** سکوت آرامبخش خرد **

[نیایش]

سخن ، آرامبخش جان است

و

خاموشى آرامبخش خرد .

[نیایش]

امام صادق ـ عليه السّلام ـ درباره فوايد خاموشي فرمود:

صمت و خاموشي طريقه اهل تحقيق و شعار كساني است كه :

باديده بصيرت در حقايق ثابت و استوار جهان مي نگرند؛ كساني كه در حقايق ماسبق وزمانهاي گذشته غور و بررسي كرده و حقايقي را بيان مي كنند كه قلم ها ننوشته و دركتاب ها نيامده است.

آن گاه فوايد وآثار سكوت را بر شمرده و مي فرمايد:

سكوت كليد هرگونه راحتي و آسايش دنيا وآخرت است.

موجب رضا و خشنودي خدا است.

باعث سبك شدن حساب انسان درروز قيامت است.

وسيله محفوظ ماندن از خطاها و لغزش ها است.

براي جاهل پرده و ساتر، و براي عالم زينت است.

وسيله اي است براي قطع شدن هوي و هوسهاي نفساني.

وسيله رياضت نفس است.

وسيله درك حلاوت و لذّت عبادت ومناجات با پروردگار است.

قساوت و سختي دل را از بين مي برد.

وسيله اي است براي كسب حيا و پرهيزكاري.

سبب زياد شدن تدبّر و تعقّل و مروّت ومردانگي است.

موجب فهم و كياست و عقل انسان مي شود.

سپس امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمود:

اكنون كه به فايده هاي سكوت آگاه شدي، پس دهان فروبند و تا مجبور نشدي لب به سخن مگشاي، به ويژه اگر كسي را پيدا نكني كه براي خدا و در راه خدا با او گفتگو كني.

آنگاه فرمود: وسيله هلاكت و نجات مردم سخن گفتن و سكوت است. پس خوشا به حال كسي كه توفيق شناخت سخن خوب و بد راپيدا كند و به فوايد و آثار پسنديده كم گويي و سكوت آگاه گردد،زيرا سكوت از اخلاق انبياي الهي و شعار بندگان برگزيده خداوند است و اگر كسي ارزش و قدر كلام را بداند بيجا سخن نمي گويد و سكوت را شعار خود قرار مي دهد و كسيكه بر لطايف سكوت آگاهي و اشراف داشته باشد و صمت و خاموشي را امين خزاين واسرار دل خويش قرار دهد چنين شخصي گفتارو خاموشي اش هر دو عبادت مي شود و كسي جز خدا به حقيقت اين عبادت آگاهي ندارد.



مصباح الشريعه، باب 27

[نیایش]

توضيح لازم



هدف اصلي از احاديث سكوت اين نيست كه انسان بايد هميشه و در همه حال لب فرو بسته و زبان به سخن نگشايد و حتي درمقام احقاق حق خود و ديگران سكوت اختيار كند و به دفاع از خود برنخيزد،

بلكه مقصودجلوگيري از هرزه گويي و فضول كلام است، زيرا اگر روايات سكوت را اين گونه تفسيركنيم كه انسان بايد در هر حال حتي در برابر ستم ستمكاران و افساد مفسدان مهرسكوت بر لب زده و فرياد برنياورد

چنين تفسيري بي ترديد مخالف ضرورت شرع انور است كه امربه معروف و نهي از منكر را از اهمّ واجبات شمرده و سكوت در برابر ظلم راگناهي بزرگ مي داند.

اگر در برابر مفاسد و مظالم بنا بر سكوت باشد كيان اسلام بهخطر مي افتد. در اين گونه موراد اسلام دستور مي دهد كه مُهر سكوت را بشكنيدو داد بزنيد و فرياد برآوريد و مردم را نيز عليه فساد و ستم برانگيزانيد، چراكه:


در حقيقت، كساني كه در اين گونه موارد سكوت مي كنند اصل مسلّم قرآني راناديده انگاشته اند و آن اصل امر به معروف و نهي از منكر است كه از اهمّ فرايضبه شمار مي رود و در قرآن مجيد و روايات اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ تأكيد زيادي برآن شده است و از كساني كه امر به معروف و نهي از منكر را ترك كنند نكوهش شده وآنها را مستوجب غضب و خشم خداوند دانسته اند.

[نیایش]

ز دانش چو جان تو را مايه نيست

به از خامشي هيچ پيرايه نيست

كه بر انجمن مرد بسيار گوي

بكاهد به گفتار خويش آبروي

[نیایش]

لقمان به فرزندش فرمود:


يا بُنيَّ قدْ نَدِمتُ علي الْكلامِ ولمْ أنْدم عَلي السُّكوتِ


فرزند عزيزم! چه بسا كه من در اثر گفتار پشيمان شده ام اما به خاطر سكوت افسوس نخورده ام.

المحاسن و المساوي بيهقي، ج 1 / صفحه 166

[نیایش]

ان من‎ ‎علامات الفقه:

الحلم و العلم , و الصمت باب من ابواب الحكمة. ان الصمت يكسب ‏المحبة‎,‎
‎ ‎انه دليل على كل خير‎.

از نشانه هاى ديـن‎ ‎فهمـى , حلـم و علم است

و

خاموشى درى از درهاى حكمت است.‏

‏ خـامـوشـى و سكـوت‎, ‎دوستـى آور و راهنمـاى هـر كـار خيرى است‎
‎

تحف العقول, ص 445‏

[نیایش]

امام على عليه السلام :

كُلُّ سُكوتٍ ليسَ فيهِ فِكرٌ فهُو غَفلَةٌ .

هر سكوتى كه در آن انديشيدنى نباشد ، آن غفلت است .



صَمتٌ يُكسِبُكَ الوَقارَخَيرٌ مِن كلامٍ يَكسُوكَ العارَ.

خاموشى كه تو را وقار بخشد ، بهتر از سخن گفتنى است كه جامه عار بر تو پوشاند

[نیایش]

پیامبر اسلام (ص) :




منْ سَرَّهُ انْ يَسْلم فَلْيلزم الصَّمْتَ

كسي كه مي خواهد سالم بماند بايد سكوت كند.

محجّة البيضاء، ج 5 / صفحه 193



نجاةُ الْمؤمن في حفْظِ لسانِهِ

نجات مؤمن در پاسداری از زبان خویش است .

اصول كافي ، ج 2 / صفحه 114 ،باب الصمت و حفظ اللسان، حديث 9

[نیایش]

آدمی مخفی است در زیر زبان

اين زبان پرده است بر درگاه جان

چونك بادي پرده را درهم كشيد

سرّ صحن خانه شد بر ما پديد

كاندر آن خانه گهر يا گندم است

گنج زر يا جمله مار و كژدم است

يا در او گنج است و ماري بر كران

زانك نبود گنج زر بي پاسبان

بي تأمّل او سخن گفتي چنان

كز پس پانصد تأمّل ديگران

[نیایش]

يك عرفان پژوه گفت:
عطار از گفتن لذت نمي‌برد و از سكوت لذت مي‌برد و وقتي سكوت مي‌كرد و چشمانش را روي هم مي‌گذاشت از اين سكوت و از فكر خود لذت مي‌برد و به اين دليل در خودش سير مي‌كرد و وقتي خود را مي‌ديد، خدا را مي‌ديد.


هر کلمه جاندار است . حامل پیامی است .پس مراقب باش ! زیبایی سکوت بر کلماتی که تو بر زبان جاری می کنی دیده می شود. سکوت هدیه ای از عالم بالا به سالکان است . تو با کلمه سقوط می کنی یا به معراج می روی !!


سکوت کن تا سکوت این فرصت را به تو بدهد تا بیندیشی...