳
    نوشته
    352
    حضور
    11 روز 20 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    817



    7- ضرورت بكار داشتن انصاف در مناظره

    مناظره كننده نبايد يار و ياور (يعنى شريك مناظره) خود را در انتقال از دليلى به دليل ديگر، و از سؤالى به سؤال ديگر بازدارد؛ بلكه بايد امكاناتى براى او به وجود آورد تا آنچه در ذهن خويش فراهم آورده بكار گرفته و آنرا ايراد نمايد، و از خلال مجموع سخنان و بيانات وى آنچه را مورد احتياج او در رسيدن به حق است استخراج كند. اگر مناظره كننده، حق را ضمن تعبير و بيانات او به دست آورد، و يا ملاحظه كرد كه سخن او مستلزم ثبوت حق است - اگرچه خود او از اين استلزام، غافل باشد - بايد از او بپذيرد و خداى متعال را سپاس گويد (كه حق و صواب به دست شريك مناظره او پديدار گشته است)؛ زيرا هدف مناظره عبارت از رسيدن به حق است ولو آنكه اين حق در طى سخن و بيان نامتناسب و غيرموزون و ناهماهنگ جلب نظر كند، سخن و بيانى كه هدف و مطلوب او از لابلاى آن به دست مىآيد.

    اينكه مناظره كننده به طرف بگويد: اين نظريه، - با توجه به اينكه تو سخن و راءى نخستين خود را رها كردى - لازمه سخن من نيست و نمى توانى چنين و چنان بگوئى، و امثال اينگونه سخنها - كه بايد آنها از اراجيف و ياوه گوئيهاى مناظرين تلقى كرد - صرفا عبارت از عناد و لجاج محض و خروج و انحراف از طريق حكمت و استوارانديشى است.
    غالبا ملاحظه مىكنيد كه مناظره ها در محافل به ستيزه جوئى و جدالها و نزاعهاى محض، منتهى مىشود تا آنجا كه شخص معترض، مطالبه دليل مىكند، ولى مدعى در حاليكه بدان آگاهى دارد از اقامه دليل خوددارى مىنمايد. و بالاخره جلسه مناظره سرانجام به انكار و اصرار و عناد و كينه منقضى مىشود. بديهى است كه چنين مناظره اى عين تباهكارى و خيانت به شرع مقدس و موجب ورود فرد در سلك و كادر كسانى است كه در قرآن كريم - به خاطر كتمان علم -، مورد نكوهش قرار گرفته اند.

  17. صلوات ها 3


  18. #9

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۳
    نوشته
    352
    حضور
    11 روز 20 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    817



    8 - مناظره بايد با افراد برجسته علمى صورت گيرد

    بايد با افرادى مناظره كرد كه داراى استقلال علمى (و صاحب نظر) مىباشند - تا در صورتيكه مناظره كننده، طالب حق باشد - بتواند از بياناتشان سودمند گردد.

    اكثر مناظره كنندگان از مناظره با دانشمندان چيره دست و بزرگان علم احتراز مىجويند؛ چون مىترسند كه مبادا حق از رهگذر بيان آنها پديدار گردد. لذا علاقه دارند با اشخاصى به مناظره برخيزند كه از لحاظ علمى در درجه پائين ترى قرار دارند تا بتوانند حس آزمندى و طمع خود را در ترويج باطل، بر افراد ضعيف العلم تحميل كنند.
    علاوه بر اين شرائط و آدابى كه ياد شد، شرائط و آداب دقيق ديگرى نيز براى مناظره كننده وجود دارد؛ لكن شرائط و آدابى كه ما از آنها ياد كرديم مىتواند ترا به شناخت مناظره اى كه با هدف الهى صورت مىگيرد، و شناخت كسى كه به خاطر خود مناظره و يا به خاطر انگيزه ها و هدفهاى نارواى ديگر به مناظره مىپردازد، رهنمون گردد.

  19. صلوات ها 3


  20. #10

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۳
    نوشته
    352
    حضور
    11 روز 20 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    817



    فصل دوم: آفات و نتايج سوء بحث و مناظره نادرست

    مقدمه

    در اين فصل، آفات مناظره و نتايج سوئى كه از رهگذر مناظره نادرست عائد انسان مىگردد، و از بلياتى كه از مهلكات اخلاقى به شمار مىآيد، بحث و گفتگو مىشود.

    لذا بايد متوجه باشيم مناظره اى كه به منظور غلبه بر ديگران و اسكات طرف و مباهات، و شوق و تمايل عصبى به اظهار فضل، صورت مىگيرد منبع و سرچشمه همه خويها و رفتارهائى است كه از نظر خداوند متعال، ناستوده است؛ ولى از ديدگاه ابليس ستوده مىباشد.
    رابطه و نسبت اينگونه مناظرات با زشتيهاى باطنى - از قبيل تكبر و خودبزرگ بينى، عجب و خودستائى، رياء، حسد، رقابت، تزكيه نفس و خودپسندى، جاه طلبى و امثال آنها - همچون نسبت خمر و شراب با زشتيها و زشتكاريهاى ظاهرى از قبيل: زنا، قتل، و نسبت و تهمت زنا به ديگران است. همانگونه كه اگر كسى ميان شرب خمر و ساير گناهان و زشتكاريها مخير باشد، و شرب خمر را - به خاطر ناچيز شمردن جرم آن - بر ديگر گناهان ترجيح دهد؛ در نتيجه، همين گناه، وى را به طرف گناهان و زشتكاريهاى ديگر سوق مىدهد؛ همينگونه نيز اگر بر روحيه كسى حس علاقه به غلبه بر ديگران و اسكات آنها در مناظره، و جاه طلبى و مباهات بر اقران، چيره و مستولى گردد، اينگونه تمايلات، او را به اظهار و ارتكاب علنى تمام پليديها سوق مىدهد (كه مىتوان آنها را به عنوان آفات و نتايج سوء مناظره هاى نادرست تلقى كرد).
    (مطالب مربوط به اين فصل، طى گزارش دوازده آفت بررسى ميشود):

  21. صلوات ها 3


صفحه 1 از 3 123 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کاربرانی که این موضوع را مشاهده کرده اند: 1

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود