جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: بررسی حدیث« سفینة نوح» از متون عامه.

  1. #1

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    رجال و حدیث، فقه و کلام در حوزه اهل سنت
    نوشته
    2,857
    حضور
    47 روز 14 ساعت 13 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    10620

    بررسی حدیث« سفینة نوح» از متون عامه.




    بررسی حديث «سفينه نوح» از منابع اهل سنت


    حديث تشبيه اهل بيت پيامبر«صلَّي اللّه عليه و آله و سلَّم»، به سفينه نوح، از احاديث مستفيضي است که محدثان اسلامي در کتاب هاي خود آن را نقل کرده اند.
    حديث سفينه پس از حديث غدير و حديث ثقلين، از احاديثی است که از شهرت عظيمي ميان محدثان برخوردار است، کافي است که بدانيم مرحوم ميرحامد حسين مؤلف عبقات الأنوار آن را از نود(90) دانشمند اسلامي که همگي از مشاهير اهل تسنن بوده اند، نقل کرده است.[1] مرحوم سيد هاشم بحراني، اين حديث را با يازده سند از دانشمندان سني و با سي و نه طريق از دانشمندان شيعه نقل مي کند.
    با این حال افراد مغرضی همچون «ابن تیمیه»سخنانی را به قلم جاری ساخته اند که موجب تعجب هر انسان منصفی می گردد.
    وی در کتاب«منهاج السنه»می گوید:
    «وأما قوله مثل أهل بيتي مثل سفينة نوح فهذا لا يعرف له إسناد لا صحيح ولا هو في شيء من كتب الحديث التي يعتمد عليها فإن كان قد رواه مثل من يروي أمثاله من حطاب الليل الذين يروون الموضوعات فهذا ما يزيده الا وهنا»[2]؛«اما قول پیامبر«صلی الله علیه وآله»که فرموده باشد:...برای این قول هیچ اسنادی شناخته نشده است؟!،نه به اسناد صحیح ونه به اسنادی که در کتب حدیثی قابل اعتماد باشد. پس اگر این حدیث را افرادی که همچون جمع کننده هیزم در دل شب هستند،روایت کرده باشند، همان افرادی که کارشان نقل احادیث دروغ و موضوع است، پس این امر جز سستی بر این روایت نمی افزاید».
    در حالی که با نگاهی گذرا به کتب حدیثی اهل سنت می یابیم که سخن ابن تیمیه دروغی بیش نیست که برای روشن شدن این مطلب ان شاءالله طرقی از این حدیث تقدیم دوستان بزرگوار می شود:

    اين حديث شريف را هشت نفر از صحابه نقل کرده‏اند که عبارتند از:
    1 - امير المؤمنين‏عليه السلام.
    2 - ابوذر غفاري.
    3 - عبداللَّه بن عباس.
    4 - ابوسعيد خدري.
    5 - ابوالطفيل عامر بن واثله.
    6 - سلمة بن اکوع.
    7 - انس به مالک.
    8 - عبداللَّه بن زبير.

    در پست بعدی ان شاءالله به تدریج طریق«عبد الله بن عباس» مورد بررسی قرار می گیرد.


    [1]. به جزء دوم عبقات الأنوار، از مجلد دوازدهم، ص 914 به بعد مراجعه شود.

    [2]. منهاج السنة النبوية، شيخ الإسلام بن تيمية،ج72 المحقق : د. محمد رشاد سالم، الناشر : مؤسسة قرطبة ، الطبعة لأولى.
    ویرایش توسط صدرا : ۱۳۹۰/۰۳/۰۳ در ساعت ۲۳:۱۰
    بررسی حدیث« سفینة نوح» از متون عامه.
    مناجات العارفین لمولانا علی بن الحسین (علیهما السلام)

    «إلهى! فَاجْعَلْنا مِنَ الَّذينَ تَوَشَّحَتْ [تَرَسَّخَتْ‏] أشْجارُ الشَوْقِ إلَيْكَ فى حَدآئِقِ صُدُورِهِمْ، وَأخَذَتْ لَوْعَةُ مَحَبَّتِكَ بِمَجامِعِ قُلُوبِهِمْ»؛

    (معبودا! پس ما را از آنانى قرار دِهْ كه نهالهاى شوق به تو در باغ دلشان سبز و خرّم [يا: پايدار] گشته، و سوز محبّتت شراشر قلب آنها را فرا گرفته است).

    بحارالانوار، ج91، ص150.





  2. صلوات ها 5


  3.  

  4. #2

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    رجال و حدیث، فقه و کلام در حوزه اهل سنت
    نوشته
    2,857
    حضور
    47 روز 14 ساعت 13 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    10620



    بررسی حدیث سفینه به روایت ابن عباس


    این حدیث به دو طریق از «ابن عباس» نقل شده است.
    در طریق اول سعید بن جبیر»از او این روایت را نقل می کند ودر طریق دوم، فرزند ابن عباس راوی این حدیث است.

    بررسی طریق سعید بن جبیر:
    حدیث«سفینه» به روایت سعید بن جبیر در برخی از کتب عامه با سندقابل اعتمادی نقل شده است[1]

    1- مسند بزار:
    ح5142- حَدَّثنا مُحَمد بن مَعْمَر ، قال : حَدَّثنا مسلم بن إبراهيم ، قال : حَدَّثنا الحسن بن أبي جعفر ، قال : حَدَّثنا أبو الصهباء عن سَعِيد بن جُبَير ، عَن ابنِ عباس رَضِي الله عنهما ، قال : قال رَسُول اللهِ صلى الله عليه وآله و سلم[2] :«مثل أهل بيتي مثل سفينة نوح من ركب فيها نجا ، وَمَنْ تخلف عنها غرق».
    وهذا الحديث لا نعلَمُ أحَدًا رواه إلاَّ الحسن بن أبي جعفر والحسن لم يكن بالقوي ، وقد حدث عنه جماعة من أهل العلم واحتملوا حديثه وكان أحد العباد».[3]

    2- معجم کبیر طبرانی:
    ح2638 - حدثنا علي بن عبد العزيز حدثنا مسلم بن إبراهيم ثنا الحسن بن أبي جعفر عن أبي الصهباء عن سعيد بن جبير : عن ابن عباس رضي الله عنه قال قال رسول الله صلى الله عليه وآله سلم : «مثل أهل بيتي مثل سفينة نوح من ركب فيها نجا ومن تخلف عنها غرق».[4]

    [1]. هرچند برخی از صاحبان کتب به واسطه وجود«حسن بن ابی جعفر جفری» به این حدیث اشکال گرفته اند که ما جواب آنرا بیان خواهیم کرد.

    [2].متاسفانه با وجود روایات فراوانی دال بر افزودن «آل» به صلوات، در بیشتر این متون چنین امر یافت نشد لذا ما خود «آل»را بدان افزودیم.

    [3]. مسند البزار كاملا من 1-14 مفهرسا،ج2ص197،البَزَّارُ أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بنُ عَمْرٍو البَصْرِيُّ الشَّيْخُ، الإِمَامُ، الحَافِظُ الكَبِيْرُ، أَبُو بَكْرٍ أَحْمَد بن عَمْرِو بنِ عَبْدِ الخَالِقِ البَصْرِيُّ، البَزَّارُ، صَاحِبُ (المُسْنَدِ) الكَبِيْرِ، الَّذِي تَكَلَّمَ عَلَى أَسَانيدِه.وُلِدَ: سَنَةَ نيف عَشْرَة وَمائَتَيْنِ.

    [4]. المعجم الكبير، سليمان بن أحمد بن أيوب أبو القاسم الطبراني، ج3ص46، مكتبة العلوم والحكم – الموصل.
    ویرایش توسط صدرا : ۱۳۹۰/۰۳/۰۶ در ساعت ۱۰:۳۶
    بررسی حدیث« سفینة نوح» از متون عامه.
    مناجات العارفین لمولانا علی بن الحسین (علیهما السلام)

    «إلهى! فَاجْعَلْنا مِنَ الَّذينَ تَوَشَّحَتْ [تَرَسَّخَتْ‏] أشْجارُ الشَوْقِ إلَيْكَ فى حَدآئِقِ صُدُورِهِمْ، وَأخَذَتْ لَوْعَةُ مَحَبَّتِكَ بِمَجامِعِ قُلُوبِهِمْ»؛

    (معبودا! پس ما را از آنانى قرار دِهْ كه نهالهاى شوق به تو در باغ دلشان سبز و خرّم [يا: پايدار] گشته، و سوز محبّتت شراشر قلب آنها را فرا گرفته است).

    بحارالانوار، ج91، ص150.





  5. صلوات ها 3


  6. #3

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    رجال و حدیث، فقه و کلام در حوزه اهل سنت
    نوشته
    2,857
    حضور
    47 روز 14 ساعت 13 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    10620



    3- مسند شهاب:
    ح1342- أخبرنا عبد الرحمن بن أبي العباس المالكي أبنا أحمد بن إبراهيم بن جامع ثنا علي بن عبد العزيز ثنا مسلم بن إبراهيم ثنا الحسن بن أبي جعفر عن أبي الصهباء عن سعيد بن جبير عن بن عباس قال قال رسول الله صلى الله عليه وآله سلم : «مثل أهل بيتي مثل سفينة نوح من ركب فيها نجا ومن تخلف عنها غرق».[1]

    4- مجمع الزوائد:
    ح14979 - عن ابن عباس قال : قال رسول الله صلى الله عليه و سلم :«مثل أهل بيتي مثل سفينة نوح من ركب فيها نجا ومن تخلف عنها غرق».
    رواه البزار والطبراني وفيه الحسن بن أبي جعفر وهو متروك.[2]

    5- حلیة الاولیاء:
    حدثنا عبدالله بن جعفر قال ثنا اسماعيل بن عبدالله قال ثنا مسلم بن ابراهيم قال ثنا الحسن بن أبي جعفر عن أبي الصهباء عن سعيد بن جبير عن ابن عباس قال قال رسول الله صلى الله عليه وآله و سلم :«مثل أهل بيتي مثل سفينة نوح من ركبها نجا ومن تخلف عنها غرق».
    غريب من حديث سعيد لم نكتبه الا من هذا الوجه.[3]


    ادامه دارد


    [1]. مسند الشهاب، محمد بن سلامة بن جعفر أبو عبد الله القضاعي، ج2ص273، مؤسسة الرسالة – بيروت.


    [2]. مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، نور الدين علي بن أبي بكر الهيثمي،ج9،ص265، دار الفكر، بيروت - 1412 هـ.


    [3]. حلية الأولياء وطبقات الأصفياء، أبو نعيم أحمد بن عبد الله الأصبهاني،ج4ص306، دار الكتاب العربي - بيروت
    ویرایش توسط صدرا : ۱۳۹۰/۰۳/۰۶ در ساعت ۱۰:۴۰
    بررسی حدیث« سفینة نوح» از متون عامه.
    مناجات العارفین لمولانا علی بن الحسین (علیهما السلام)

    «إلهى! فَاجْعَلْنا مِنَ الَّذينَ تَوَشَّحَتْ [تَرَسَّخَتْ‏] أشْجارُ الشَوْقِ إلَيْكَ فى حَدآئِقِ صُدُورِهِمْ، وَأخَذَتْ لَوْعَةُ مَحَبَّتِكَ بِمَجامِعِ قُلُوبِهِمْ»؛

    (معبودا! پس ما را از آنانى قرار دِهْ كه نهالهاى شوق به تو در باغ دلشان سبز و خرّم [يا: پايدار] گشته، و سوز محبّتت شراشر قلب آنها را فرا گرفته است).

    بحارالانوار، ج91، ص150.





  7. صلوات ها 3


  8. #4

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    رجال و حدیث، فقه و کلام در حوزه اهل سنت
    نوشته
    2,857
    حضور
    47 روز 14 ساعت 13 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    10620




    6- جمع الجوامع سیوطی:
    «مثل أهل بيتى فيكم كمثل سفينة نوح فى قوم نوح من ركبها نجا ومن تخلف عنها غرق (البزار ، والطبرانى عن ابن عباس . البزار عن عبد الله بن الزبير . ابن جرير ، والطيالسى ، والخطيب فى المتفق والمفترق عن أبى ذر)
    حديث عبد الله بن عباس : أخرجه الطبرانى (3/46 ، رقم 2638) قال الهيثمى (9/168) : فيه الحسن بن أبى جعفر ، وهو متروك . وأخرجه أيضًا : أبو نعيم فى الحلية (4/306) وقال : غريب» .[2]

    7- جامع الاحادیث سیوطی:
    «حديث عبد الله بن عباس : أخرجه الطبرانى (3/46 ، رقم 2638) قال الهيثمى (9/168) : فيه الحسن بن أبى جعفر ، وهو متروك . وأخرجه أيضًا : أبو نعيم فى الحلية (4/306) وقال : غريب[3]» .[4]

    [1]. حلية الأولياء وطبقات الأصفياء، أبو نعيم أحمد بن عبد الله الأصبهاني،ج4ص306، دار الكتاب العربي - بيروت


    [2]. جمع الجوامع أو الجامع الكبير للسيوطي،حرف المیم،ج1ص20176، موقع ملتقى أهل الحديث.

    [3]. [تعريف الغريب] والرابع: الغريب: وهو ما يتفرَّد بروايته شخصٌ واحد في أيِّ موضعٍ وَقَعَ التفردُ به من السند.

    [4]. جامع الأحاديث، جلال الدين السيوطي، حرف میم،ج19ص352.
    بررسی حدیث« سفینة نوح» از متون عامه.
    مناجات العارفین لمولانا علی بن الحسین (علیهما السلام)

    «إلهى! فَاجْعَلْنا مِنَ الَّذينَ تَوَشَّحَتْ [تَرَسَّخَتْ‏] أشْجارُ الشَوْقِ إلَيْكَ فى حَدآئِقِ صُدُورِهِمْ، وَأخَذَتْ لَوْعَةُ مَحَبَّتِكَ بِمَجامِعِ قُلُوبِهِمْ»؛

    (معبودا! پس ما را از آنانى قرار دِهْ كه نهالهاى شوق به تو در باغ دلشان سبز و خرّم [يا: پايدار] گشته، و سوز محبّتت شراشر قلب آنها را فرا گرفته است).

    بحارالانوار، ج91، ص150.





  9. صلوات ها 2


  10. #5

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    رجال و حدیث، فقه و کلام در حوزه اهل سنت
    نوشته
    2,857
    حضور
    47 روز 14 ساعت 13 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    10620



    در بررسی روایت سفینه از طریق ابن عباس همچنان که مشاهده شد،بزار ایراد این طریق را تفرّد حدیث از طریق«حسن بن ابی جعفر» می داند وعلاوه برآن می گوید وی از نظر نقل حدیث قوی نمی باشد.
    1- وهذا الحديث لا نعلَمُ أحَدًا رواه إلاَّ الحسن بن أبي جعفر والحسن لم يكن بالقوي.
    ولی با این حال اعتراف می کند که گروهی از اهل علم از وی روایت نموده اند و وی یکی از عبّاد و عبادت کنندگان بوده است.
    2- وقد حدث عنه جماعة من أهل العلم واحتملوا حديثه وكان أحد العباد.

    دیگران ادعاهایی بالاتر را در مورد او مطرح می نمایند و او را «متروک و منکر الحدیث می دانند:
    1- نسایی در کتاب المتروکین می نویسد:« حسن بن أبو جعفر الجفري متروك الحديث بصري»[1]
    2- بخاری نیز درکتاب« التاریخ الصغیر» در رابطه با وی می نویسد:«الحسن بن أبى جعفر البصري وهو الحسن بن عجلان أبو سعيد ضعفه أحمد منكر الحديث»[2].
    بخاری در کتاب«الضعفاء» درباره وی می گوید:« الحسن بن أبي جعفر الجفري البصري، عن أبي الزبير، منكر الحديث هو الحسن بن عجلان الجفري»[3].
    اما آیا «جفری» متروک و یا منکر الحدیث است در پست بعدی ان شاءالله بررسی می نمائیم.


    [1]. الضعفاء والمتروكين،ج1ص170.

    [2].التاريخ الصغير،ج2ص157،تحقيق محمود ابراهيم زايد فهرس أحاديثه يوسف المرعشي دار المعرفة بيروت – لبنان؛التاریخ الکبیر،ج2ص288.

    [3].الضعفاء للبخاری، ج1ص40.
    ویرایش توسط صدرا : ۱۳۹۰/۰۳/۱۵ در ساعت ۱۹:۲۰
    بررسی حدیث« سفینة نوح» از متون عامه.
    مناجات العارفین لمولانا علی بن الحسین (علیهما السلام)

    «إلهى! فَاجْعَلْنا مِنَ الَّذينَ تَوَشَّحَتْ [تَرَسَّخَتْ‏] أشْجارُ الشَوْقِ إلَيْكَ فى حَدآئِقِ صُدُورِهِمْ، وَأخَذَتْ لَوْعَةُ مَحَبَّتِكَ بِمَجامِعِ قُلُوبِهِمْ»؛

    (معبودا! پس ما را از آنانى قرار دِهْ كه نهالهاى شوق به تو در باغ دلشان سبز و خرّم [يا: پايدار] گشته، و سوز محبّتت شراشر قلب آنها را فرا گرفته است).

    بحارالانوار، ج91، ص150.





  11. صلوات ها 2


  12. #6

    عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۸
    علاقه
    رجال و حدیث، فقه و کلام در حوزه اهل سنت
    نوشته
    2,857
    حضور
    47 روز 14 ساعت 13 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0
    صلوات
    10620



    آیا حسن بن ابی جعفر «متروک» است.
    آنچه در باره«حسن بن ابی جعفر» در روایت سفینه آمده این است که وی «متروک» است؛ با اینکه این عنوان مخصوص راویانی است که متهم به دروغگو یی بوده و به واسطۀ همین امر روایاتشان مورد قبول واقع نمی شود.
    «ابن حجر» در کتاب «نزهة النظر» در این رابطه می نویسد:
    «والقسم الثاني من أقسام المردود: -وهو ما يكون بسببِ تُهمة الراوي بالكذب- هو المتروك».[1]
    در حالی که می بینیم اکثر ائمه جرح و تعدیل وی را راستگو دانسته اند! و با این حال، چگونه وی متروک الحدیث می باشد؟!
    ذهبی در«میزان الاعتدال» در رابطه با وی می گوید:
    قال الفلاسصدوق منكر الحديث ...
    وقال مسلم بن إبراهيمكان من خيار الناس رحمه الله ...».[2]

    ابن حجر در« تقریب التهذیب» دررابطه با وی می گوید:
    «1222. الحسن بن أبي جعفر الجفري بضم الجيم وسكون الفاء البصري ضعيف الحديث مع عبادته وفضله من السابعة مات سنة سبع وستين ت ق ».[3]

    سیوطی نیز در بارۀ او می نویسد:
    «فيه الحسن بن أبى جعفر ، وهو ضعيف من غير كذب».[4]
    «فيه الحسن بن أبى جعفر الجفرى وهو ضعيف من قبل حفظه وهو فى نفسه صدوق».[5]
    «فيه الحسن بن أبى جعفر الجفرى ضعفه البخارى وغيره وقال ابن عدى له أحاديث صالحة ولا يتعمد الکذب».[6]
    «الحسن بن أبى جعفر، وقال : هو عندى ممن لا يتعمد الكذب وهو صدوق».[7]

    با نگاه به گفتار علمای جرح و تعدیل می یابیم که «جفری» راستگو و فردی عابد و متعبد بوده و با این فرض چگونه روایت وی متروک خواهد شد.


    [1] . نزهة النظر في توضيح نخبة الفكر في مصطلح أهل الأثر، أبو الفضل أحمد بن علي بن محمد بن أحمد بن حجر العسقلاني (المتوفى : 852هـ)، عبد الله بن ضيف الله الرحيلي، ج1ص112، مطبعة سفير بالرياض عام (1422هـ)؛ سیوطی نیز در تدریب الراوی در باره این لفظ می نویسد:«وإذا قالوا متروك الحديث أو واهيه أو كذاب فهو ساقط لا يكتب حديثه، تدريب الراوي في شرح تقريب النواوي،عبد الرحمن بن أبي بكر السيوطي، ج1ص346، مكتبة الرياض الحديثة – الرياض.

    [2]. ميزان الاعتدال في نقد الرجال، شمس الدين محمد بن أحمد الذهبي، سنة الولادة / سنة الوفاة 748،ج2ص228، تحقيق الشيخ علي محمد معوض والشيخ عادل أحمد عبدالموجود، الناشر دار الكتب العلمية.

    [3]. تقريب التهذيب، أحمد بن علي بن حجر أبو الفضل العسقلاني الشافعي، سنة الولادة 773/ سنة الوفاة 852،ج1ص159، تحقيق محمد عوامة، الناشر دار الرشيد.

    [4]. جامع الأحاديث، جلال الدين السيوطي،ج17ص367.حرف اللام.

    [5] . جامع الأحاديث، جلال الدين السيوطي،ج19ص199.حرف المیم.

    [6]. جامع الأحاديث، جلال الدين السيوطي، ج 21ص464.

    [7]. جامع الأحاديث، جلال الدين السيوطي،ج23ص392،یاءالندا مع المیم. جمع الجوامع أو الجامع الكبير للسيوطي،ج1،ص27320.
    ویرایش توسط صدرا : ۱۳۹۰/۰۴/۱۰ در ساعت ۲۱:۲۴
    بررسی حدیث« سفینة نوح» از متون عامه.
    مناجات العارفین لمولانا علی بن الحسین (علیهما السلام)

    «إلهى! فَاجْعَلْنا مِنَ الَّذينَ تَوَشَّحَتْ [تَرَسَّخَتْ‏] أشْجارُ الشَوْقِ إلَيْكَ فى حَدآئِقِ صُدُورِهِمْ، وَأخَذَتْ لَوْعَةُ مَحَبَّتِكَ بِمَجامِعِ قُلُوبِهِمْ»؛

    (معبودا! پس ما را از آنانى قرار دِهْ كه نهالهاى شوق به تو در باغ دلشان سبز و خرّم [يا: پايدار] گشته، و سوز محبّتت شراشر قلب آنها را فرا گرفته است).

    بحارالانوار، ج91، ص150.





  13. صلوات


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کاربرانی که این موضوع را مشاهده کرده اند: 0

هیچ کاربری در لیست وجود ندارد.

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود