صفحه 1 از 7 123 ... آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: وظیفه اخلاقی در تعارض دین با عرف

  1. #1

    عضویت
    جنسیت دي ۱۳۸۹
    علاقه
    گفتگو در مباحث معرفتی
    نوشته
    6,663
    حضور
    32 روز 3 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    12
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    23682

    وظیفه اخلاقی در تعارض دین با عرف




    سلام

    گاهی اوقات بین آنچه عرف قبول دارد و آنچه که دین بدان حکم داده یا توصیه نموده است تعارضی پیش می آید . این تعارض گاهی بین امر و نهی الزامی دین است با عرف و گاهی بین امر و نهی غیر الزامی با عرف .
    در مورد اول یعنی تعارض امر و نهی الزامی دین با عرف که تکلیف تا حد زیادی بلکه قطعا روشن است اما تکلیف ما از لحاظ اخلاقی در مورد دوم چیست ؟
    مورد دوم را بدین جهت بعنوان مساله اخلاقی مطرح کردیم که این امور از لحاظ شرعی غیر الزامی اند لذا به وادی اخلاقیات سوق داده می شوند .
    شاید طرح یک مورد، مساله را روشنتر کند
    در فرهنگ نبوی از بلند شدن پیش دیگران بعنوان احترام منع شده است بطوری که خود نبی اکرم ص این را صریحا مطرح و مورد منع قرار می داد اما در عرف کنونی جامعه ما بلند شدن بعنوان احترام به دیگران کاملا پذیرفته شده و بلکه جزء امور اخلاقی مورد اهتمام است .
    حال سوال این است مثلا در این مورد جانب عرف را بگیریم تا دیگران از ما ناراحت نشوند یا جانب تعالیم شرع را که فرهنگ مد نظر آن مورد بی اعتنایی قرار نگرفته باشد ؟
    تکلیف اخلاقی ما در این قبیل موارد چیست ؟
    والله الموفق
    ویرایش توسط حامد : ۱۳۹۲/۰۲/۱۲ در ساعت ۰۸:۵۴
    هردو عالم یک فروغ روی اوست




  2. صلوات ها 11


  3.  

  4. #2

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    4,062
    حضور
    21 روز 10 ساعت 12 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    11165



    با نام الله


    وظیفه اخلاقی در تعارض دین با عرف



    کارشناس بحث: سمیع



    دلی که نشد خانه یاس نرگس

    خراب است و و یران صفایی ندارد








  5. صلوات ها 6


  6. #3

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۱
    علاقه
    اخلاق-فلسفه-عرفان
    نوشته
    3,816
    حضور
    47 روز 14 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    16428



    نقل قول نوشته اصلی توسط حامد نمایش پست ها
    سلام :gol:




    گاهی اوقات بین آنچه عرف قبول دارد و آنچه که دین بدان حکم داده یا توصیه نموده است تعارضی پیش می آید . این تعارض گاهی بین امر و نهی الزامی دین است با عرف و گاهی بین امر و نهی غیر الزامی با عرف .
    در مورد اول یعنی تعارض امر و نهی الزامی دین با عرف که تکلیف تا حد زیادی بلکه قطعا روشن است اما تکلیف ما از لحاظ اخلاقی در مورد دوم چیست ؟
    مورد دوم را بدین جهت بعنوان مساله اخلاقی مطرح کردیم که این امور از لحاظ شرعی غیر الزامی اند لذا به وادی اخلاقیات سوق داده می شوند .
    شاید طرح یک مورد، مساله را روشنتر کند
    در فرهنگ نبوی از بلند شدن پیش دیگران بعنوان احترام منع شده است بطوری که خود نبی اکرم ص این را صریحا مطرح و مورد منع قرار می داد اما در عرف کنونی جامعه ما بلند شدن بعنوان احترام به دیگران کاملا پذیرفته شده و بلکه جزء امور اخلاقی مورد اهتمام است .
    حال سوال این است مثلا در این مورد جانب عرف را بگیریم تا دیگران از ما ناراحت نشوند یا جانب تعالیم شرع را که فرهنگ مد نظر آن مورد بی اعتنایی قرار نگرفته باشد ؟
    تکلیف اخلاقی ما در این قبیل موارد چیست ؟
    والله الموفق
    باسمه تعالی
    باسلام:
    مقدمتا و با توجه به مثالی که شما مطرح کرده اید باید عرض کنم:
    ما باید بین اخلاق و آداب فرق قائل شویم،مرحوم علامه طباطبایی در این زمینه می فرمایند:
    اخلاق، عبارت است از ویژگی ها و خصایص پایداری که روح انسان در اثر تکرار و مداومت بر اعمال خاصی، به آن ها متصف می شود؛ ولی آداب، عبارتند از ظرایف اشکال و شرایط مختلفی که اعمال به شرط وجود یا عدم آن ها، پسندیده و خوشایند شمرده می شود و میان این دو معنا، تفاوت زیادی وجود دارد.(1

    در واقع، اخلاق از اوصاف روح به شمار مى‏رود، ولى آداب از اوصاف اعمال و کارهاى انسان است و نحوه صدور کارها بستگى به صفات روحى دارد.

    اصول اخلاقى مانند قدرت اراده، شجاعت، سخاوت و غیرت و... با آداب و سنن ملّى، محلى و... فرق دارد چرا که آداب اجتماعى از امور نسبى است که با اختلافات محیطى فرق مى‏کند. ولى زشتى و زیبایى اصول اخلاقى با اختلاف نژادها و ملّیت‏ها دگرگون نمى‏شود لذا در هیچ‏جاى دنیا دیده نشده است که سخاوت و شجاعت را کسى بد بشمارد و دزدى را خوب قلمداد کند

    ویرایش توسط سمیع : ۱۳۹۲/۰۲/۱۱ در ساعت ۱۰:۱۶

  7. صلوات ها 10


  8. #4

    عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۱
    علاقه
    اخلاق-فلسفه-عرفان
    نوشته
    3,816
    حضور
    47 روز 14 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    16428



    باتوجه به این مقدمه باید عرض کنم:

    آداب اجتماعی را می توان به اعتبار خاستگاه های آن ها، به آداب دینی و غیردینی تقسیم کرد:

    بر این اساس آداب دینی به آداب منسوب به دین گفته می شود که از نظر شرعی، برخی سنت نامیده شده است؛ یعنی شارع مقدس به آن ها نظر دارد و به انجام آن ها در قالب یک امر مستحب، دستور داده است. نظر به اینکه دستورات اسلام دارای حکمت می باشد باید اموری را که سنت شمرده است، به صورت یک اصل حفظ کنیم. این ها تشریفاتی نیست؛ بلکه حقایق است و به یک زمان خاص نیز اختصاص ندارد؛ بلکه برای تمام زمان ها است.(2

    آداب غیردینی، آدابی هستند که پیدایش و رواج آن ها، ریشه در ویژگی های منطقه ای، نژادی، تاریخی، صنفی، جنسی و امثال این ها دارد؛ برای مثال، سلام کردن، سعی در پیشی گرفتن در سلام، جواب سلام را کامل تر ادا کردن از آداب دینی است و برداشتن کلاه یا دست به سینه گذاردن یا خم شدن هنگام سلام دادن، اَشکال عرفی و غیردینی گوناگونی از ادب سلام دادن در جوامع مختلف هستند.
    بنابراین اگر ،آدابی اسلامی بود و سنت و امر مستحبی قلمداد می شد مقدم بر آداب غیر دینی می شود.
    موفق باشید

    پی نوشت:
    1-المیزان فی تقسیر القرآن، ج6، ص273- 275.
    2-اسلام و مقتضیات زمان، مرتضی مطهری، تهران، ج 1، ص 290 ،
    ویرایش توسط سمیع : ۱۳۹۲/۰۲/۱۱ در ساعت ۱۰:۱۷

  9. صلوات ها 10


  10. #5

    عضویت
    جنسیت دي ۱۳۸۹
    علاقه
    گفتگو در مباحث معرفتی
    نوشته
    6,663
    حضور
    32 روز 3 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    12
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    23682



    سلام
    این پاسخ به ذهن ناچیز بنده رسیده است :


    اگر عدم رعایت مساله عرفی مفسده انگیز باشد جانب عرف را بگیرد چرا که شرع راضی نیست انسان به انگیزه رعایت امر غیر الزامی شرع مفسده ای بوجود اورد اما اگر مفسده ای نداشت می تواند رعایت نکند و جهت رفع ذهنیتهای احتمالی دلیل عدم رعایت عرف را متذکر گردد .
    البته مفسده انگیز بودن یا نبودن به تشخیص خود فرد می باشد .

    نظر شما چیست ؟
    وااله الموفق


    ویرایش توسط حامد : ۱۳۹۲/۰۲/۱۱ در ساعت ۱۲:۴۳
    هردو عالم یک فروغ روی اوست




  11. صلوات ها 10


  12. #6

    عضویت
    جنسیت دي ۱۳۸۹
    علاقه
    گفتگو در مباحث معرفتی
    نوشته
    6,663
    حضور
    32 روز 3 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    12
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    23682



    نقل قول نوشته اصلی توسط حامد نمایش پست ها
    اگر عدم رعایت مساله عرفی مفسده انگیز باشد جانب عرف را بگیرد چرا که شرع راضی نیست انسان به انگیزه رعایت امر غیر الزامی شرع مفسده ای بوجود اورد اما اگر مفسده ای نداشت می تواند رعایت نکند و جهت رفع ذهنیتهای احتمالی دلیل عدم رعایت عرف را متذکر گردد . البته مفسده انگیز بودن یا نبودن به تشخیص خود فرد می باشد .
    سلام
    دوستان نظری ندارند؟
    والله الموفق

    هردو عالم یک فروغ روی اوست




  13. صلوات ها 7


  14. #7

    عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۰
    علاقه
    (بحث دینی)
    نوشته
    1,294
    حضور
    18 روز 1 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    1
    صلوات
    4082



    به نظر من هر عرفی که با دین تعارض داره باید حذف بشه چون به نفع خودمونه و حتما یک حکمتی داره که ما نمیدونیم
    مثلا همین که نباید جلوی پای کسی بلند بشیم رو من تازه شنیدم و نمیدونستم و حکمتش رو هم نمیدونم اما همین قدر میدونم که یک علمی پشتش نهفته است!

    در ضمن در مورد مثال شما اگر به دستور دین عمل نکنیم اتفاقی نمی افته اما در مورد چیزهای دیگه میتونه خیلی خطرناک باشه!
    مثلا همین متعه که در دین جایز است و در عرف جایز که چه عرض کنم داغونه! یعنی از زنا بدتره!
    و همین مساله باعث این همه گناه شده!

    خلاصه فکر نکنم تا قبل از فرج بشه این همه تعارض رو درست کرد! و فقط کار خود امام زمانه!

    هی!! تو امروز برای امام زمان چیکار کردی؟


  15. صلوات ها 4


  16. #8

    عضویت
    جنسیت خرداد ۱۳۹۱
    علاقه
    گفتگوی دینی
    نوشته
    1,736
    حضور
    33 روز 11 ساعت 51 دقیقه
    دریافت
    119
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    3287



    نقل قول نوشته اصلی توسط حامد نمایش پست ها
    اگر عدم رعایت مساله عرفی مفسده انگیز باشد جانب عرف را بگیرد چرا که شرع راضی نیست انسان به انگیزه رعایت امر غیر الزامی شرع مفسده ای بوجود اورد اما اگر مفسده ای نداشت می تواند رعایت نکند و جهت رفع ذهنیتهای احتمالی دلیل عدم رعایت عرف را متذکر گردد . البته مفسده انگیز بودن یا نبودن به تشخیص خود فرد می باشد . نظر شما چیست ؟
    با سلام.
    تا حدودی با نظر شما موافقم. ولی اجازه دهید بنده پا را فراتر نهم.
    به اعتقاد بنده در اسلام در مورد مسایل اخلاقی یک کلیاتی داریم و یک مصادیق منطبق بر کلیات. کلیات مطرح شده در اسلام اکثرا لایغیر هستند. ولی در مورد مصادیق آن باید بر اساس عرف عمل کرد.
    در مورد مسئله اخیر که شما مطرح فرمودید باید گفت :
    احترام به بزرگترها از مسایل غیر قابل رد در اخلاقیات اسلامی است. احترام بزرگتر در اسلام واجب است. این مسئله هیچ ربطی به عرف ندارد و امری است مسلم. ولی مصادیق آن بر اساس عرف تغییر می کند. همچنین بر اساس اصل الاعمال بالنیات چون در امر بلند شدن جلوی بزرگتر نیت نیک و چه بسا واجبی نهفته لذا این امر به اعتقاد بنده اگر بلند شدن جلوی بزرگتر باعث مفسده نشود انجام دادن آن واجب است نه اینکه اگر انجام ندادنش باعث مفسده نشود نباید انجام داد.
    لازم به ذکر است شیعه در امور اخلاقی قایل به حسن و قبح عقلی است. یعنی معتقد است تمام امور اخلاقی در اسلام با عقل اثبات می شود و این مسایل مانند احکام شرعی نیست که بگوییم فلسفه ای دارد و ما نمی دانیم.
    ومن الله توفیق
    ویرایش توسط شریعت عقلانی : ۱۳۹۲/۰۲/۱۲ در ساعت ۱۹:۳۹

  17. صلوات ها 2


  18. #9

    عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۹۱
    نوشته
    1,365
    حضور
    15 روز 17 ساعت 19 دقیقه
    دریافت
    6
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    3246



    نقل قول نوشته اصلی توسط حامد نمایش پست ها
    در فرهنگ نبوی از بلند شدن پیش دیگران بعنوان احترام منع شده است بطوری که خود نبی اکرم ص این را صریحا مطرح و مورد منع قرار می داد اما در عرف کنونی جامعه ما بلند شدن بعنوان احترام به دیگران کاملا پذیرفته شده و بلکه جزء امور اخلاقی مورد اهتمام است . حال سوال این است مثلا در این مورد جانب عرف را بگیریم تا دیگران از ما ناراحت نشوند یا جانب تعالیم شرع را که فرهنگ مد نظر آن مورد بی اعتنایی قرار نگرفته باشد ؟ تکلیف اخلاقی ما در این قبیل موارد چیست ؟
    با سلام و تشکر از سؤال خوب شما

    به نظر حقیر و با استناد به دستور قرآنی «و اقصد فی مشیک» تکلیف اخلاقی ما زدودن خرافات و اضافات مخرب به شیوه ای متعادل است. ولی قدم اول و مقدمه این مطلب اطمینان کافی نسبت به اصل موضوع است. یعنی آگاهی نسبت به صحت برداشت و تصور ما از حسن غیرالزامی یا استحبابی.

    ممکن است دلالت سیره یا حدیثی که ما در زمینه ای شنیده ایم با اصل مطلب تفاوت داشته باشد. مثلاً ممکن است در مورد مثالی که فرمودید موضع نهی برخاستن در مقابل دیگران در جلساتی باشد که نظم جلسه به هم می خورد یا بی احترامی مهمی صورت می گیرد.

    به عنوان مثال بنده در سال های گذشته به دوستان توصیه می کردم در جلسه تلاوت قرآن با ورود هیچ عالمی نباید برخاست و نباید کلام خدا را به خاطر ورود بنده خدا قطع کرد.

    نکته فرعی دیگر این که این مراقبت ها برای خواص معنا پیدا می کند و کسی که هنوز در اصول اعتقادی و عبادی ضعف عمده دارد (که اکثریت این گونه اند) با دقت و رعایت این جزئیات از اصل مطلب دور می شود.

    موفق باشید.


  19. صلوات ها 3


  20. #10

    عضویت
    جنسیت دي ۱۳۸۹
    علاقه
    گفتگو در مباحث معرفتی
    نوشته
    6,663
    حضور
    32 روز 3 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    12
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    23682



    نقل قول نوشته اصلی توسط شریعت عقلانی نمایش پست ها
    ه اینکه اگر انجام ندادنش باعث مفسده نشود نباید انجام داد.
    سلام
    اما بیان صریح در نهی از این مورد داریم
    شرع را چه می کنید ؟

    نقل قول نوشته اصلی توسط مؤمن نمایش پست ها
    به نظر حقیر و با استناد به دستور قرآنی «و اقصد فی مشیک» تکلیف اخلاقی ما زدودن خرافات و اضافات مخرب به شیوه ای متعادل است. ولی قدم اول و مقدمه این مطلب اطمینان کافی نسبت به اصل موضوع است. یعنی آگاهی نسبت به صحت برداشت و تصور ما از حسن غیرالزامی یا استحبابی. ممکن است دلالت سیره یا حدیثی که ما در زمینه ای شنیده ایم با اصل مطلب تفاوت داشته باشد. مثلاً ممکن است در مورد مثالی که فرمودید موضع نهی برخاستن در مقابل دیگران در جلساتی باشد که نظم جلسه به هم می خورد یا بی احترامی مهمی صورت می گیرد. به عنوان مثال بنده در سال های گذشته به دوستان توصیه می کردم در جلسه تلاوت قرآن با ورود هیچ عالمی نباید برخاست و نباید کلام خدا را به خاطر ورود بنده خدا قطع کرد. نکته فرعی دیگر این که این مراقبت ها برای خواص معنا پیدا می کند و کسی که هنوز در اصول اعتقادی و عبادی ضعف عمده دارد (که اکثریت این گونه اند) با دقت و رعایت این جزئیات از اصل مطلب دور می شود.
    هرچند تشخیص به مکلف محول است اما در مورد مثال مناقشه ای نداریم یعنی مطلب واضح است
    دیگر اینکه تعارض برای متدین هست چه خاص چه عام
    والله الموفق

    هردو عالم یک فروغ روی اوست




  21. صلوات ها 6


صفحه 1 از 7 123 ... آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کاربرانی که این موضوع را مشاهده کرده اند: 1

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود