صفحه 1 از 2 12 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: شیخ مفید علیه رحمه و تعقل

  1. #1

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    ایمان ، اخلاق ، عمل ، امر به معروف و نهی از منکر
    نوشته
    1,947
    حضور
    3 روز 22 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    20
    آپلود
    0
    گالری
    75
    صلوات
    10621

    پاسخ شیخ مفید علیه رحمه و تعقل




    امروز یعنی 9/9/88 ، روز بزرگداشت شیخ مفید علیه رحمه هست که در اینجا سعی می کنیم کمی با ایشان آشنایی پیدا کنیم:

    شيخ مفيد در 11 ذي القعده سال 336 هـ.ق تقريبا 7 سال بعد از غيبت کبري در سويقة ابن بصري از توابع عکبري شمال بغداد چشم به جهان گشود و در دامان پدر ومادري عاشق و دلباخته به مکتب اهل بيت عصمت و طهارت پرورش يافت.
    و افرادي که شيخ مفيد را درک کرده اند در سيماي ظاهري او چنين گفته اند:
    (شخص لاغر اندام و ميان قامت و گندم گون بود)
    او با 5 واسطه نسبش به(سعيد بن جبير) مي رسد که از شاگردان و پيروان امام چهارم بوده که با دريافت معارف از محضر امام سجاد(ع) دانشمندي بزرگ گرديده و در علم تفسير قرآن چنان گشت که گفته اند: او نخستين کسي است که در(علم تفسير) کتاب نوشته است.



    ویرایش توسط حرم امن الهی : ۱۳۸۸/۰۹/۰۹ در ساعت ۱۱:۴۵
    قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ

    قال الامام الباقر (ع): ان حدیثنا یحیی القلوب


    صبا از نكهت كویت نسیمی سوی ما آورد
    ز سوز شعلة شوقت چو تاب افتاد در دلها

    بار الها: از تو پوزش می خوام که به اصرار می خواستم اراده خودم بر زندگیم حاکم باشه!خدایا اینک سکان زندگی طوفان زده ام را به تو می سپارم!باشد که آرامش نتیجه این اعتماد و توکل باشد.من وثق بالله اراه السرور و من توکل علیه کفاه الامور

  2. صلوات


  3.  

  4. #2

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    ایمان ، اخلاق ، عمل ، امر به معروف و نهی از منکر
    نوشته
    1,947
    حضور
    3 روز 22 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    20
    آپلود
    0
    گالری
    75
    صلوات
    10621




    هديه اي از سوي يار

    شيخ مفيد اوضاع زمان خويش را در مسيري منحرف از فرهنگ اصيل اسلام مي ديد او با جامعه اي روبرو بود که نسل جوانش دچار انحرافهاي فکري و اخلاقي واقع شده بودند و هر کس در گوشه اي ادعاي اصلاح جامعه و هدايت آنان را به سوي حق و حقيقت مي کرد و بعضي از طريق حکمت هندي و فلسفه يونان و بعضي از طرق عارف و سوفي و خانگاه دار و... مکتبهاي فاسد را تبليغ مي کردند و اسلام را با زنگار و جهل و گمراهي و سياهي انحرافات خود را مي پوشاندند و بدعت ها را به جاي سنت صحيح به مردم مي رساندند.
    به همين دليل شيخ مفيد مرد بلند همت با تلاش و کوشش طاقت فرسا و ايمان محکم دست به قيام بزرگي زد و با تأليف و تدريس و تربيت شاگردان و حضور در مجالس و محافل مخالفيت براي مناظره، معارف حقه را به مردم مي رساند و آنان را از انحرافات و بدعت ها نجات داده و به سوي ولايت و امامت دعوت مي کرد که اين امر مايه سربلندي شيعيان نيز شد تا آنجا که فرقه هاي بسيار زيادي به دست او هدايت يافتند و شاگردان بسياري از فرق و مذاهب مختلف از محضرش بهره مند شدند بدين جهت است که ابن کثير مي نويسد: بسياري از دانشمندان فرقه هاي مختلف در مجلس او حاضر مي شدند.
    شمع وجود شيخ مفيد از جهات مختلف سود مند بود و حضرت بقية الله(عج) او را ملقب به«مفيد» گردانيد و حقاً او براي شيعيان و ديگران مفيد بود جون مفيد يعني سودمند براي امام زمان(عج) و آموزنده و فايده رسان براي ديگران تا جاي که نام اين بزرگ مرد و نابغه اسلامي سر تا سر اسلام را فرا گرفت و از خراسان و ماورا النهر و اندلس به سويش مکاتبه مي کردند و از وجودش بهره مي بردندو مشکلاتشان حل مي شد.
    به طوري که صاحب کتاب روضات الجنات مي نويسد: پس از مفيد کسي به نام (مفيد) شهرت نيافته است و بايد گفت لقب مفيد ويژه اوست.

    قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ

    قال الامام الباقر (ع): ان حدیثنا یحیی القلوب


    صبا از نكهت كویت نسیمی سوی ما آورد
    ز سوز شعلة شوقت چو تاب افتاد در دلها

    بار الها: از تو پوزش می خوام که به اصرار می خواستم اراده خودم بر زندگیم حاکم باشه!خدایا اینک سکان زندگی طوفان زده ام را به تو می سپارم!باشد که آرامش نتیجه این اعتماد و توکل باشد.من وثق بالله اراه السرور و من توکل علیه کفاه الامور

  5. صلوات


  6. #3

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    ایمان ، اخلاق ، عمل ، امر به معروف و نهی از منکر
    نوشته
    1,947
    حضور
    3 روز 22 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    20
    آپلود
    0
    گالری
    75
    صلوات
    10621




    موقعيت علمي

    شيخ مفيد در تمام فنون معموله عصر، يد طولي و اطلاع وافي و کافي داشته و مخصوصا در علم کلام و مناظره مهارتي به سزا داشته چنانکه او را بزرگ متکلمان شيعه و رئيس آنها شمرده اند.
    مناظرات او با عده اي از بزرگان اهل سنت مشهور است به ویژه با قاضي عبدالجبار معتزلي که چون عاجز از جواب وي شده او را به جاي خود نشانيده و او را به عنوان مفيد شناخته و به(انت مفيد حقاً) خطاب کرده و (عضد الدوله ديلمي) که از اين معني باخبر شده براي اظهار قدرداني از مقام علمي وي يک غلام و يک جبه و يک دستار و يک مرکب خاص با زين و لجام زرين و صد دينار زر به وي بخشيد و قرار گذاشت روزي 10 من نان و 5 من گوشت به حضار مجلس او که محض استفاده حاضر مي شوند داده شود.
    و نيز هنگامي که با علي بن عيسي رماني مناظره کرد و به او غالب شد و رماني از مايه علمي وي با خبر گرديد، توصيه و تمجيدي که حاکي از مقام علمي و اهميت معظم له بوده به استادش ابوعبدالله جعل نوشته و او را در نامه به مفيد ملقب ساخته. مجملاً به اندازه اي در خذلان و بي چارگي اهل سنت مي کوشيد که وقتي شيخ ابوالقاسم خفاف معروف به(ابن النقيب) از رحلت او باخبر شد بي اندازه خوشحال گرديده دستور داد خانه اش را تزئين کرده و آن روز را عيد گرفته و به عنوان تهنيت و مبارک باد جلوس کرد و گفت: اينک مرگ برمن گواراست و کسي که پس از درگذشت شيخ مفيد موفق شد که حائز مقام او شود و با متکلمان سني مبارزه کند و آنها را منکوب سازد(ابويعلي محمد بن حسن جعفر) است که به نوشته علامه، خليفه شيخ مفيد و جانشين او و متکلم فقيه و حائز مقام فقه وکلام بوده است.

    شيخ مفيد حدود 200 کتاب و رساله در فنون مختلفه به ويژه درعلم کلام و مناظره تاليف نموده و عده اي از آنها که از گزند روزگار محفوظ مانده در دست اعلام شيعه و ارکان شيعه بوده و از آنها استفاده مي کردند چنانچه مرحوم مجلسي در هنگام تدوين مجلدات بحارالانوار 18 کتاب از کتب او را دارا بوده و اسامي کتابها و رسائل نامبرده را نجاشي در رجال خود متجاوز از 170 مجلد ياد کرده و از کتب او آنچه مشهور است يکي ارشاد، ديگري اوائل المقالات، ديگري المجمل، ديگري مسار الشيعه و يکي هم مقنعه در فقه اماميه و امثال اينها.
    ویرایش توسط حرم امن الهی : ۱۳۸۸/۰۹/۰۹ در ساعت ۱۱:۵۵
    قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ

    قال الامام الباقر (ع): ان حدیثنا یحیی القلوب


    صبا از نكهت كویت نسیمی سوی ما آورد
    ز سوز شعلة شوقت چو تاب افتاد در دلها

    بار الها: از تو پوزش می خوام که به اصرار می خواستم اراده خودم بر زندگیم حاکم باشه!خدایا اینک سکان زندگی طوفان زده ام را به تو می سپارم!باشد که آرامش نتیجه این اعتماد و توکل باشد.من وثق بالله اراه السرور و من توکل علیه کفاه الامور

  7. صلوات


  8. #4

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    ایمان ، اخلاق ، عمل ، امر به معروف و نهی از منکر
    نوشته
    1,947
    حضور
    3 روز 22 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    20
    آپلود
    0
    گالری
    75
    صلوات
    10621

    قد اَذانا جهلاءُ الشيعةِ و حمَقاوُهم،




    نمونه اي از نامه هاي امام زمان (عج) به شیخ مفید علیه رحمه
    آزار دهندگان امام عصر(عج):
    نادانان و کم خردان شيعه و کساني که با پشه از دينداري آنان محکم تر است ما را مي آزارند.
    (قد اَذانا جهلاءُ الشيعةِ و حمَقاوُهم، و من دينُهُ و جناح البعوضَةِ ارجح مِنهُ)

    فرجام کار:
    فرجام کار شيعيان- به فضل احسان و نيکوکاري خداوند سبحان – تا ان زمان که از گناهان دوري گزينند پسنديده و نيکو خواهد بود.
    (و العاقبة- بجميل صنع الله سُبحانهُ – تکون حميدةٌ لهم ماجتنبوا المنهي عنه مِنَ الذنُوبِ)

    وقت ظهور:
    ظهور فرج، بسته به اراده خداست وآنان که وقت تعيين مي کنند دروغ مي گويند
    اما ظهور الفَرجِ، فانَّهُ الي الله و کذب الوقاتونَ)

    نماز:
    چه کرداري بهتر از نماز، بيني شيطان را به خاک مي مالد؟
    (فما ازغمَ انفَ الشيطان شي افضل مِن الصلاةِ)

