علم مجموعه ای ازدانستنیها و یافته ها در یک موضوعی خاص است که براساس آن میتوان به نتایج ثابت و مشخصی دست پیدا کردکه در سراسر طول زمان قابل پیش بینی و غیرقابل تغییر بوده و کمتر خللی در آن نتایج درطول زمان رخ میدهد مگر آنکه یا مسیر پیموده شده اشتباه باشد ویا سایر قوانین مرتبط با آن بنحوی بعلت کشفیات جدید تغییر یافته باشند.
حال اگر وقایع تاریخی ما را به نتایج ثابت و خاص رهنمون سازد بنحویکه نتیجه هرحادثه تاریخی مشابهی که رخ دهد را بلافاصله بتوان پیش بینی نمود ؛ بطورقطع تاریخ در زمرهء علوم قرار میگیرد.وقایع مکرر تاریخ اگرچه صددرصد مشابه هم نیستند ولی آنقدر وجه تشابه بین آنها وجود دارد که براحتی میتوان از اختلافات بین آن حوادث چشم پوشی نمود. و بسیاری از وقایع را میتوان براحتی قبل ازوقوع آن پیش بینی و ارزیابی نمود.
خاصیت علم آنست که حال و آیندگان را از عبور سختیها و مشکلات گذشته ؛ معاف میدارد و نسل در نسل تداوم آن وجود خواهد داشت ومادامیکه بخاطر کشفیات جدید علمی تغیییراتی در آن رخ نداده باشند ؛بهره همگانی را بدنبال خواهد داشت و باعث حذف آزمون وخطای مکرر از زندگی بشری میگردد.
علم تاریخ نیز بشر امروزی و آینده را از تکرار خطاها مصون میدارد و نیز قادر است حوادث آینده را به کمک تحلیل صحیح وقایع گذشته پیش بینی نموده و از تکرار وقوع آن نیز جلوگیری نماید.
جامعه ای که بطور وضوح دچار آزمون وخطا های ادواری میگردد بی شک جامعه ای بی توجه به تاریخ خود و یا سایر ملل بوده و یا کاملا از آن بیخبر است.دانش تاریخ؛درحقیقت فن دسترسی به شاه کلیدی است که گشایندهء بسیاری ازدرهای مشکلات فعلی است .و برعکس جوامعی که مسلط برتاریخ خود و یا حتی تاریخ سایر ملل باشد؛ نه تنها دچارسردرگمی نیست بلکه سرعت پیشرفت و پویائی و بالندگی آن بمراتب بیشتر است و میتواند به جرئت راه چندین ساله را در اندک زمانی بپیماید .
مفسران ؛ معلمان ؛ مدرسان تاریخ درحقیقت پیشگویانی هستند که پیش بینی های آنان کاملا منطبق برعلم و دانش و آگاهی است و در صورت تسلط کامل این عزیزان برمبانی تاریخ و مطالعه مستندات صحیح تاریخی ؛ بی شک پیش بینی های آنان قریب به یقین رخ خواهد داد . با علم تاریخ میتوان از بسیاری حوادث آینده نیز خبرداد یا از وقوع آن پیشگیری نمود ... و تاریخ درحقیقت ؛ دربرگیرنده روشهای پیشگیری ازحوادث تلخ درآینده است.
تاریخ ؛ علم بیماری شناسی زمان حال و پیشگیری کننده ازیک اپیدمی مرگباردرآینده است .
تاریخ ؛ تنها سرگذشت نیاکان نیست بلکه انعکاس رنج ها و مصائب بیشمار پیشینیان ماست که آنان بدوش خود داشته اند تا ما که نسل آینده آنها بشمار میرویم تنها ازحاصل آنهمه تلاش آنها بهره ببریم و راه های دشوارپیموده شده توسط آنها را مجددا نپیمائیم.
تاریخ؛ چراغی فراروی ماست که راه بسوی کمال را روشن مینماید و توسط ما نیز به آیندگان سپرده میشود.