دعای غلط ( درست دعا کردن را یاد بگیریم )

[آبی]

پیامبر مهربان (صلى الله علیه وآله ) كه همواره جویاى حال یاران خود مى شد، دریافت كه یكى از یارانش بیمار و بسترى شده است ، به عیادت او رفت و در بالینش نشست و پس از احوالپرسى ، بیمار گفت : نماز مغرب را با شما به جماعت خواندم ، شما سوره قارعه را خواندى ، آن چنان تحت تاثیر قرار گرفتم كه به خدا عرض كردم : اگر در نزد تو گنهكارم ، طاقت عذاب آخرت را ندارم ، در همین دنیا مرا عذاب كن ، اكنون مى بینى كه بیمار شده ام .
پیامبر (صلى الله علیه وآله ) فرمود: دعاى درستى نكرده اى ، مى بایست در دعا (به پیروى از قرآن آیه 201 بقره ) بگوئى :
ربنا آتنا فى الدنیا حسنة و فى الاخرة حسنة و قنا عذاب النار : پروردگارا هم در دنیا و هم در آخرت به ما پاداش نیك بده و ما را از عذاب دوزخ نگهدار آن گاه پیامبر (صلى الله علیه و آله ) براى او دعا كرد و او از بیمارى نجات یافت .
سفینة البحار، 1 / 208.

[سلیم]

مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنِ الْكَاهِلِيِّ قَالَ كَتَبْتُ إِلَى أَبي الْحَسَنِ ( سلام الله علیه ) فِي دُعَاءٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ مُنْتَهَى عِلْمِهِ

فَكَتَبَ إِلَيَّ لَا تَقُولَنَّ مُنْتَهَى عِلْمِهِ فَلَيْسَ لِعِلْمِهِ مُنْتَهًى وَ لَكِنْ قُلْ مُنْتَهَى رِضَاه‏.
الكافي ج‏1 107 باب صفات الذات ..... ص : 107

کاهلی نقل می کند : در نامه ای به محضرامام موسی بن جعفر سلام الله علیه درباره دعای « الحمدلله منتهی علمه ؛ ستایش ، خدا را تا نهایت علمش »پرسیدم .
( حضرت در جواب ) به من نوشت : « هر گز مگو : نهایت علمش ؛ زیرا علم او را نهایتی نیست ؛ بلکه بگو : " نهایت رضایتش " » .

[سلیم]

عن مولانا الامام علی سلام الله علیه – فی الحکم المنسوبة الیه - :


سمع رجلاَ یدعو لصاحبه ، فقال : لا أراک الله مکروهاَ .
فقال علیه السلام : انّما دعوت له بالموت ؛ لانّ من عاش فی الدّنیا لابدّ أن یری المکروه .
( شرح نهج البلاغه : ج20 ص 289 ح 301 )

ازامیرالمؤمنین علی سلام الله علیه - در حکمت های منسوب به آن حضرت - که حضرت : شنید که مردی برای دوستش دعا می کند و می گوید : الهی غم و گرفتاری نبینی !
امام علیه السلام فرمود :
« تو ، در واقع ، برای مرگش دعا کردی ؛ زیرا هر که در دنیا زندگی می کند ، ناچار ، غم و گرفتاری می بیند » .

[سلیم]

و قال [علی علیه السلام ] : لا يقولن احدکم : [ الّلهم انی اعوذ بک من الفتنه ] لانّه ليس احد الا و هو مشتملعلی فتنه ، [1] و لکن من استعاذ فليستعذ من مضلات الفتن ، فانّ الله سبحانهيقول :
[ و اعلموا انما اموالکم و اولادکم فتنه] تغابن آیه 15
، و معنی ذلک انهيختبرهم بالاموال و الاولاد [3] ليتبين الساخط لرزقه ، و الراضی بقسمه ، وان کان سبحانه اعلم بهم من انفسهم [4] ولکن لتظهر الافعال التی بها يستحقالثواب و العقاب : [5] لان بعضهم يحب الذکور و يکره الاناث ، و بعضهم يحبتثمير المال ، و يکره انثلام الحال [6]
قال الرضی : و هذا من غريب ما سمعمنه فی التفسير .
( نهچ البلاغه حکمت 93 )

حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمودند :
هيچيک از شما نگويد خداوندا به توپناه مي برم از امتحان شدن . زيرا هيچکس نيست مگر اينکه امتحان بدارد. ولی کسي که مي خواهد بخدا پناه ببرد از امتحانات گمراه کننده به خداپناه برد .


زيرا خداوند سبحان مي گويد :
[بدانيد که اموال و اولاد شمامايه امتحان شما هستند و معنی اين سخن آنستکه خداوند مردم را به اموال واولادشان آزمايش مي کند ] تا آن کس که از روزيش خشمگين است از آن کس کهشاکر و راضی است شناخته شود هر چند خداوند سبحان از مردم به خودشان آگاهتراست . [4] ولی اين بخاطر آن است که افعالی که با آن استحقاق ثواب و عقابپيدا مي کنند ظاهر گردد [5] زيرا بعضی از مردم [ مثلا] پسر را دوست دارند واز دختر متنفرند و بعضی افزايش مال را مي خواهند و از نقصان حال ناراحتند. [6]

شريف رضی مي گويد : و اين از تفاسير عميق و پيچيده ايست که از آنحضرت شنيده شده

[سلیم]

مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنِي بَكْرٌ الْأَرْقَطُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَوْ عَنْ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ دَخَلَ عَلَيْهِ وَاحِدٌ فَقَالَ أَصْلَحَكَ اللَّهُ إِنِّي رَجُلٌ مُنْقَطِعٌ إِلَيْكُمْ بِمَوَدَّتِي وَ قَدْ أَصَابَتْنِي حَاجَةٌ شَدِيدَةٌ وَ قَدْ تَقَرَّبْتُ بِذَلِكَ إِلَى أَهْلِ بَيْتِي وَ قَوْمِي فَلَمْ يَزِدْنِي بذَلِكَ مِنْهُمْ إِلَّا بُعْداً قَالَ فَمَا آتَاكَ اللَّهُ خَيْرٌ مِمَّا أَخَذَ مِنْكَ قَالَ :
جُعِلْتُ فِدَاكَ ادْعُ اللَّهَ لِي أَنْ يُغْنِيَنِي عَنْ خَلْقِهِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَسَّمَ رِزْقَ مَنْ شَاءَ عَلَى يَدَيْ مَنْ شَاءَ وَ لَكِنْ سَلِ اللَّهَ أَنْ يُغْنِيَكَ عَنِ الْحَاجَةِ الَّتِي تَضْطَرُّكَ إِلَى لِئَامِ خَلْقِه‏ .
( الكافي ج‏2 266 باب ..... ص : 266 )


شخصى خدمت امام صادق عليه السّلام آمد و عرض كرد:

اصلحك اللَّه من مردى هستم كه دوستى خود را تنها به شما متوجه ساخته و از ديگران بريده‏ام ، و اكنون احتياج سختى برايم پيش آمده كه بواسطه آن به فاميل و قومم نزديك شدم ( كه شايد گرفتاريم را برطرف كنند ) ولى جز دورى از آنها برايم نيفزود ( به من پاسخ ردّ دادند كه مجبور شدم از آنها كناره گيرم )
امام فرمود : آنچه خدا به تو داده (كه ولايت اهل بيت عليهم السلام باشد) از آنچه از تو گرفته (كه مال دنيا باشد) بهتر است،

عرض كرد:
قربانت گردم، از خدا بخواه كه مرا از خلقش بى‏نياز كند.
حضرت فرمود : خداوند ، روزی هر که را بخواهد ، به دست هرکس که بخواهد تقسیم می کند ؛ (پس مردم به يكديگر محتاجند) امّا از خداوند بخواه تو را از حاجتی که ناچار شوی به فرومایگان خلقش رو بیندازی ، بی نیازت گرداند .

[سلیم]

الامالی للطوسی عن علیّ بن معمر عن رجل من جعفی :
کنّا عند آبی عبدالله علیه السلام ، فقال رجل :
الّلهمّ انّی أسألک رزقاَ طیباَ ، قال فقال ابو عبدالله علیه السلام :
هیهات هیهات ! هذا قوت الأنبیاء ، و لکن سل ربّک رزقاَ لا یعذّبک علیه یوم القیامة ، هیهات ! انّ الله یقول :
« يا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً..» ( مؤمنون آیه 51 )1

امالی طوسی به نقل از علی بن معمر ، مردی ، از جعفی - : خدمت امام صادق علیه السلام بودیم که مردی گفت :
خدایا ! روزی پاک از تو درخواست می کنم .
امام علیه السلام فرمودند :
« هیهات ، هیهات ! این ، خوراک پیامبران است ؛ بلکه از پروردگارت روزی ای بخواه که در روز قیامت ، تو را به خاطر آن ، عذاب نکند .
هیهات ! خداوند می فرماید :
اى پيامبران! از غذاهاى پاكيزه بخوريد، و عمل صالح انجام دهيد،


دقت : این حدیث شریف توصیه به شخص خاصی بوده که امام علیه السلام جهت تربیتی را در آن مد نظر داشته اند که یکی از آن جهات می تواند حلال بودن رزق و شاکر بودن باشد و این منافاتی با در خواست رزق طیب و پاک ندارد چرا که در ادعیه نورانی آن حضرات این نوع دعا به وفور یافت می شود منتهی به نحو کامل تر و همراه با شکر آن .

پی نوشت :

1 - الامالی للطوسی : ص 678ح، بحارالانوار : ج93ص 326ح8 .