جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: ๑۩๑ حرم امام رضا (علیه السلام)، تاریخی به وسعت یازده قرن ๑۩๑ صـــوتـــی ♪

  1. #1
    شروع کننده موضوع

    عضویت
    جنسیت شهريور ۱۳۹۰
    نوشته
    4,398
    حضور
    78 روز 21 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    13
    آپلود
    1
    گالری
    2199
    صلوات
    26284

    ๑۩๑ حرم امام رضا (علیه السلام)، تاریخی به وسعت یازده قرن ๑۩๑ صـــوتـــی ♪




    حرم امام رضا، تاریخی به وسعت یازده قرن
    .................................................. .................................................. ..............


    حرم مطهر امام رضا(ع) مهمترین بنای تاریخی و مذهبی ایران است که سالانه بیش از 17 میلیون بازدید کننده و زائر از اقصی نقاط ایران و جهان دارد.
    خیل مشتاقانی که از گوشه و کنار ایران و جهان به خراسان و مشهدالرضا می‌آیند به قدری است که هیچ زمانی نمی‌توان به راحتی بر ضریح مطهر امام دست یافت و برای تبرک به آن دست بزنند.
    به جرات می‌توان گفت که این مجموعه فرهنگی و تاریخی بعد از بیت‌الله الحرام و حرم مطهر پیامبر اکرم در مدینه یکی از مهمترین بناهای مذهبی مسلمانان است که در کنار تاریخ تغییرات زیادی داشته است.
    حرم مطهر امام رضا(ع) مجموعه ای تقریباً مدور، که گنبد درخشان و طلایی برفراز آن قرار دارد، تقریباً در مرکز بناهای آستان مقدس و قبر امام هشتم در نقطه میانی آن قرار دارد.
    براساس منابع تاریخی مکانی که پیکر مطهر امام رضا (ع)دفن شد در اصل قریه‌ای کوچک با نام سناباد بود که در حاشیه شهر توس قرار داشت و به برکت وجود امام رضا(ع) آن دهکده شهری بزرگ شد که حول محور حرم امام رضا (ع)ساخته شد و شهر توس حاشیه‌ای بر این شهر شد که به مشهدالرضا مشهور است.
    براساس روایات تاریخی امام رضا(ع) بعد از قبول ولایتعهدی مامون و ورود به خراسان به مرو مرکز خلافت رفت.
    مقام ولایتعهدى مامون که با شعار الرضا من آل محمد صورت گرفت؛ به طور رسمى در ماه رمضان سال 201 هجرى قمرى اعلام شد و مأمون آن را به تمامى آفاق کشور ابلاغ نمود و به نام نامى حضرت رضا(ع) سکه زد.
    اما این ولایتعهدی به دلیل عهد شکنی مامون به طول نکشید و خلیفه عباسی بعد از کشتن وزیر خود فضل بن سهل در سرخس امام رضا (ع) را به روایتی در سرخس و به روایتی در توس مسموم و به شهادت رساند و دستور داد پیکر مطهر ایشان را در قریه سناباد توس در دارلاماره حمید بن قحطبه طایی به خاک بسپارند.
    دارالاماره و یا باغ حمید بن قحطبه طایی، در دهکده سناباد دژ نظامی بوده، که تاریخ ساخت آن به قبل از اسلام می رسد.
    این محل بر سر سه راهی سناباد و نیشابور و سرخس و طوس و رادکان واقع بوده، در واقع به عنوان راهداری، تأمین کننده امنیت راه های آن منطقه و محل استقرار مرزبانان بود.
    براساس قول مورخین اصل بنای داخلی تالار دارالاماره معبد (آتشکده) بوده، که پس از دفن هارون به دستور مأمون تخریب و به سبک معماری خراسان، چهار دیوار ساده با ارتفاعی نسبتا کوتاه که با گنبدی با خیز کم پوشش یافته بود، ساخته شد.
    این مکان بعد از دفن امام رضا به از سوی شیعیان و علویانی که تعداد آن‌ها در میان خراسانیان کم نبود به عنوان مشهدالرضا تغییر نام داد.
    همین علویان در بعد از به قدرت رسیدن آل بویه اقدام به ساخت مقبره برای امام رضا شدند.
    نخستین سنگ مضجع منوّر امام (ع)، که هم اکنون در موزه مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری می شود، سنگ مرمری است، با ابعاد چهل سانت طول و سی سانت عرض و قطر شش سانتیمتر.
    روی سنگ عباراتی مشتمل بر آیه قرآن و اسامی پیشوایان معصوم، به خط کوفی نوشته شده، که از لحاظ قدمت و نوع خط، حائز اهمیت بسیار است.
    این سنگ از قرن پنجم هجری ، بر مرقد منور قرار گرفت. تاریخ حک شده بر سنگ، سال 516 هجری قمری را نشان می دهد.
    به مرور زمان سنگ مرقد، ارتفاع و حجم یافت. در دوره‌های بعدی مکعبی به شکل صندوق با حجم و ارتفاع بیشتری ساخته و بر فراز مرقد شریف قرار گرفت. این مقدمه برای ساخت ضریح بود که در دوره شاه تهماسب بر مرقد امام رضا(ع) قرار گرفت.
    نخستین بنایی که گرداگرد مرقد مطهر امام رضا (ع)ساخته شد، به دوره سامانیان و حکومت آن‌ها در خراسان می‌رسد. اما براساس گفته برخی از مورخین از جمله ابن اثیر در الکامل:« سلطان محمود غزنوی عمارت مشهد طوس را که مرقد علی بن موسی الرضا (ع) و رشید در آن است، پس از تخریبی که پدرش سبکتکین غزنوی در قبه به وجود آورد از نو ساخت و بنایی زیبا بر آن بنیاد نهاد.»
    گنبد این بنا در دوره سلجوقیان نصب شد. اما در اوایل قرن هفتم هـ .ق، دوران سلطنت سلطان محمد خوارزمشاه، بار دیگر ازاره حرم مطهر با کاشیهای ممتاز، معروف به کاشی سنجری تزئین یافت واکنون این کاشیها با تاریخ اثنی عشر و ستمائه (612) در حرم موجود است.
    علاوه بر این، اطراف درِ پیش روی مبارک در ضلع شمالی رواق دارالحفاظ، کتیبه ای از کاشی چینی مانند ممتاز، مربوط به عهد خوارزمشاهیان تزیین یافت. در این کتیبه به خط ثلث برجسته، نام و نسب حضرت امام رضا(ع) تا حضرت امیرالمؤمنین (ع) مکتوب است.
    دوران تیموریان یکی از دوران‌هایی بود که تغییرات زیادی در حرم امام رضا به وجود آمد و تعداد زیادی از بناهای گرداگرد آن ساخته شد.
    بخش مهمی از این بناها در دوران شاهرخ و به همت امیرعلیشیر نوایی وزیر وی ساخته شد.
    از آثار مهم این دوره، می‌توان به مسجد گوهرشاد در جنوب حرم مطهر و دو رواق تاریخی دارالحفاظ و دارالسیاده اشاره کرد.
    مدرسه پریزاد، مدرسه دو در و مدرسه سابق بالاسر که متصل به ضلع غربی دارالسیاده بوده و اکنون جزء رواق دارالولایه درآمده نیز به همین دوره مربوط است.
    دوران صفویه با توجه به استقرار حکومت شیعیان و ارادتی که شاهان این سلسله به ائمه داشتند یکی از دوران‌هایی بود که حرم مطهر رونق پیدا کرد.
    شاه طهماسب صفوی اقدام نخستین ضریح مرقد منور را سال 957هـ .ق ساخت.
    وی در سال 932 هـ .ق دستور داد تا گنبد را را با طلا پوشاندند. علاوه بر این، ایوان امیر علیشیر و گلدسته کنار گنبد را نیز طلا کاری کرد.
    اما مهمترین تغییری که در حرم مطهر امام رضا (ع)روی داد با معماری شیخ بهایی که امروز در حرم مطهر دفن است ساخته شد.
    پس از این که در سال 997 ه. ق عبدالمؤمن خان ازبک اقدام به غارت اموال آستان قدس رضوی و طلاهای گنبد منور کرد؛ شاه عباس اول در سفری که به مشهد آمد مجدداً گنبد را طلاکاری کرد، این کار در سال 1016 هـ . ق. پایان یافت.
    جریان آمدن شاه عباس و طلاکاری گنبد به خط ثلث و خطاطی علیرضا عباسی در کتیبه کمربندی گنبد مکتوب است. علاوه بر آن، شاه سلیمان صفوی به تعمیر رواق دارالسیاده و طلاکاری مجدد گنبد که در اثر زلزله سال 1084 هـ . ق. آسیب دیده و فروریخته بود اقدام کرد.
    طلاکاری مجدد گنبد درعهد شاه سلیمان بر چهارترنج ساقه گنبد به خط محمدرضا امامی کتیبه شده است. رواقهای توحید خانه، گنبد الله وردیخان، گنبد حاتم خانی نیز از آثار عهد صفویه است.
    از دوره صفویه به بعد حرم امام رضا (ع)علاوه بر تزئیناتی که سلسله‌های مختلف بر آن افزودند گسترش یافت.
    دومین ضریح در سال 1160 به دستور شاهرخ، نوه نادر ساخته و وقف مرقد مطهر شد.
    این ضریح فولادی مرصع بدون سقف که معروف به "ضریح نگین نشان" بود، پنجره ها و شبکه های چهار طرف آن دارای گوی و ماسوره هایی بود که با نگین های کوچک یاقوت و زمرد تزیین یافته و تعداد آنها بالغ بر 2000 می شود.
    در عصر پادشاهی فتحعلی شاه قاجار به دستور وی ضریحی فولادی و ساده به ابعاد (3×4) و ارتفاع 2 متر ساخته و روی ضریح دوم (ضریح نگین نشان) نصب شد.
    این ضریح از 5 ضریح مرقد مطهر امام رضا(ع)، کوچک تر است، به همین دلیل با ضریح دیگری تعویض شد و اکنون در موزه تاریخ مشهد نگهداری می شود.
    ضریح چهارم به ضریح ملمع "طلا و نقره" و ضریح "شیر و شکر" معروف بود. این ضریح نیز در سال 1338 بر روی ضریح نگین نشان یا ضریح دوم نصب شد.
    طراحی این ضریح توسط مرحوم حافظیان انجام گرفت و حاج محمد تقی فروتن اصفهانی با نظارت استاد حافظیان کار اجرا و قلمزنی آن را انجام داد.
    ضریح پنجم که در سال 79 جایگزین ضریح چهارم شد، بر اساس طرحی از استاد محمود فرشچیان ساخته شده است. قلمزنی این ضریح با نظارت عالی هنری استاد، توسط استاد خداداد زاده اصفهانی انجام شد.
    در دوره پهلوی با تهیه نقشه‌های جدید حرم طرح توسعه حرم امام رضا (ع)آغاز شد.
    این طرح بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی با تغییراتی زیر نظر آستان قدس رضوی پیگیری شد.
    مهمترین تغییرات افزودن چند صحن به صحن‌های اصلی حرم امام رضا (ع) راه اندازی و تجهیز مجهزترین کتابخانه ایران، راه اندازی موزه و سایر سیستم‌های رفاهی به زائران است.

    تزیینات روضه منوره

    دیوارهای حرم مطهر از سطح به بالا، دارای چند قسمت است : ابتدا حاشیه ای کوتاه از سنگ مرمر، به ارتفاع 20 سانتی متر، قسمت پایین دیوارها را پوشانده است.
    بالای این حاشیه، یعنی ازاره حرم مطهر به ارتفاع 92 سانتی متر، از کاشی های بسیار نفیس و ممتاز، مشهور به کاشی های سنجری، با اشکال هندسی منظم معمولاً شش و هشت و چهارضلعی، با رنگ های بسیار بدیع و دلپذیر، که درنوع خود بی نظیر است، پوشش یافته، بر روی اغلب این کاشی ها که از قدمت و سابقه تاریخی هشتصد ساله برخوردار است، با خطوط رقاع، ثلث و نقوش اسلیمی بطور برجسته، آیات و احادیث و کلمات قصار و امثال و اشعاری مکتوب و منقوش شده است.

    تزیینات غیر معماری داخل حرم مطهر

    حرم امام، علاوه بر شکوه معماری، مزین به برخی از نفایس و مآثر ارزشمندی است، تعدادی از هدایای بزرگان و حکمرانان گذشته، در قاب هایی تعبیه شده، در مکان هایی از حرم مطهر، در برابر دید زائران قرار دارد. این جواهرات و نفایس که در هشت قاب چیده شده، شامل 104 قلم اشیای مختلف استقدیمی ترین آنها سلیمانیه هایی است، با دور نقره، مربوط به 550 سال پیش، و دیگر شمشیری جواهر نشان و خنجر الماس نشان، و مروارید و تسبیح و انگشترهایی از الماس و برلیان درشت گنبد طلا و بخشی از جواهرات انیس الدوله همسر ناصرالدین شاه قاجار است.



    ویرایش توسط آدینه : ۱۳۹۱/۰۷/۰۵ در ساعت ۱۹:۰۸
    گفتمش نقاش را نقشی بکش از زندگی
    با قلـــم نقش حبـــابی بر لب دریا کشید

    گفتمش تصویری از لیلی و مجنون را بکش
    عکس حیـــدر در کنار حضرت زهـــرا کشید

    السَّلاَمُ عَلَيْکِ أَيَّتُهَا الْمُضْطَهَدَةُ الْمَقْهُورَة

  2. صلوات ها 3


  3.  

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کاربرانی که این موضوع را مشاهده کرده اند: 1

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود