قال على عليه السلام:
«اهْلَكَ النَّاسَ اثْنانِ: خَوْفُ الْفَقْرِ وَ طَلَبُ الْفَخْرِ»؛
«دو چيز مردم را به هلاكت افكنده است: وحشت و ترس از فقر، و تمنّاى افتخارات موهوم»[1]
اگر درباره علل افزايش تجاوزها، سرقت‏ها، رشوه خوارى‏ها، دزدى‏ها، كم فروشى‏ها در أشكال مختلف، و همچنين تلاش‏هاى بى‏رويه آزمندانه و چپاولگرانه جمع كثيرى از مردم دقّت كنيم، مى‏بينيم كه دو عامل فوق اثر عميقى در پيدايش غالب اين رويدادها دارد.
عدّه‏اى با داشتن همه چيز، فقط به خاطر ترس از فقر (دقّت كنيد ترس از فقر، نه فقر واقعى!) و يا به قول خودشان براى «تأمين آينده»! دست به هر كار خلافى مى‏زنند. و جمعى نيز آرامش زندگى و روح خود را فداى چشم هم چشمى‏ها و جلب افتخارات موهوم مى‏كنند، در حالى كه اگر اين دو صفت زشت را رها كنند، زندگى راحت و آسوده‏اى خواهند داشت.[2]
تعبير به «اهلك الناس؛ مردم را هلاك كرده ...» ممكن است اشاره به هلاكت معنوى و دورى از خدا و گرفتار شدن در چنگال گناهان بوده باشد، و نيز ممكن است اشاره به هلاكت ظاهرى و جسمانى و به اصطلاح «فيزيكى» باشد؛ چرا كه خوف فقر و آرزوى افتخارات موهوم و برترى جويى‏ها، انسان را وادار به كارهاى خطرناكى مى‏كند كه گاه جان خود را نيز بر سر آن مى‏نهد.
اضافه بر اين «خوف فقر» و «طلب فخر» دو عامل ويران‏گر اعصاب است كه پيوسته اعصاب انسان را در هم مى‏كوبد و آرامش را از او سلب مى‏كند و مانند «خوره» او را از درون مى‏خورد و به مرگ زودرس گرفتار مى‏سازد.جمع ميان دو تفسير نيز دور از حقيقت نيست.


[1] - تحف العقول مترجم، صفحه 239.

[2] - يكصد و پنجاه درس زندگى، صفحه 94.