    حق و باطل:
    خداوند ابا دارد از اينکه حق را نا تمام گذارد و باطل را از بين نبرد.
    (ابي الله عزَّ و جل للحقَّ الا اتماماً و الباطلِ الا زهوقاً)

    سخت شدن زمانه:
    زمانه از کذشته سخت تر و دشوارتر شده است.
    (فانَّ الزمانَ اصعبُ مِمّا کان)


    ویرایش توسط حرم امن الهی : ۱۳۸۸/۰۹/۰۹ در ساعت ۱۲:۱۶
    قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ

    قال الامام الباقر (ع): ان حدیثنا یحیی القلوب


    صبا از نكهت كویت نسیمی سوی ما آورد
    ز سوز شعلة شوقت چو تاب افتاد در دلها

    بار الها: از تو پوزش می خوام که به اصرار می خواستم اراده خودم بر زندگیم حاکم باشه!خدایا اینک سکان زندگی طوفان زده ام را به تو می سپارم!باشد که آرامش نتیجه این اعتماد و توکل باشد.من وثق بالله اراه السرور و من توکل علیه کفاه الامور

  9. صلوات


  10. #5

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    ایمان ، اخلاق ، عمل ، امر به معروف و نهی از منکر
    نوشته
    1,947
    حضور
    3 روز 22 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    20
    آپلود
    0
    گالری
    75
    صلوات
    10621



    و اما می رسیم به : جایگاه عقل در اندیشه شیخ مفید علیه رحمه

    قرن چهارم هجری، قرن گسترش علوم و تمدن اسلامی بود. قرنی که متکلمان به مکتبهای خود شکل داده بودند. پایه های مذاهب فقهی ریخته شده و مردم در پیروی از فقیهان دسته بندی شده بودند. در مراکز علمی شیعه، هر چند قدیمین: (ابن ابی عقیل و ابن جنید اسکافی) به تفکر عقلانی و کاربرد عقل در کلام و فقه معتقد بودند و آراء خود را تبیین و تشریح کرده بودند، ولی تفکر حاکم در کلام و فقه، با اهل حدیث بود. در میان اهل تسنّن نیز، مکتب معتزله و اشاعره میدان دار بودند.
    در اواخر همین قرن، عالم فرزانه، متکلم برجسته و فقیه توانمند، شیخ مفید، با گرایشهای عقلی، ظهور کرد. آثاری وی، که در برگیرنده پاسخ به اشکالات ومسائل نو پیدا در حوزه تشیّع است و همچنین مناظرات او با نحله های فرقه های گوناگون و ردّ نظرگاههای عالمان شیعی در برخی از مسائل، نمایانگر وجه علمی اوست.
    معاصران وی، از فرقه های مختلف، با نظرگاههای متفاوت، بر مرتبت علمی وی اتفاق دارند، از جمله: یافعی می نویسد:
    (او سرآمد همگان، در کلام، فقه و مناظره بود. با هر مکتبی و هر صاحب عقیده ای با عظمت و بزرگواری، مناظره می کرد). 1
    ابن ندیم می نویسد:
    (در عصر م، ریاست علمای شیعه با اوست. او، در دانش اعتقادات، فقه، اخبار و معارف دینی شیعه، پشرو همگان است. او فردی بسیار هوشمند است و درکی نافذ دارد).2
    ابن جوزی می گوید:
    (او بزرگ شیعه بود. عالم و مصنّف مذهبی آنان، سید مرتضی، از شاگردان اوست. او، در خانه خویش، مجلس مناظره و گفتگوی علمی داشت که همه دانشمندان در آن حاضر می شدند).3
    شیخ طوسی، وی را رئیس مذهب شیعه و استاد همگان در علم کلام و فقه، می داند.4
    علاّمه حلی، نیز از او به بزرگی و عظمت یاد می کند و می نویسد: هر کس پس از وی آمده از آثار و شیوه اش در کلام بهره گرفته است.5
    حاج میرزا حسین نوری، مؤلّف مستدرک الوسائل، معتقد است: در کتابهای اعتقادی، کمتر دلیل و بحثی در امامت است که ریشه آن در کتابهای شیخ مفید یافت نشود.6
    از گفتار رجال شناسان، معاصرین و غیر معاصرین، شاگردان و غیر شاگردان، شیعه و غیر شیعه، به دست می آید که مفید، در عصر خویش، سرآمد همگان در کلام و فقه و دیگر علوم بوده است.بیانی گیرا، درکی نافذ و خلقی پیامبرگونه داشته است. در احتجاج و مناظره با خصم، بی مانند بوده و با هر کس به مناظره می پرداخته او را مغلوب می ساخته است. ویژگیها و برجستگیهای بسیاری را برای او برشمرده اند.

    ویرایش توسط حرم امن الهی : ۱۳۸۸/۰۹/۰۹ در ساعت ۱۲:۱۷
    قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ

    قال الامام الباقر (ع): ان حدیثنا یحیی القلوب


    صبا از نكهت كویت نسیمی سوی ما آورد
    ز سوز شعلة شوقت چو تاب افتاد در دلها

    بار الها: از تو پوزش می خوام که به اصرار می خواستم اراده خودم بر زندگیم حاکم باشه!خدایا اینک سکان زندگی طوفان زده ام را به تو می سپارم!باشد که آرامش نتیجه این اعتماد و توکل باشد.من وثق بالله اراه السرور و من توکل علیه کفاه الامور

  11. #6

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    ایمان ، اخلاق ، عمل ، امر به معروف و نهی از منکر
    نوشته
    1,947
    حضور
    3 روز 22 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    20
    آپلود
    0
    گالری
    75
    صلوات
    10621



    آنچه ما در این نوشتار در پی آنیم، نگاهی به جایگاه عقل، در معارف اسلامی، در اندیشه این عالم برجسته است. ولی پیش از آن که به اصل بحث بپردازیم، یادآوری نکته ای را لازم می دانیم:

    جایگاه عقل در فرهنگ اسلامی

    در مکتب حیات بخش اسلام، عقل جایگاه ویژه ای دارد. قرآن کریم، آیات بسیاری را به عقل اختصاص داده است و ازمردم می خواهد که از اندیشه به ایمان برسند.

    علامه طباطبایی، می نویسد:
    (اگر کتاب الهی را تفحص کامل کرده و در آیاتش دقّت کنید، خواهید دید شاید بیش از سیصد آیه هست که مردم را به تفکّر ، تذکّر و تعقّل دعوت کرده است. و یا به پیامبر(ص) استدلالی را برای اثبات حقّی و یا از بین بردن باطلی می آموزد... خداوند، در قرآن، حتّی در یک آیه بندگان خود را امر نفرموده که نفهمیده به خدا و یا هر چیزی که از جانب اوست ایمان آورند و یا راهی را کورکورانه بپیمایند. حتی قوانین و احکامی که برای بندگان خود وضع کرده و عقل بشری به تفصیل ملاکهای آن را درک نمی کند... علّت آورده است.)7
    کوتاه سخن این که آیات قرآنی، باواژه های گوناگون از قبیل: تفکّر، لبّ، نُهی، فقه، شعور، بصیرت، درایت، ذکر و... از عقل ستایش کرده و به کارگیری آن را تشویق می کند. و با بهره گیری از حجّت عقلی در اثبات معارف اسلامی 8 و طلب برهان عقلی از مخالفان9 و تبیین لغزشگاههای عقل10، بر اعتبار و حجیّت آن صحّه می گذارد.
    در روایات مأثوره از ائمه معصومین(ع)، به عقل، به اندازه ای ارزش و اهمیت داده شده که در هیچ مکتب و مسلکی نمونه ندارد. اصول کافی و بحارالانوار، نخستین باب را با روایات عقل شروع می کنند. روایاتی که در آن دو کتاب و کتابهای دیگر حدیثی آمده بیسار است.
    از باب نمونه: امام صادق،(ع)، پس از آن که از عقل ستایش می کند، به کاربرد آن در مسائل اعتقادی اشاره می فرماید:
    (انسانها، در پرتو عقل آفریدگار خود را شناخته اند و دانسته اند که آنان آفریده خداوند و تحت تدبیر اویند و خداوند باقی و آنان فانی اند. و از راه دیدن آسمان و زمین، خورشید و ماه، شب و روز، به استدلال عقلی پرداخته و بروجود آفریدگار مدبّر، ازلی و ابدی استدلال می نمایند. و به کمک عقل، نیک را از بد بازشناخته و می دانند که نادانی مایه ظلمت و دانایی عامل نور است. این است دلالت و راهنمایی عقل...)11
    موسی بن جعفر(ع) در روایتی مفصّل خطاب به هشام بن حکم، بر اهمیت عقل و نقش آن در تحصیل سعادت دنیا و آخرت انسان تکیه کرده و می فرماید:
    ای هشام! خداوند، به وسیله عقل، حجّت را بر مردم تمام کرده و پیامبران را به وسیله بیان یاری کرده و به سبب برهانها به ربوبیت خویش راهنمایشان کرده است...
    ای هشام! خداوند پیامبران را به سوی بندگانش مبعوث نکرد، مگر برای این که در باره خدا تعقل کنند. بهترین اجابت کنندگان دعوت رسولان، کسانی هستند که دارای بهترین تعقل می باشند. و آنان که دارای کاملترین عقل اند، به با عظمت ترین درجه در دنیا و آخرت نائل می شوند...)12
    سپس امام(ع)، در همین روایت انبیا و ائمه(ع) را حجّت ظاهری و عقل را حجّت باطنی معرفی می کند.13
    روایات، در اهمیت، ارزش و کاربرد عقل، بیش از آن است که در این اندک بگنجد; لذا ما به مضمون برخی از آنها اشاره می کنیم:
    عقل بالاترین موهبت الهی است.14 شخصیت انسان به عقل اوست. هوش، فهم حافظه، دانش از عقل سرچشمه می گیرد. عقل مایه کمال انسان است. عقل راهنمای و کلید کار انسان است...15 خواب عاقل از عبادات جاهل بالاتر است.16 امساک عاقل از روزه گرفتن جاهل برتر است.17 عمل صالح، با عقل، دارای ارزش است.18 ثواب و عقاب هر کسی به اندازه عقل اوست. 19عقل، دوست20و راهنمای مؤمن است. 21کسی که عقل ندارد دین ندارد.22
    ائمه معصومین(ع) در عمل نیز، به تناسب شرایط زمانی و فرصتهایی که در اختیار داشتند، بر پایه تفکر عقلانی به تبیین و نشر معارف اسلامی می پرداختند. در مناظره با مشرکان، یهود ونصاری و سایر معاندان اسلام، از همین شیوه استفاده می کردند. نمونه ای از مناظرات آنان را که در حقیقت بیانگر شیوه آنان در نشر و اثبات معارف اسلامی است، می توانید در احتجاج طبرسی، بحارالانوار، اصول کافی، نهج البلاغه و... ببیند.
    افزون بر این، ائمه(ع) به تربیت شیعیان و شاگردان بر پایه تفکر عقلانی بسیار اهمیت می دادند. بر همین اساس، در مکتب آنان، متکلمان بنامی، همچون: هشام بن حکم، هشام بن سالم، زرارة بن اعین، حمران بن اعین، مؤمن الطاق، قیس بن ماصر، یونس بن عبد الرحمن، بزنطی، فضل بن شاذان و... پرورش یافتند که در تبیین معارف اسلامی و گفتگو با مخالفان از شیوه اجتهادی و تفکر عقلانی استفاده می کردند و پیروز می شدند.23
    این عدّه، مورد تشویق، احترام و راهنمایی ائمه(ع) قرار داشتند.24
    با آن همه ارزش و اهمیتی که قرآن و معصومین(ع)، به عقل می دادند و با آن همه احترام و تشویقی که ائمه نسبت به متکلمان و به کارگیری عقل داشتند، متاسفانه در همان زمان جریان دیگری در میان شیعیان وجود داشت که تنها به دریافت و نقل احادیث می پرداخت و از بحثهای کلامی و تفکر عقلانی دوری می جست و نسبت به متکلمان شیعی نظر خوشی نداشت25 و گاه آنان را زخم زبان زده و می آزرد.26 در مقابل این جریان، ائمه(ع) آنان را تحسین، تشویق و تایید می کردند و به مدارای با آنان سفارش می کردند;27زیرا اندیشه آنان را از درک نکات دقیق عاجز می دانستند. محدثان قم نیز، با متکلمان میانه خوبی نداشتند28و حتی برخی از آنان، در نکوهش متکلمان روایت می ساختند و به ائمه(ع) نسبت می دادند.29 در مقابل، ائمه، شیعیان را به همین متکلمان و کتابهای آنان راهنمایی می کردند30و محدثان قم را به دوستی و رفتار محترمانه با متکلمان تشویق می کردند.31
    از باب نمونه: امام رضا(ع) در پاسخ یونس بن عبد الرحمن، که برخی از هواداران ائمه(ع) او و پیروانش را کافر و زندیق می دانستند، می فرماید:
    (شما را در راه رستگاری می بینم.)32
    در مسائل فقهی نیز، تفکر عقلانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است، تا جایی که ائمه(ع) وظیفه خود را بیان قواعد و کلیات احکام دانسته و تطبیق آنها را بر مصادیق و استخراج فروع و احکام جزئی را که با نظارت عقل انجام می گیرد، به عهده پیروان خویش گذارده اند.33
    و در موارد بسیاری، نحوه استنباط احکام را برای شاگردان خویش بیان می کردند.34
    و برخی از اصحاب خویش را که شایستگی استنباط احکام را داشتند، به افتاء در میان شیعیان تشویشان می کردند.35
    لازم به یاد آوری است که هم زمان با این دو گرایش در میان شیعیان، در میان سنّیان نیز، گروههایی وجود داشتند: معتزله در کلام و اهل رأی و قیاس در فقه و اهل حدیث و اشاعره در کلام و فقه وجود داشت.
    معتزله و اهل قیاس عقلگرایی افراطی را پیشه خود ساخته بودند و حتی در برخی از موارد دریافتهای عقلی را بر شرع مقدّم می داشتند.36د ر مقابل، مالک، احمد حنبل، سفیان ثوری و شافعی از شیوه معتزلیان سخت انتقاد می کردند. از باب نمونه:
    شافعی فتوا داد که اهل کلام را با تازیانه باید تنبیه کرد. احمد حنبل آنان را زندیق شمرد.
    اینان، متکلمان را گمراه و نقل کلام آنان را حتی برای نقد و ردّ، کفر و گناه می شمردند. 37ائمه معصومین(ع)، انحرافات این مکاتب را بیان می کردند و آنان را از اجتهاد، رأی و قیاس که در حقیقت افراط در کاربرد عقل است، برحذر داشته38 و گاه گفتگو و مناظراتی با هواداران این مکاتب نیز داشته اند39



    ویرایش توسط حرم امن الهی : ۱۳۸۸/۰۹/۰۹ در ساعت ۱۲:۱۲ دلیل: تغییر رنگ متن
    قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ

    قال الامام الباقر (ع): ان حدیثنا یحیی القلوب


    صبا از نكهت كویت نسیمی سوی ما آورد
    ز سوز شعلة شوقت چو تاب افتاد در دلها

    بار الها: از تو پوزش می خوام که به اصرار می خواستم اراده خودم بر زندگیم حاکم باشه!خدایا اینک سکان زندگی طوفان زده ام را به تو می سپارم!باشد که آرامش نتیجه این اعتماد و توکل باشد.من وثق بالله اراه السرور و من توکل علیه کفاه الامور

  12. #7

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    ایمان ، اخلاق ، عمل ، امر به معروف و نهی از منکر
    نوشته
    1,947
    حضور
    3 روز 22 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    20
    آپلود
    0
    گالری
    75
    صلوات
    10621



    دوره غیبت
    متاسفانه با نگاهی گذرا به تاریخ، در می یابیم که تفکّر حاکم تا اواخر قرن چهارم با کسانی است که تنها به دریافت و نقل احادیث بسنده کرده و از عقل در شناخت دین و شریعت استفاده نمی کردند.
    هواداران این مکتب، کلام و تفکر عقلانی را حتی برای تقویت مذهب و در حمایت از دیدگاههای شیعه جایز نمی دانستند و در مسائل فقهی با اجتهاد، به صورت یک عمل و کوشش فکری بر اساس استنباط تعقّلی، میانه ای نداشتند.40
    این مکتب که در زمان حضور ائمه(ع) یکی از دو گرایش رایج در جوامع شیعی بود و به خاطر پیامدهای سوء آن، همواره از جانب ائمه(ع) مورد بی توجهی و انتقاد قرار می گرفت، اندک اندک بر مراکز علمی و محیط فکری شیعه چیره شد و گرایش عقلانی را در کلام و فقه مغلوب خویش ساخت. قم، که در آن زمان بزرگترین و مهمترین مرکز علمی شیعه بود، کلاملاً در اختیار این مکتب قرار داشت.41 اکثریت فقهای شیعه، در این دوره تا اواخر قرن چهارم، از پیروان این مکتب بودند.42 ابن ابی عقیل و ابن جنید که از آنان به قدیمین یاد می شود، از متکلمان شیعه و در فقه معتقد به فقه تحلیلی و تعقلی بوده و هم زمان با حاکمیت محدثان بر محیط علمی و مذهبی شیعه در نیمه دوّم قرن سوّم و قسمت عمده قرن چهارم، می زیسته اند، ولی قدرت مقابله با تفکر حاکم را نداشته اند.
    در اواخر قرن چهارم، متکلم و فقیه بزرگ و توانمند شیعه، شیخ مفید، که از شاگردان برجسته، احمد بن محمد بن جنید اسکافی، محمد بن علی بن بابویه قمی (صدوق)، جعفر بن محمدبن قولویه، احمد بن محمد ابن علی بن داود قمی، ابوالحسین علی بن وصیف الناشی بود و با شیوه های کلامی و فقهی آنان آشنایی کامل داشت، شیوه ابن جنید را برگزیده و ابن ابی عقیل را، که آرای نزدیکی به ابن جنید دارد، بسیار ستوده است. حتی به گفته نجاشی، برخی از کتابهای وی را تدریس می کرده است.43 در مقابل، به اهل حدیث و استادش شیخ صدوق سخت انتقاد می کرد. او، که به خوبی پیامد و خطر اندیشه این گروه را برای اسلام و مسلمانان درک کرده بود، برای از بین بردن سلطه و حاکمیت قشری گری و گشودن راه استدلال و تعقل در کلام وفقه، گامهایی برداشت، از جمله:
    1 . با جمودگرایی اهل حدیث، به شدت مبارزه کرد و برخی از آرای آنان را که بیانگر جمود و عدم تعمق آنان در دین بود، ردّ کرد.
    2 . مبانی و شیوه آنان را در کلام وفقه به نقد کشید.
    3 . وبالاخره، بر ایمان استدلالی پای فشرد و از تقلید و تعبّد در اصول دین بر حذر داشت.
    4 . و با مناظره و احتجاج، به مکاتب کلامی و فقهی مخالف را مغلوب ساخت. در مجموع، جایگاه عقل را در معارف اسلامی نمایاند. آنچه در ذیل می آید، نمونه ای از دیدگاههای مفید، در ابعاد یاد شده می باشد.

    قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ

    قال الامام الباقر (ع): ان حدیثنا یحیی القلوب


    صبا از نكهت كویت نسیمی سوی ما آورد
    ز سوز شعلة شوقت چو تاب افتاد در دلها

    بار الها: از تو پوزش می خوام که به اصرار می خواستم اراده خودم بر زندگیم حاکم باشه!خدایا اینک سکان زندگی طوفان زده ام را به تو می سپارم!باشد که آرامش نتیجه این اعتماد و توکل باشد.من وثق بالله اراه السرور و من توکل علیه کفاه الامور

  13. #8

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    ایمان ، اخلاق ، عمل ، امر به معروف و نهی از منکر
    نوشته
    1,947
    حضور
    3 روز 22 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    20
    آپلود
    0
    گالری
    75
    صلوات
    10621



    ستیز با جمودگرایی
    شیخ مفید، با آشنایی کاملی که از مکتب اهل حدیث داشت، از جمودگرایی و عدم تعمق آنان در روایات به شدت انتقاد کرد. در نوشته هایش، ازجمله: (المسائل السرویه)، (مقابس الانوار فی الردّ علی اهل الاخبار)، (تصحیح الاعتقاد) و... به اهل حدیث شدیداً حمله می کند.
    در تصحیح الاعتقاد می نویسد:
    (اصحاب اخباری مسلک ، اصحاب سلامت هستند، ولی به دور از تعمّق و بهره کمی از هوشیاری. بدون دقّت و وارسی از کنار احادیث می گذرند، در سند آن تامّل نمی کنند و حقّ و باطلی آن را از هم جدا نمی سازند و نمی دانند اگر آن احادیث را درست بشمارند، چه مشکل بزرگی گریبانگیر آنان خواهد شد).44
    افزون بر این، شیخ مفید ، در چندین مورد دیگر ظاهر گرایی و عدم تعمّق در روایات و تقلید از راویان را نکوهش کرده45 و اعتماد بر روایات شاذّ و غیر صحیح را نادرست دانسته است.46
    در باب (مشیت و اراده) می نویسد:
    (آنچه را ابوجعفر در این باب آورده چیزی به دست نمی دهد و معانی آن مختلف و متناقض است. و سبب آن این است که وی، به ظواهر احادیث گوناگون عمل کرده و از کسانی نیست که به دقّت بدانها بنگرد و بین حقّ و باطل آنها را تمییز دهد و به چیزی عمل کند که حجت و برهان است. آری، کسی که در مذهبش بر گفتارهای مختلف عمل نماید و از راویان تقلید نماید، حالش در ضعف همان است که ما بیان کردیم.)47
    از نحوه انتقاد مفید به شیخ صدوق در عبارت فوق و دیگران چنین بر می آید که کار محدثان به جایی رسیده بود که او برای نجات علمی و فکری شیعه چاره ای جز برخورد شدید در برابر آنان نمی دید.

    قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ

    قال الامام الباقر (ع): ان حدیثنا یحیی القلوب


    صبا از نكهت كویت نسیمی سوی ما آورد
    ز سوز شعلة شوقت چو تاب افتاد در دلها

    بار الها: از تو پوزش می خوام که به اصرار می خواستم اراده خودم بر زندگیم حاکم باشه!خدایا اینک سکان زندگی طوفان زده ام را به تو می سپارم!باشد که آرامش نتیجه این اعتماد و توکل باشد.من وثق بالله اراه السرور و من توکل علیه کفاه الامور

  14. #9

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    ایمان ، اخلاق ، عمل ، امر به معروف و نهی از منکر
    نوشته
    1,947
    حضور
    3 روز 22 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    20
    آپلود
    0
    گالری
    75
    صلوات
    10621



    نقد مبانی اهل حدیث در عقائد
    اهل حدیث و در رأس آنان، شیخ صدوق، با کلام به معنای استدلال عقلی و منطقی در اصول عقائد مخالف هستند.
    شیخ صدوق، وظیفه کارشناس را در مسائل عقیدتی، نقل آیات و احادیث مأثوره از پیامبر(ص) و ائمه معصومین و توضیح آنها می داند.48 جدل درباره خداوند را به استناد به سخنان امام صادق نادرست می داند و در این باره احادیثی را نقل می کند که اصحاب کلام، به هلاکت تهدید شده اند. وی، پس از ذکر احادیثی از امام صادق(ع) که در آنها از جدل درباره خداوند نهی شده49 و اصحاب کلام به هلاکت تهدید شده اند50، در دفاع از دین و مجادله بامخالفان نیز استفاده از عقل را روا نمی داند و بر این عقیده است که: محور جدال، تنها باید سخنان معصومین(ع) باشد:
    (فامّا الاحتجاج علی المخالفین بقول اللّه وقول رسوله(ص) وبقول الایٌمه(ع) او لمعانی کلامهم لمن یحسن الکلام فمطلق و علی من لایحسن فمحظور محرّم).51
    استدلال علیه مخالفان به گفتار خداوند و پیامبر(ص) و ائمه(ع) یا به معانی سخنان ایشان، برای کسی که علم کلام و مسائل عقیدتی را خوب می داند، جایز است; ولی برای کسی که چنین نباشد، ممنوع و حرام است. شیخ مفید، در مقابل، به دفاع از کاربرد عقل در عقائد، به نقد و بررسی دلائل اهل حدیث می پردازد.. وی در ابتداء در پاسخ به روایاتی که از جدل نهی کرده است، جدل را به دو قسم، حقّ و باطل تقسیم می کند. وجدل حقّ را مورد تشویق و تایید قرآن کریم، بلکه فرمان خداوند به پیمبر اسلام(ص): (وجادلهم بالتی هی احسن) می داند. و پس از آن، جدال نوح(ع) ابراهیم(ع) و پیامبر اسلام(ص) را با استشهاد به آیات قرآنی می کند.52 در حقیقت، به پیشینه استفاده از عقل در معارف الهی می پردازد. پس از آن می نویسد:
    (ائمه معصومین(ع)، همواره با مخالفان به مناظره و جدال می پرداختند. بزرگان اصحاب ایشان نیز، به پیروی از ائمه، در هر عصری استدلال و نظر را به کار می بردند. و به حق جدال می کردند و باطل را با حجّت و برهان از میان می بردند. و ائمه(ع) نیز، کار آنان را می ستودند و از آنان سپاسگزاری کرده و زبان به ستایش و ثنای آنان می گشودند)53
    شیخ مفید، برای اثبات سخنان فوق، روایاتی را از کتاب (اصول کافی) آورده که به برخی از آنها در ذیل اشاره می کنیم:
    یونس ابن یعقوب می گوید:
    خدمت امام صادق(ع) بودم مردی از اهل شام بر آن حضرت وارد شد و گفت: من علم کلام و فقه و فرائض می دانم، برای مناظره با اصحاب شما آمده ام. امام در ابتداء با سؤالاتی چند وی را محکوم کرد و پس از آن امام به من رو کرد و فرمود:
    ای (یونس ابن یعقوب! این مرد پیش از آن که وارد بحث شود خودش را محکوم کرد.)
    سپس فرمود: (اگر علم کلام خوب می دانستی با او سخن می گفتنی.)
    در پاسخ گفتم: افسوس که خوب نمی دانم و سپس پرسیدم: من شنیده ام که شما از علم کلام نهی نموده و فرموده اید:
    (وای بر اصحاب کلام، زیرا می گویند: این درست است آن نادرست، این را می فهمیم و آن را نمی فهمیم).
    امام(ع) فرمود: (من گفتم وای بر آنان اگر گفته مرا رها کنند و دنبال خواسته خود بروند.)
    سپس فرمود: (برو بیرون و هرکس از متکلمین را دیدی بیاور.)
    من رفتم و حمران بن اعین، احول، هشام بن سالم، قیس ابن ماصر، که همگی علم کلام را خوب می دانستند (البته به نظر من قیس بن ماصر، قوی تر از بقیّه بود; زیرا وی، علم کلام را از علی بن حسین(ع) آموخته بود) آوردم. در این هنگام، هشام بن حکم وارد شد. امام، روکرد به متکلمان حاضر در جلسه و فرمود: (با این مرد شامی مناظره کنید). همگی مناظره کردند و غالب شدند. مرد شامی حق را پذیرفت امام، هر یک از متکلمان حاضر در جلسه را راهنماییهایی کردند، آن گاه، خطاب به هشام بن حکم، فرمودند: (مثلک فلیکلّم النّاس فاتّق الزّله والشفاعه من ورائها ان شاء الله).54
    مانند توئی باید با مردم سخن بگوید. خود را از لغزش نگهدار شفاعت ما به دنبالش می آید. ان شاء الله.
    نقل شده: امام صادق(ع)، شخصی را از کلام نهی کرد و فرد دیگری را به آن دستور داد. برخی از اصحاب، علت را جویا شدند. حضرت فرمود:
    (هذا ابصر بالحجج وارفق منه)55
    این شخص، بصیرتر به برهانها و با حوصله تر از اوست.
    شیخ مفید، به روایاتی دیگری هم، در پاسخ به شیخ صدوق، اشاره کرده که ضرورتی در ذکر آنها نمی بینیم. در این جا، به تحلیل ایشان از روایاتی که در مذمت به اصطلاح متکلمان، وارد شده، بسنده می کنیم:
    (ثابت شد که نهی ائمه معصومین(ع) از کلام، مشمول گروهی است که کلام را نیکو نمی دانسته اند و راههای آن را فرا نگرفته اند و اشتغال به کلام باعث فساد آنها می شده است. دستور ائمه(ع)، به گروهی دیگر به خاطر آن بوده که آنها کلام را نیکو می دانسته و راههای آن را نیز می شناخته اند.)56
    شیخ مفید، در توضیح و تحلیل روایاتی که سخن گفتن درباره خدا را ناروا می داند می نویسد:
    (واما نهی از کلام درباره خدای عزوجل، اختصاص دارد به نهی از کلام در شبیه شمردن او به آفریدگانش و ستمگر بودن در احکامش. و امّا سخن در توحید خداوند و تقدیس و تنزیه و نفی تشبیه از خداوند، مورد امر و تشویق اسلام است.)57
    سپس شیخ مفید، به کسانی که مخالف کاربرد عقل در عقائد هستند، به شدت حمله می کند بدین مضمون:
    (آنان از این طریق، کم خردی خود را نشان می دهند و معلوم می شود که به معرفت راستین دست نیافته اند و به مراتب اهل بصیرت نرسیده اند.) آن گاه، آیات و روایاتی را در نکوهش از تقلید می آورد و فرجام کناره گیری از عقل و استدلال را تقلید کورکورانه می داند و اظهار می دارد:
    (همه در طرد آن اتفاق دارند.)
    درباره اخبار می نویسد: (اخباری را که ابوجعفر آورده بود تفسیر و توجیه درست آن همان است که ما آوردیم و معانی آن اخبار چیزی نیست که وی گمان کرده است.)58

    قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ

    قال الامام الباقر (ع): ان حدیثنا یحیی القلوب


    صبا از نكهت كویت نسیمی سوی ما آورد
    ز سوز شعلة شوقت چو تاب افتاد در دلها

    بار الها: از تو پوزش می خوام که به اصرار می خواستم اراده خودم بر زندگیم حاکم باشه!خدایا اینک سکان زندگی طوفان زده ام را به تو می سپارم!باشد که آرامش نتیجه این اعتماد و توکل باشد.من وثق بالله اراه السرور و من توکل علیه کفاه الامور

  15. #10

    عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۸
    نوشته
    348
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    2018



    سال طلوع وغروب خورشيد دلها
    نجاشي مي نويسد معظم له در روز 11 ذيقعده سال 336 يا 338 متولد شده و در شب جمعه سوم ماه مبارک رمضان سال 413 در سن 77 سالگي يا 75 سالگي درگذشته و در ميدان اشنان بغداد با آن بزرگي که داشته در عين حال به قدري شيعه و سني اجتماع کرده که جا براي نماز گزاردن نمانده و در آن روز سيد مرتضي علم الهدي بر جنازه او نماز گزارده و 80 هزار نفر بر پيکر پاک او نماز گزاردند آنگاه جنازه او را به مقابر قريش نقل داده و در پايين پاي حضرت موسي بن جعفر(ع) و نزديک قبر استادش ابن قولويه مدفون ساختند.
    و گويند پس از آنکه نامبرده را به خاک سپردند حضرت ولي عصر(عج) اين 3 بيت را به خط مبارک خود بر روي قبراو مرقوم نمود:
    لا صـــوت النـاعي بـفقدک انـه
    يـوم علـي آل الـرسول عـظيم
    انکنت قد غيبت في جدث الثري
    فـالـعدل التـوحيد فــيک مـقيـم
    والقــائـم المــهدي يــفرح لکـمـا
    تليت عليک من الدروس علوم

    ویرایش توسط jahromi : ۱۳۸۸/۰۹/۰۹ در ساعت ۱۲:۴۳

  16. صلوات


صفحه 1 از 2 12 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کاربرانی که این موضوع را مشاهده کرده اند: 1

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود